De Turkse president Recep Tayyip Erdogan heeft bevestigd dat hij elk contact met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft verbroken vanwege de Israëlische acties in de Gazastrook.
‘Netanyahu is niet langer iemand met wie we kunnen praten. We hebben hem opgegeven’, zei tegen journalisten aan boord van zijn presidentiële vliegtuig. Hij maakte volgens de Turkse krant Hürriyet duidelijk Netanyahu te zien als hoofdverantwoordelijke voor het geweld in de Gazastrook. 'Hij moet een stap terug doen en dit stoppen.'
Enkele uren na Erdogans uitlatingen maakte het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken bekend dat het land zijn ambassadeur in Israël terugroept voor overleg. Die diplomatiek zwaarwegende stap nemen de Turken omdat Israël weigert in te stemmen met een staakt het vuren, aldus het ministerie.
De president wil niet zo ver gaan dat hij de diplomatieke betrekkingen met Israël verbreekt. Dat is volgens hem niet mogelijk, als Turkije wil blijven bemiddelen in de oorlog. Het hoofd van inlichtingendienst MIT overlegt volgens Erdogan met zowel Israël als Hamas.
Erdogan en Netanyahu ontmoetten elkaar in september van dit jaar voor het eerst in New York, bij de Verenigde Naties. Erdogan had toen plannen om Israël te bezoeken, maar dat was voor de Hamas-aanval op Israël die tot de oorlog in Gaza leidde.
Op 25 oktober trok Erdogan fel van tegen Israël, dat daarop liet weten dat het zijn diplomaten uit Turkije zou terugtrekken. Volgens Erdogan had hij evenwel de Israëlische vertegenwoordigers al zes dagen eerder opgedragen tijdelijk het land te verlaten, als ‘veiligheidsmaatregel'.
Peter van Ammelrooy
Niet alleen Turkije ziet voor zichzelf een rol als bemiddelaar weggelegd in de oorlog, constateert correspondent Jenne Jan Holtland: Hoe Egypte en Qatar de kampioenen van de Gaza-diplomatie proberen te worden
De Israëlische strijdkrachten hebben bekendgemaakt dat Palestijnen die het noorden van de Gazastrook willen ontvluchten, enkele uren gebruik kunnen maken van de belangrijkste hoofdweg in de enclave.
Israël roept Palestijnen in het dichtbevolkte gebied al langer op naar het zuiden te vluchten vanwege de oorlog met Hamas. In het noorden bevinden zich nog 350 duizend tot 400 duizend burgers, die weigeren te vertrekken of niet weg kunnen omdat ze ziek zijn of familieleden hebben die in een ziekenhuis liggen.
De Salah al-Din-weg kan worden gebruikt tussen 13.00 en 16.00 uur plaatselijke tijd, schrijft het leger in het Arabisch op sociale media. ‘Als je geeft om jezelf en je naasten, volg dan onze instructie en vertrek naar het zuiden’, staat in de tekst.
De Salah al-Din-weg voert van de grensovergang bij Erez in het uiterste noorden van Gaza naar Rafah, aan de grens met Egypte in het zuiden.
Peter van Ammelrooy
De Amerikaanse speciale gezant David Satterfield zegt dat er geen aanwijzingen zijn dat Hamas in de Gazastrook hulp zou dwarsbomen of in beslag zou nemen. De diplomaat sprak zaterdag met verslaggevers in de Jordaanse hoofdstad Amman.
Satterfield weerlegt daarmee een eerdere uitlating van een Israëlische legerwoordvoerder dat de Palestijnse beweging over depots met brandstof beschikt. Hamas zou die voor eigen militaire doeleinden gebruiken, terwijl ziekenhuizen in Gaza moeten sluiten omdat hun generatoren zijn stilgevallen.
Israël heeft tot nu toe alleen ingestemd met de levering van voedsel en medicijnen voor de Palestijnen. De hulpverlening is dus aangewezen op voorraden die er al waren toen de oorlog begon.
‘UNRWA (de VN-organisatie voor hulp aan Palestijnse vluchtelingen, - red.) heeft toegang gekregen tot brandstof in depots in Gaza voor vrachtwagens met noodhulp, ontziltinginstallaties en ziekenhuizen in het zuiden van Gaza’, zei Satterfield.
De hoge en ervaren diplomaat werd 15 oktober benoemd tot speciale gezant voor humanitaire aangelegenheden in het Midden-Oosten. De Amerikaanse regering is er op gebrand om het lijden van de Palestijnse bevolking in Gaza te beperken, omdat de humanitaire crisis de steun voor Israël in het Westen ondermijnt.
Peter van Ammelrooy
De humanitaire ramp die zich voltrekt op de Gazastrook heeft grote politieke effecten, schrijft buitenlandredacteur Peter Giesen: Door passieve houding over Gaza brokkelt de geloofwaardigheid van het Westen af
Een Israëlische drone heeft zaterdag een raket afgevuurd op het huis in Gaza van Hamas' hoogste leider, Ismail Haniyeh. Dat meldt het aan Hamas gelieerde Al-Aqsa Radio. Haniyeh houdt zich sinds 2019 niet meer op in Gaza.
Het is onduidelijk of een van zijn familieleden in het huis was toen de raket insloeg. De aanval is niet door onafhankelijke bronnen geverifieerd. Het Israëlische leger heeft zich niet uitgelaten.
De 61-jarige Haniyeh verblijft wisselend in Turkije en Qatar. De dag na de aanval van 7 oktober op Israël was hij te zien op een video die was gemaakt in het kantoor van Hamas in Doha, de hoofdstad van Qatar.
Israël heeft gezworen dat het de militante Palestijnse beweging militair én politiek wil vernietigen.
Peter van Ammelrooy
Buitenlandredacteur Sascha Kester schreef eerder een profiel van Ismail Haniyeh: De hoogste baas van Hamas blijft buiten bereik van Israël: die leeft in luxe in Qatar
De politie in Londen heeft vrijdagavond vijf mensen opgepakt tijdens een verboden pro-Palestijnse betoging. De demonstranten werden aangehouden in het station King's Cross. De Britse overheid heeft ook de voor dit weekeinde geplande manifestatie voor de Israëlische ambassade in Londen verboden.
De autoriteiten in meerdere landen worstelen met hun houding ten opzichte van de pro-Palestijnse manifestaties, vaak uit vrees voor anti-semitische geluiden. Tegelijkertijd leidt dat tot kritiek over het inperken van de vrijheid van meningsuiting. Zo verbood Duitsland de manifestaties lange tijd, maar staat er voor vandaag in Berlijn toch een grote, pro-Palestijnse demonstratie gepland.
In Londen riepen de demonstranten vrijdag op tot een onmiddellijk staakt-het-vuren of een bevrijding van Palestina. In sommige fragmenten is ook een spandoek te zien waarin Israël van genocide beschuldigd wordt.
Redactie
Het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken heeft Israëliërs gevraagd goed na te denken over een eventuele reis naar het buitenland. Door een toename in antisemitische incidenten moeten Israëliërs zich afvragen of een reis naar het buitenland wel 'noodzakelijk' is, zegt het ministerie vrijdagavond.
Wie wel de grens over gaat, wordt geadviseerd om op geen enkele manier te laten merken dat ze Israëlisch of Joods zijn. Een woordvoerder van de Israëlische regering laat landgenoten op X weten dat voorzichtigheid geboden is in 'deze gevaarlijke tijden'.
Het ministerie adviseert Israëliërs die van plan waren naar onder meer Arabische landen of het Midden-Oosten te reizen, de reis uit te stellen. (ANP)
De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, António Guterres, is 'geschokt' door de Israëlische aanval op een ambulance in de Gazastrook, waarbij vrijdag volgens Hamas vijftien mensen om het leven zijn gekomen. De Portugees roept nogmaals op tot het einde van het conflict.
'Ik ben geschokt door de aanval op een ambulancekonvooi buiten het al-Chifa-ziekenhuis in Gaza. De beelden van lichamen verspreid op straat voor het ziekenhuis zijn hartverscheurend', aldus een persbericht.
Volgens Israël was het doelwit van de aanval van vrijdag een ziekenwagen die gebruikt werd door een terreurcel van Hamas, en richt het Israëlische leger zich niet op ziekenhuizen als er alleen burgers aanwezig zijn.
Het hoofd van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), Tedros Adhanom Ghebreyesus, liet eerder al weten 'diep geschokt' te zijn. 'We herhalen: patiënten, verzorgers, faciliteiten en ambulances moeten te allen tijde worden beschermd. Altijd', schreef hij op X. (Belga)
De Amerikaanse regering houdt er rekening mee dat Israël zijn grondoperaties in de Gazastrook in de komende dagen zal opvoeren. Dat meldt de Amerikaanse nieuwszender CNN op basis van hooggeplaatste Amerikaanse regeringsbronnen.
Het Israëlische leger zou zijn aandacht in de loop van de komende dagen meer verschuiven van luchtaanvallen naar operaties op de grond. De strijders van Hamas houden zich immers vooral schuil in een tunnelnetwerk onder de grond in Gaza.
Na de massale Israëlische bombardementen op het vluchtelingenkamp Jabalia zouden Israëlische militairen plannen, kaarten en communicatieapparatuur van Hamas hebben gevonden, die kan worden gebruikt in toekomstige operaties.
Bij de aanvallen op Jabalia zijn volgens Israël 50 terroristen gedood. Volgens de Palestijnen waren veel van de slachtoffers echter gewone burgers. De informatie kon tot nu toe niet onafhankelijk worden geverifieerd. (Belga)
Dat het zo lang duurde voordat buitenlanders de Gazastrook konden verlaten, komt volgens ingewijden doordat Hamas eigen strijders op de namenlijst voor evacuatie bleef plaatsen. Een bron binnen de regering-Biden geeft aan The New York Times details prijs over de onderhandelingen met Hamas.
Sinds de oorlog tussen Israël en Hamas vier weken geleden begon, verzamelden mensen met een dubbele nationaliteit zich verschillende keren bij de grensovergang in Rafah in de hoop de Gazastrook te kunnen verlaten. De grens met Egypte bleef echter tot eerder deze week gesloten. Volgens The New York Times komt dit doordat Hamas alleen buitenlanders wilde laten vertrekken als gewonde Palestijnen het gebied ook uit mochten. De bron meldt dat zo'n beetje een derde van die lijst met gewonde Palestijnen bestond uit Hamasstrijders.
De Verenigde Staten, Egypte en Israël zouden hebben geweigerd om de Hamasstrijders te laten vertrekken. Vooral Egypte zou bang zijn geweest dat 'terroristen het land in konden komen'. Uiteindelijk zou Hamas, mede dankzij onderhandelingen die Qatar organiseerde, de strijders van de lijst hebben gehaald. Waarom de organisatie dit veranderde, is niet duidelijk.
Vrijdag stonden er geen Nederlanders op de lijst van mensen die vanuit Gaza de grens naar Egypte mochten oversteken. Voor zover bekend hebben zestien mensen met een link met Nederland Gaza donderdag kunnen verlaten. Toen stonden twintig Nederlandse namen op de lijst. (ANP)
Het Israëlische leger heeft vrijdag naar eigen zeggen een aanval vanuit Libanon afgeweerd. Een Libanese 'terreurcel' zou geprobeerd hebben om antitankraketten af te vuren op de kibboets Yiftah in het noorden van Israël, maar het leger kon de aanval verhinderen, aldus een bericht op Telegram. Er is ook sprake van een Libanese infiltrant nabij de grens met Israël, maar die zou door een Israëlisch gevechtsvliegtuig zijn gedood.
Sinds het begin van de oorlog tussen Israël en Hamas op 7 oktober laait ook het conflict tussen Israël en Libanon op. In het grensgebied is sprake van een toenemend aantal confrontaties tussen het Israëlische leger en de pro-Iraanse sjiitische militie Hezbollah, dat banden heeft met Hamas. Aan beide kanten zijn daarbij al slachtoffers gevallen.
Hezbollah-leider Hassan Nasrallah waarschuwde Israël vrijdag voor een militaire escalatie. 'Alle opties liggen op tafel', zei hij in een toespraak. Tot een oorlogsverklaring kwam het echter niet. (Belga)
Een aanval op een school in het noorden van de Gazastrook heeft vrijdag volgens het Palestijnse gezondheidsministerie aan twintig mensen het leven gekost. Er raakten volgens de lokale autoriteiten ook tientallen mensen gewond, die naar het Al Shifa ziekenhuis zijn gebracht. Eerder op de dag werd een ambulance vlak bij die medische instelling nog getroffen door een aanval.
Het Palestijnse ministerie, dat onder controle staat van Hamas, liet weten dat mensen schuilden in de school. Het gebouw zou zijn getroffen door mortieren die vanuit een tank werden afgevuurd. Het Israëlische leger heeft de aanval niet bevestigd. (ANP)
Dit was het belangrijkste nieuws over de oorlog tussen Israël en Hamas van vrijdag 3 november:
• Israël heeft bevestigd dat het Palestijnse ambulances in de Gazastrook onder vuur heeft genomen. Volgens de Israëlische krijgsmacht werden de ambulances door een eenheid van Hamas gebruikt. De Palestijnse autoriteiten zeggen dat er veel doden zijn gevallen door de aanval.
• De leider van de Libanese militie Hezbollah, Hassan Nasrallah, heeft tijdens zijn eerste toespraak over de huidige oorlog gezegd dat de aanval van Hamas op 7 oktober ‘100 procent Palestijns’ was.
• Israël stuurt Palestijnse arbeiders die sinds het begin van de oorlog vastzitten in Israël terug naar de Gazastrook. Duizenden Gazanen zijn al over de grens gezet.
Lees hier het hele liveblog van vrijdag 3 november terug.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden