Wat zijn dit voor vragen? Naar aanleiding van het theaterconcert Tula & Juliet, mijn overgrootmoeder, de slavin acht dilemma’s voor theatermaker en zangeres Izaline Calister.
‘O jee, dat vind ik héél moeilijk. Ik ben dol op het maken van kindervoorstellingen. Ik vind kinderen ongelofelijk leuk. Die kun je zo ver meenemen in een fantasie, ze zijn zo ongeremd. Dat vind ik zo ontroerend en mooi.
‘Maar als ik echt moet kiezen, kies ik voor een voorstelling voor volwassenen, zoals die ik nu speel, Tula & Juliet. Want daar kan ik ook mensen op hun intellect aanspreken, op hun inlevingsvermogen en op allerlei verschillende vlakken prikkelen. Dat is theater maken op de toppen van mijn kunnen. En als dat lukt, vind ik het ontzettend bevredigend.’
Over de auteur
Charissa Promes schrijft voor de Volkskrant over dans en theater. Ze is gespecialiseerd in hiphopdans en sociale dans.
‘Ik denk toch Tula, de Curaçaose slavenleider, omdat hij voor meer mensen iets betekent. Juliet is mijn eigen betovergrootmoeder, die heeft voor mijn familie veel betekend. Maar Tula fungeert al een paar honderd jaar als inspiratiebron. Tula was niet weg te stoppen, ook al hebben koloniale heersers dat destijds geprobeerd. Nu is hij misschien relevanter dan ooit, omdat zijn naam is gezuiverd.
‘Lange tijd stond hij te boek als crimineel, omdat hij de grootste opstand onder tot slaafgemaakten op de Antillen had geleid. Daarvoor werd hij ter dood veroordeeld en op gruwelijke wijze omgebracht. Hopelijk ga ik het nog meemaken dat hij in de geschiedenisboeken komt en dat zijn echte verhaal verteld wordt op scholen.’
‘Persoonlijk vind ik 17 augustus belangrijker, de dag waarop de opstand begon die Tula zou leiden. Ik heb er de laatste tijd veel over nagedacht en met mensen over gesproken. Het feit dat 17 augustus een dag is die de tot slaafgemaakten zelf hebben gekozen om de vrijheid te pakken, spreekt mij erg aan.
‘ Niet 1 juli, de dag waarop de kolonisator besloot hun die vrijheid te geven. Hoewel het die 17de niet is gelukt, betekent de gedachte achter die datum veel voor mij. Als het aan mij ligt, mogen ze natuurlijk allebei gevierd worden, en mag 1 juli een nationale feestdag worden.’
‘Tambu, de Antilliaanse muziekvorm. Omdat je van tambu ook jazz kunt maken, zoals eerder door Curaçaose muzikanten en mijzelf is gedaan. Het ritme is virtuoos, interessant en veelzijdig.
‘Mijn vader was ook een goede tambuzanger, hij zong als klein jongetje al. Vaak gebruiken tambuzangers een scherp stemgeluid. De echt goede zangers kunnen ter plekke improviseren, commentaar geven op de politiek bijvoorbeeld, of zoals mijn vader deed, de spot drijven met buren.
‘Zijn ouders vonden dat niet goed, dus is hij ermee gestopt. Ze waren gelovig en de kerk vond tambu niet netjes. Maar de liefde voor die muziek is gebleven. Hij nam ons altijd mee naar tambufeesten en thuis werd het veel gedraaid. Als mijn vader in de verte een tambufeest hoorde, ging hij het geluid achterna.’
‘Deze is heartbreaking. Ik heb nu meer met Groningen, omdat ik daar woon met mijn man en kind en daar mijn leven heb opgebouwd. Ik woon al dertig jaar in Nederland en hier heb ik de kans om artistiek te doen wat ik wil. En omdat ik dit hier doe, kan ik voor Curaçao meer betekenen. Bijvoorbeeld door middel van mijn kinderboek Bon dia goeiemorgen. Aan de hand daarvan werken we nu op Curaçao met scholen en doen we educatieve projecten.
‘Dat had ik nooit voor elkaar gekregen als ik niet een bekende zangeres was geweest die zich daarvoor inzet. Dus ik gebruik mijn naam die ik heb opgebouwd, om vanuit hier iets goeds te doen voor daar.’
‘Speransa. Voor dat album uit 2022 heb ik bijna alles zelf gedaan, ook de productie. Dat laatste was noodgedwongen. Ik zou met een Franse producer werken en die had gezegd: ‘Bereid niet al te veel voor, schrijf de liedjes en dan kijken we in de studio wat die liedjes nodig hebben.’ Dat heb ik gedaan.
‘Vervolgens kwam hij niet. Ik heb hem nooit meer gezien of iets van hem gehoord. Dus daar zat ik, in de studio met mijn muzikanten en mijn liedjes. Ineens moest ik zelf aan de bak. Waarschijnlijk had ik nooit durven produceren als ik niet was gedwongen. Ik was onzeker; als vrouw denk je soms dat je bepaalde dingen niet kunt. Ik raakte in paniek.
‘Er zat een huiskamertje aan de studio vast en daar heb ik heel hard gehuild, en daarna mezelf herpakt. Ik heb m’n gezicht gewassen, ben in de studio gaan zitten en deed alsof ik al eerder had geproduceerd. Ik kon er ’s nachts niet van slapen, maar elke ochtend zette ik dat masker op en uiteindelijk was de plaat klaar.’
‘Ik ben ook trots op mijn debuutplaat Soño di un muhé, maar toen schreef ik nog niet zoveel. Speransa is ook de plaat waar ik een Edison voor heb gewonnen in 2009. Het raakte me toen ik dat hoorde, het was een soort cadeautje.’
‘Er is niets wat mij gelukkiger maakt dan zingen, al van jongs af aan. Ik had een Nederlandse buurvrouw op Curaçao, zij is onlangs overleden, en zij zong altijd Nederlandse en Papiamentse kinderliedjes met mij. Ik was de laatste persoon met wie ze sprak voordat ze overleed, zo’n sterke band hadden wij. Zij heeft het zingen bij mij gestimuleerd.
‘Waarschijnlijk is zij ook van invloed geweest op mijn taalontwikkeling, omdat ik als 3-jarige al Nederlandse kinderliedjes zong. Ik dans graag, maar zingen is een leidraad in mijn leven. Als ik op het podium sta, en het gaat goed, dan kan ik bijna ontploffen van geluk.
‘Het maakt niet uit in welke taal, je kunt zang voelen. Daarom heb ik tijdens Tula & Juliet veel liederen expres niet vertaald, om het gevoel toe te laten. Zingen in het Papiaments is de basis van mijn carrière, pas de laatste jaren zing ik ook in het Nederlands. Soms zijn we zo brainy, dat we alles willen weten. Maar het is ook fijn om gedwongen te worden om dat even uit te schakelen en ons gevoel te laten spreken.’
‘Dromen. Ik ben een echte dromer. Dat was ik vroeger al. Ik schreef liedjes die ik nog niet kon zingen. Ik verzon dingen die ik nog niet kon, alsof mijn hoofd verder was dan mijn kunnen en mijn lijf. Als ik het omgekeerd zou doen, zou ik mezelf tegenhouden. Op een gegeven moment, als het liedje is geschreven, ben ik dan wel iemand die zo hard gaat werken dat ik het wel kan zingen. Soms duurt dat een paar jaar. Het leuke aan het vak is dat je altijd beter kunt worden. Vooral als je er tijd in wilt stoppen.
‘Zo ben ik een paar jaar geleden ook gevraagd voor een theatertour met liedjes van Lennaert Nijgh. Dat is oer-Hollands repertoire. Ik dacht dat ik dat niet kon, maar ik had veertig voorstellingen de tijd om het te leren. Dan ben ik straks niet meer zo bang om Nederlands te zingen, dacht ik. Als het niet lukte, zou ik het gewoon niet meer doen.
‘Ik weet nog goed dat iemand aan het begin van de repetities tegen mij zei dat hij mij niet verstond. De taal vereist namelijk andere zangtechnieken, die ik toen niet beheerste. Veertig voorstellingen heb ik me kapot geoefend, tot ik een compliment kreeg over mijn verstaanbaarheid. Nu durf ik liedjes te schrijven en zingen in het Nederlands.
‘Op dit moment droom ik ervan om Tula & Juliet naar Curaçao, Aruba en, als het even kan, Bonaire te brengen. Helaas kost het veel om dat voor elkaar te krijgen. Als ik het daar op dezelfde manier wil spelen, dan moeten er drie muzikanten mee, licht, geluid, want het moet geen uitgeklede versie worden. Dat kan ik niet zelf financieel dragen. Bovendien zijn daar geen theaters, dus die zouden speciaal hiervoor uit de grond gestampt moeten worden.
‘Ik heb dat een keer eerder gedaan. In een hotel had ik een enorme balzaal afgehuurd en zo laten aankleden dat het zo veel mogelijk op een theater leek. We speelden vier uitverkochte voorstellingen en daardoor ging het nog maar net goed, maar ik was bijna failliet. Dus dat gaan we niet nog een keer proberen. Maar het blijft mijn droom de mensen daar ook ervan te laten genieten, zodat ze zich gesterkt voelen door het verhaal.’
Izaline Calister, Tula & Juliet, mijn overgrootmoeder, de slavin, tournee t/m 6/2024.
1969 op 9 maart geboren op Curaçao
1998 studeert af aan het conservatorium in Groningen en richt de Izaline Calister Band op
2000 debuutalbum Soño di un muhé
2006 album Kanta Hélele
2009 album Speransa
2009 wint Edison Award in de categorie wereldmuziek
2013 voorstelling Geen liefde zonder vrijheid
2016 voorstelling Latin diva
2018 geridderd in de Orde van Oranje-Nassau
2021 album Bon dia goedemorgen en gelijknamig kinderboek
2021 voorstelling Het eiland van mijn vader
2023 documentaire Tula leeft
2023 voorstelling Tula & Juliet, mijn overgrootmoeder de slavin
Izaline Calister woont samen en heeft met haar partner een dochter.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden