Nederland moet klimaatneutraal zijn in 2030. Aan dat doel wil lijsttrekker Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren niet tornen. Dus moet de veestapel inkrimpen, Tata Steel worden aangepakt, de luchtvaart halveren en tienduizenden werknemers worden omgeschoold. ‘Dat kan heftig zijn.’
‘Dan zal ik alles in gang zetten om de vee-industrie af te schaffen. Een forse krimp van de veestapel is cruciaal voor herstel van de natuur, voor het temperen van de klimaatcrisis, voor voedselzekerheid in de toekomst en voor de diepgevoelde behoefte in onze samenleving om op een goede manier om te gaan met dieren. We willen boeren helpen omschakelen naar een voedselsysteem dat wél toekomst heeft.’
‘De problemen met de intensieve veehouderij zijn al meer dan dertig jaar bekend. Wij volgen de wetenschap en hebben de politieke moed om te zeggen: dat moet dus anders. Boeren zijn kostbare jaren afgenomen door partijen die deze keuze niet durfden te maken. Dat is inderdaad een harde realiteit.’
In de aanloop naar 22 november interviewt de Volkskrant de lijsttrekkers over hun ideeën voor de toekomst van Nederland. Alle partijen die nu vertegenwoordigd zijn in de Tweede Kamer en die weer meedoen aan de verkiezingen, zijn uitgenodigd. Lees de eerdere interviews hier.
Volg hier alles over de Tweede Kamerverkiezingen.
‘Het huidige landbouwsysteem dwingt boeren al tot stoppen. We zijn de afgelopen twintig jaar de helft van de boeren kwijtgeraakt. Dat komt door deze keuzen. Die boeren moesten noodgedwongen stoppen omdat ze dit systeem van constante schaalvergroting niet volhielden. Onze voorstellen zijn heftig, maar boeren verdienen duidelijkheid over wat ze nog wel kunnen. In veel gevallen is dat niet langer dieren houden, maar andere vormen van landbouw.’
‘We gingen destijds uit van een kabinetsperiode van vier jaar, maar wat heeft twee jaar Rutte IV gebracht? Alleen maar gehannes over het stikstofdoel. Christianne van der Wal durfde als verantwoordelijk minister de feiten te benoemen, maar ze stond in haar dooie eentje. Rutte liet het gewoon gebeuren dat Wopke Hoekstra (toenmalig CDA-partijleider, red.) nog eventjes aan die doelen ging morrelen, wat de onrust onder boeren verder heeft vergroot. Dus Rutte IV heeft weer twee jaar tijd verspild.’
‘We erkennen dat het steeds moeilijker wordt om de doelen te halen. Maar opgeven is gewoon geen optie. Ik vind dat we dit onbevreesd moeten uitdragen tegenover de kiezers. De wetenschappelijke consensus is nu eenmaal dat we binnen de 1,5 graden opwarming moeten blijven om klimaatrampen te voorkomen.’
‘Ik ben het er niet mee eens dat het onhaalbaar is. Het is een heel pittig doel, maar het is noodzakelijk. Het vraagt wel heel stevige, moedige politieke keuzen. Net als 75 procent krimp van het aantal landbouwdieren. Wij brengen de moed op om tegen de kiezer te zeggen: dit is noodzakelijk om nog grotere problemen in de toekomst te voorkomen die met nog hogere kosten gepaard gaan.’
‘Krimp van de veestapel heeft een enorme impact.’
‘Nee, want landbouwgrond die nu gebruikt wordt voor het telen van veevoer kan dan als de wiedeweerga in natuur worden omgezet. Natuur haalt broeikasgas uit de atmosfeer. In plaats van op kosten van de belastingbetaler te investeren in het onder de grond stoppen van de CO2-uitstoot van Shell kun je ook dit soort radicale veranderingen doorvoeren.’
‘Bij Tata Steel moet Kooksfabriek 2 meteen dicht. Verder moet CO2-uitstoot hoger beprijsd worden, alleen al door het opheffen van fossiele subsidies. Daar kunnen we echt geen dag langer mee wachten.’
‘Dit economische systeem heeft iedereen in de steek gelaten. 800 duizend Nederlanders leven in armoede. Ook mensen die een baan hebben, kunnen vaak niet rondkomen. Dus wie zijn nou eigenlijk de winnaars in deze economie? Als je de lange termijn minder zwaar weegt dan de korte termijn, klinken onze plannen inderdaad heel radicaal. Maar kijk eens naar de langetermijnkosten van klimaatverandering en naar de kosten die intensieve landbouw nu al met zich meebrengt. Dat wordt allemaal weggelaten uit het denken over het huidige economische systeem. We moeten naar een economie die past binnen de draagkracht van de aarde en die een gelijkwaardige samenleving creëert. Veel bedrijfstakken passen daar niet meer in.’
‘De kunstmestindustrie. Tata Steel in zijn huidige vorm. De raffinaderijen, de hele fossiele industrie, Chemours. De luchtvaart moet halveren. Het zal niet makkelijk zijn die omslag te maken, maar we zijn dat aan iedereen verplicht. Voor mensen die in deze industrieën werken zijn er genoeg banen in de duurzame economie.’
‘Het is de hoogste tijd dat we mensen laten omschakelen naar een baan waarin hun gezondheid geen gevaar loopt. Bijvoorbeeld koffersjouwers op Schiphol of werknemers van Tata Steel. Ik snap dat omscholing heftig is, maar nu werken ze iedere dag in een omgeving waar ze ziek van worden. We moeten niet over mensen heen walsen en zeggen: volgende week ga je zonnepanelen leggen. Het moet in een tempo gaan dat bij de mensen past.’
‘Voor een aantal sectoren zal dat inderdaad lastig worden. Kooksfabriek 2 van Tata moet gewoon nu dicht. Dus ja, voor die werknemers is het tijdpad heel kort. Krimp van de luchtvaart moet snel, zodat werknemers geen giftige kerosinedampen meer inademen. Dat kan heftig zijn en toch is het nodig. Ik denk dat mensen daar zelf het belang van inzien. Dat ze beseffen dat hun werk bij Tata Steel of op Schiphol niet goed voor hun gezondheid is.’
‘Als je het zo formuleert, nee. Maar onze economie gaat de draagkracht van de aarde ver te boven. Politieke leiders zijn afgelopen vijftig jaar doof en blind geweest voor de waarschuwing dat er grenzen zitten aan groei. De ruimte voor economische groei is afhankelijk van wat de aarde kan leveren en daar vragen we elk jaar 30 procent te veel van. Als je daar jaar na jaar mee doorgaat, veroorzaak je problemen die je niet meer kunt oplossen. We moeten de economie weer binnen verantwoorde kaders brengen. Het economische systeem zal absoluut moeten krimpen en veranderen.
‘Meer welvaart is leuk, maar als dat ten koste gaat van welzijn, zitten er grenzen aan. Wij zeggen: beperk de aanvoer van meuk van onlineverkopers als AliExpress; investeer in recycling. Schaatsen in de zomer kan niet in een energiecrisis. Als je in de winter op het terras wilt zitten, doe dan een jas aan en niet de terrasverwarming. Voor de lange termijn hebben we een gezonde economie nodig die niet over grenzen van de planeet gaat. Ik denk dat mensen mogen verwachten dat de overheid hen beschermt en durft te zeggen: dit gaat dus niet.’
‘Marktwerking en bureaucratie kosten veel geld. Er kan dus wel degelijk bezuinigd worden in de zorg. Maar we gaan niet mee in het narratief van dit kabinet dat het allemaal onbetaalbaar wordt. Het is onverantwoord om op ouderenzorg en verpleeghuizen te bezuinigen. Wij maken de keuze om dat niet te doen.
‘Onze plannen werken preventief. Om te voorkomen dat nog meer mensen Parkinson krijgen, moeten we landbouwgif aan banden leggen. Als we geen nieuwe pandemie willen en niet willen dat omwonenden van geitenhouderijen longontsteking krijgen, moeten we ingrijpen in de veestapel. We kunnen 10 miljard euro per jaar aan zorgkosten besparen met preventie.’
‘Nee. De PvdD heeft al jarenlang een breed programma, waarbij we altijd duidelijk maken dat we blijven opkomen voor dier, natuur en milieu. Een omslag van mens-centraal denken naar eco-centraal denken is de enige manier om de bestaande problemen te lijf te gaan. Op onze kernwaarden zullen we altijd kartrekkers blijven. Tegelijkertijd beslissen we in de Tweede Kamer over alles mee. Dat doen we al sinds 2006, maar nu we groter worden, wordt dat zichtbaarder voor de mensen.’
‘Over het leefbaar krijgen van de aarde zijn niet veel compromissen meer te sluiten en dat gaan we dus ook niet doen. Ik kijk erg uit naar de verkiezingsdebatten, want we zitten in een kanteltijd waarin ook andere partijen moeten opschuiven. Neem de stikstof- en klimaatcrises. Zelfs VVD-kiezers willen dat de overheid daaraan meer doet. De PvdD-thema’s staan op het politieke hoofdtoneel en daardoor ontstaat er beweging. Ik ben heel benieuwd welke stappen andere partijen zetten.’
‘Kiezers willen dat de overheid hun toekomst beschermt. Daar gaan we debatten over voeren. Daarna hebben we verkiezingen en ik wacht de uitslag af. Mensen mogen van ons verwachten dat we geen water bij de wijn doen als het gaat om onze diepgroene idealen.’
‘Ik heb Frans Timmermans (lijsttrekker van GroenLinks-PvdA, red.) horen zeggen dat hij met mij kan lezen en schrijven. Hij kent ons programma en onze inzet. Ik vind dat heel hoopgevend.’
‘Hij weet heel goed wat de wetenschappelijke consensus is die de onderbouwing vormt van al onze voorstellen.’
‘Ik zie dat het bewustzijn over milieu en klimaat bij Timmermans behoorlijk gegroeid is sinds hij minister was. En dat bewustzijn is ook gegroeid, bijvoorbeeld onder VVD-jongeren. Zij zien dat de stikstofcrisis niet is opgelost, omdat de veehouderij de hand boven het hoofd wordt gehouden. Die jongeren kunnen geen huis vinden, omdat er niet gebouwd kan worden. Zij zeggen: ik heb liever een dak boven mijn hoofd dan een speklap op mijn bord. De Partij voor de Dieren zal ook na de verkiezingen, in welke rol dan ook, de groene aanjager blijven.’
‘Als de verkiezingsuitslag een kabinet mogelijk maakt dat de groene omslag wil realiseren, gaan we natuurlijk meepraten. Maar zolang de politieke lafheid regeert en de meerderheid niks durft, zolang een meerderheid de grote klimaat- en natuurcrisis wil oplossen met schijnoplossingen en innovatie, heeft dat geen zin. Zodra er politieke moed is om een kanteling in gang te zetten, praten we mee.’
Source: Volkskrant