De nieuwe voorwaarde is onderdeel van een aangepast pakket aan doelstellingen die Nederland moet behalen om geld te ontvangen uit het Europees herstelfonds. Dat fonds is tijdens de coronacrisis in het leven geroepen om economische hervormingen van EU-lidstaten te ondersteunen. Nederland kan in totaal 5,4 miljard euro krijgen, maar moet daarvoor wel aan strenge eisen voldoen; het pakket omvat meer dan honderd mijlpalen en doelstellingen.
Een van de voorwaarden is dat uiterlijk in 2026 over minstens 66 procent van de pensioencontracten van actieve deelnemers en pensioengerechtigden is besloten om ze naar het nieuwe stelsel over te zetten. De hervorming van het pensioenstelsel was al langer een van de voorwaarden om EU-geld te ontvangen, maar dat Nederland zich conformeert aan een specifiek percentage, is nieuw.
Over de auteur
Hessel von Piekartz is politiek verslaggever voor de Volkskrant en schrijft over de volksgezondheid, pensioenen en sociale zekerheid. Hij werd in 2022 genomineerd voor de journalistieke prijs De Tegel.
Lees hier alles over de Tweede Kamerverkiezingen 2023.
Politici zijn verontwaardigd over die nieuwe doelstelling. Kamerlid Pieter Omtzigt vreest dat de eis een ‘zorgvuldige’ overgang naar het nieuwe stelsel in de weg kan zitten door ‘extra druk’. Hij heeft vragen gesteld aan het kabinet. 50Plus-senator Martin van Rooijen wil hierover in debat met demissionair minister Carola Schouten (Pensioenen).
Bezorgdheid over een zorgvuldige overgang is niet nieuw. Tijdens de behandeling van de Pensioenwet in de Eerste Kamer in mei klonken kritische geluiden over de enorme werklast die de hervorming oplevert voor fondsen en uitvoerders. Niet voor niets kwam Schouten kritische senatoren tegemoet door de uiterlijke overgangsdatum met een jaar op te schuiven naar 2028.
Dat uitstel was voor veel fondsen ook reden om de eigen planning een jaar op te schuiven. Zo besloot het grootste pensioenfonds ABP (ruim 3 miljoen deelnemers) om in 2027 over te gaan, in plaats van 2026. De nieuwe voorwaarde in het herstelfonds betekent dat er weinig ruimte is voor vertraging bij de grotere fondsen; als zij niet tijdig een besluit nemen, betekent dat waarschijnlijk dat de 66 procent niet wordt gehaald en loopt Nederland EU-geld mis.
Maar misschien nog wel meer dan tijdsdruk, vrezen politici dat de nieuwe voorwaarde obstakels opwerpt voor aanpassing van de Pensioenwet door een nieuwe Tweede Kamer. De mogelijkheid dat Nederland honderden miljoenen euro’s misloopt, maakt het moeilijker om aanpassingen door te voeren die de doelstellingen mogelijk in de weg staan. Zo wil Omtzigts partij Nieuw Sociaal Contract de Pensioenwet flink herzien en bijvoorbeeld instemmingsrecht voor deelnemers en pensioengerechtigden over het al dan niet overgaan op het nieuwe stelsel. Die aanpassing zou kunnen betekenen dat lang niet alle pensioenen overgaan, wat de doelstelling en het verkrijgen van EU-geld in gevaar brengt.
Volgens het ministerie van Sociale Zaken was de extra doelstelling nodig, omdat de pensioenhervorming door het uitstel niet meer in lijn was met het tijdspad van het herstelfonds, dat in 2026 eindigt. Het ministerie verwacht bovendien dat de doelstelling gewoon wordt gehaald, omdat nog altijd de verwachting is dat een meerderheid van de pensioenen eind 2026 over is naar het nieuwe stelsel.
De uitgestelde pensioenhervorming was inderdaad de reden voor de nieuwe voorwaarde, bevestigt Freek Janmaat, die namens de Europese Commissie gesprekken voerde met Nederland over het herstelplan. ‘Om het ambitieniveau te behouden hebben we in samenspraak besloten deze extra doelstelling in het plan te zetten’, zegt hij. Het moet volgens hem garanderen dat de hervorming ‘ook daadwerkelijk plaatsvindt’.
Het niet behalen van zo’n doelstelling betekent een korting op EU-geld. Om hoeveel het in dit geval zou gaan is niet duidelijk, omdat de hoogte deels afhankelijk is van het belang dat de Europese Commissie hecht aan de doelstelling. In de Miljoenennota staat dat het ingehouden bedrag per niet behaalde maatregel of doelstelling kan oplopen van ‘enkele tientallen miljoenen tot ruim een half miljard’.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden