Individuele Joden kunnen niet verantwoordelijk worden gehouden voor het beleid van Israël. Maar kritiek op Israël staat ook niet gelijk aan Jodenhaat.
Sinds de aanslag van Hamas op 7 oktober en de daaropvolgende reactie van Israël is het aantal uitingen van antisemitisme in Europa sterk toegenomen. Bijzonder luguber is het schilderen van davidsterren op huizen van Joodse bewoners, zoals recentelijk in Duitsland in Frankrijk is gebeurd.
In Duitsland herinneren zij aan het nazi-verleden, in Frankrijk versterken zij de angst voor nieuwe aanslagen. In 2012 werden drie leerlingen en een leraar van een Joodse school in Toulouse vermoord, in 2015 vier klanten van een Joodse supermarkt in Vincennes.
Antisemitisme is een oude, verwerpelijke ideologie die nu weer opleeft als gevolg van het Israëlisch-Palestijnse conflict. Bijzonder schadelijk is het gelijkstellen van Israël met het Jodendom, alsof elke individuele Jood verantwoordelijk is voor de politiek van de staat Israël. Het is een giftige denkwijze die tot ontmenselijking leidt. Zij miskent dat binnen elke groep een grote variatie bestaat – haviken, duiven en alles wat daar tussen in zit. Maar bovenal reduceert zij de individuele mens tot een lid van een groep tegen wie men grieven koestert. Intimidatie en geweld komen dan snel dichterbij.
Dit funeste mechanisme is helaas ook aan de andere kant te zien. Te vaak wordt legitieme kritiek op de staat Israël geïnterpreteerd als antisemitisme. Wie het geweld van Israël tegen burgers in de Gazastrook disproportioneel vindt, wordt van Jodenhaat beschuldigd. De Israëlische VN-ambassadeur Gilad Erdan maakte het wel heel bont door een gele Jodenster op te spelden, nadat Israël werd bekritiseerd in de Algemene Vergadering.
De actie van Erdan was niet alleen een goedkope, smakeloze stunt die de Holocaust banaliseert en terecht werd bekritiseerd door de directeur Dani Dayan van het herdenkingsmuseum Yad Vashem. Erdans Jodenster draagt ook bij aan de gevaarlijke identificatie van Israël en het Jodendom tot één geheel. Maar willekeurige individuele Joden kunnen niet verantwoordelijk worden gehouden voor het beleid van de staat Israël, evenmin als willekeurige individuele moslims verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor de terreur van Hamas of andere radicaal-islamitische groeperingen.
Het bekladden van huizen van Joden en de davidster van VN-ambassadeur Erdan zijn twee kanten van dezelfde medaille: het gelijkstellen van Israël met het Jodendom. Natuurlijk is het Joodse volk nauw verbonden met de staat Israël, maar dat geldt niet voor elk individu. Het vergeten van die nuance bevordert het antisemitisme.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant