Columnist en oud-politicus Aryeh Eldad beweegt zich op de uiterste rechtervleugel van het politieke spectrum in Israël. Hij is kritisch op premier Netanyahu en de inlichtingendienst. ‘Ze zaten gevangen in de gedachte dat Hamas, de Palestijnen in Gaza, mensen net als wij zijn.’
De terreuraanval van Hamas op 7 oktober, zegt Aryeh Eldad, bewijst het falen van de Israëlische regering. Nee, niet omdat de inlichtingendiensten hadden moeten zien dat er iets werd bekokstoofd. Eldad deelt die kritiek, maar hij bedoelt het breder. ‘Het was een schok voor Israël, een complete verrassing’, zegt hij. ‘Dat was de misdaad. We hadden niet geschokt mogen zijn.’
En meteen springt de 73-jarige columnist en oud-politicus tachtig jaar terug in de tijd, naar 1942. De eerste getuigenissen van de Holocaust waren binnengekomen, maar veel Joden wilden het gevaar niet zien. ‘Daarom zeg ik dat 7 oktober geen verrassing had mogen zijn. Dit is precies wat Hamas, Fatah en Hezbollah al jaren openlijk zeggen en aankondigen.’
‘Ja, ook Fatah. Sommige onderdelen van hun handvest zouden niet meer geldig zijn. Maar ze hebben ze niet verwijderd, het staat er nog altijd. Het enige verschil tussen Fatah en Hamas is de tactiek, niet de ideologie.’
Over die ideologie, en over de aard van het Israëlisch-Palestijns conflict, is Eldad zeer duidelijk: het is een religieuze oorlog. ‘Een oorlog tussen de islam en het jodendom. Ons probleem is dat we het conflict verkeerd diagnosticeren. Het is geen territoriaal conflict, het is een godsdienstoorlog. Of een botsing van tegengestelde ideologieën, wat vrijwel hetzelfde is.’
‘Die win je niet. Religieuze oorlogen eindigen nooit. Dat is het probleem. We zullen nooit vrede hebben met onze buren. Nooit. Het is de religieuze plicht van elke goede moslim om deel te nemen aan de jihad, om het land te bevrijden dat ooit het kalifaat was en nu bezet wordt door ongelovigen.’
Klare taal, die past bij het ideologisch profiel van de voormalige legerarts, gespecialiseerd in brandwonden. Eldad beweegt zich op de uiterste rechtervleugel van het politieke spectrum in Israël. Van 2003 tot 2013 was hij parlementslid voor een ultrarechtse stroming die grossierde in partijnamen als Hatikwa, Otzma LeYisrael en Otzma Yehudit. Tegenwoordig is hij opiniemaker voor krant, radio en tv. Itamar Ben-Gvir, de extreem-rechtse minister van Nationale Veiligheid, is een geestverwant.
De oud-politicus is een havik, maar een vriendelijke havik. Hij ontvangt in zijn woning in de Joodse nederzetting Kfar Adumim op de Westelijke Jordaanoever, een idyllische plek ver weg van alle oorlogsgewoel. Het terras waar koffie wordt geserveerd biedt een fabelachtig uitzicht op de bruindroge bergen tussen Jericho en Jeruzalem.
Eldads retoriek over het inherente gevaar van de islam doet denken aan die van een andere havik. Dat wordt al spoedig bevestigd. ‘Waar u nu zit’, zegt Eldad, ‘heeft vaak een goede Nederlandse vriend van mij gezeten. Geert Wilders.’ De twee mannen kennen elkaar van anti-jihadconferenties en in 2007 organiseerde Eldad de vertoning in Jeruzalem van Wilders’ film Fitna. De PVV-leider kwam geregeld op bezoek in Kfar Adumim, mét zes Nederlandse beveiligers.
Dat de Israëlische politiek in meerderheid niet wil zien dat er een godsdienstoorlog gaande is, zegt Eldad, had tot gevolg dat het gevaar vanuit Gaza werd miskend. ‘Hamas zal geen oorlog beginnen, zo werd gedacht, omdat ze te veel te verliezen hebben. Het geld dat ze via Qatar van ons krijgen. De 22 duizend banen voor Palestijnen uit Gaza in Israël. De ideologische intenties werden genegeerd.’
‘Dat doen onze politieke en militaire leiders omdat ze hun zionistische motor hebben verloren. Ze willen normaal zijn, mensen als iedereen. Maar zionist zijn betekent revolutionair zijn, alle Joden van over de hele wereld oproepen hierheen te komen. Niet omdat het een veilige schuilplaats is voor een nieuwe Holocaust, maar omdat dit ons thuisland is.’
‘Dat was het falen van Netanyahu en de inlichtingendienst. Ze zaten gevangen in de gedachte dat Hamas, de Palestijnen in Gaza, mensen net als wij zijn. Dat ze hetzelfde willen als wij. Eten voor hun kinderen. Welvaart. Rust. Niet sterven. Doordat de leiders hun ideologische motor zijn kwijtgeraakt, schrijven ze hun logica ook aan onze vijanden toe. Ze zeggen dat ook die gewoon een goed leven willen. Alsof alles goed komt wanneer we ze meer geld en banen geven.’
Hetzelfde misverstand, zegt Eldad, brengt het gros van de politici ertoe te denken dat het Palestijns-Israëlisch conflict uiteindelijk gaat om land. Onzin, volgens hem, land heeft er niets mee te maken. ‘Het is gemakkelijker om te denken dat we een territoriaal geschil hebben. ‘Zij willen dit stuk land, wij willen dat stuk, dus laten we delen’. Zo worden veel oorlogen nu eenmaal beëindigd. Maar met zo’n diagnose van het conflict krijgen we nooit vrede.’
‘Het is heel moeilijk de burgers van Israël met het zwaard in de hand te laten leven. Politici beloven graag vrede en welvaart, een normaal leven. Maar dat is een leugen. We zullen nooit vrede hebben. Voor politici is dat moeilijk om te erkennen. Je wordt niet gekozen met de belofte dat we over tien jaar nog steeds oorlog hebben, en over honderd jaar.’
Zoals velen op de uiterste rechterflank in Israël vindt Eldad dat Israël recht heeft op de gehele Westelijke Jordaanoever (en eigenlijk ook Gaza, maar dat levert te veel praktische problemen op). De Palestijnen die daar nu wonen, hoeven van hem niet weg. Ze krijgen dan recht op verblijf zonder staatsburgerschap, de status die de Palestijnen in Oost-Jeruzalem nu al hebben. ‘Ze krijgen alle rechten, behalve stemrecht bij parlementsverkiezingen.’ Dit om het Joodse karakter van de staat Israël te garanderen.
‘Nee, daar ben ik helemaal vóór, natuurlijk! Israël en een Palestijnse staat. Te weten Jordanië. Palestijnen die een eigen staat willen, kunnen daarheen. Dat idee gaat terug tot de jaren twintig. Het is een uitstekend plan, maar niemand steunt het, niet in Israël, niet in Jordanië, niet de Palestijnen.’
De rechtvaardiging voor zijn territoriale claims vindt Eldad in de klassieke oudheid en in de Bijbel. Het hele land ten westen van de Jordaan behoort aan het Joodse volk, punt. ‘De Balfour-verklaring en het besluit van de Volkenbond zijn niet de bron van ons recht op het land Israël, maar de erkenning ervan. Ben-Gurion was niet religieus, maar toen hij in 1937 getuigde voor de Peel-commissie, liet hij de Bijbel zien en zei: dit is ons bewijs van ons recht op het land Israël.’
Eldad omschrijft zichzelf als een gelovige zionist, niet orthodox. Was hij een seculiere politicus of een religieuze? ‘Ik beschouwde mezelf als een Jood. We zaten met zeven of acht man in de Knesset. De meesten van hen droegen een keppeltje. Ik was de enige zonder. Religieuzen zullen zeggen dat ik seculier ben. Seculieren zullen zeggen dat ik religieus ben. Ik vier de sabbat thuis. We eten koosjer voedsel. Op feestdagen gaan we naar de synagoge. Maar ik bid niet elke dag.’
Voor Eldad zijn het Joodse volk zowel als de Joodse staat een ‘unieke combinatie van religie en nationaliteit’. Dat is overigens een visie die niet is voorbehouden aan ultrarechts. Over het joodse karakter van de Israëlische natie bestaat brede consensus, het vormt het fundament van de staat Israël. ‘Onze vlag is blauw en wit, met het teken van David. Ons volkslied is Hatikwa, over de hoop van het Joodse volk terug te keren naar het land van de voorvaderen. En we hebben de wet van de terugkeer van Joden die van over de hele wereld kunnen komen en automatisch burgers worden. Dat is de definitie van de Joodse staat.’
Over de humanitaire blokkade van Gaza door Israël laat Eldad zich niet al te krijgshaftig uit. Doorlaten van voedsel en water zou kunnen, indien het Internationale Rode Kruis toegang krijgt tot de gijzelaars in handen van Hamas. Over de proportionaliteit van de bombardementen echter maakt hij zich weinig zorgen.
‘Ik ken veel commandanten in het leger. Ze zullen geen huis bombarderen als ze weten dat er geen terroristen in zitten. Tapijtbombardementen, daar doen ze niet aan. We zijn niet het Britse rijk ten tijde van Dresden, we zijn mensen. Maar het blijft een moeilijke beslissing. Ga je een gebouw met terroristen bombarderen als niet alle burgers zijn geëvacueerd?’
Opvallend positief is Eldad over het Westen. Rechts in Israël schampert veelal over de slappe houding van West-Europa. Zo niet Eldad. Hij ziet ‘enorme steun’ in de VS en Europa. ‘Ik had niet verwacht dat Biden zo actief zou zijn, hij doet meer dan wie ook in het verleden. Met Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk en Italië gaat het ook goed. Dat kan volgende week natuurlijk veranderen, als we per ongeluk een ziekenhuis bombarderen. Het is vloeibaar.’
‘Nog niet, nog niet.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden