Shell maakt nog altijd spectaculaire winsten, bleek donderdag maar weer: 6,2 miljard dollar (5,8 miljard euro) in drie maanden tijd. Hoewel de winst veel lager is dan een jaar geleden (toen de energieprijzen door het plafond gingen), is het feest voor de aandeelhouders nog lang niet voorbij.
De komende maanden verwent de top van Shell zijn beleggers weer door eigen aandelen in te kopen. Dat gaat met miljarden tegelijk. Afgelopen kwartaal werd al voor 3 miljard dollar eigen stukken ingekocht en komende maanden komt daar nog eens 3,5 miljard bij. Voor beleggers is 2023 daarom opnieuw een jubeljaar: ze krijgen in totaal maar liefst 23 miljard.
Deze generositeit komt Shell op kritiek te staan van milieuorganisaties, die vinden dat het concern zijn geld beter kan steken in de ontwikkeling van duurzame energie. Een begrijpelijk standpunt: waarom moeten beleggers die midden in een klimaatcrisis toch al riant profiteren van hun investeringen in de fossiele sector, nog eens extra worden beloond?
Toch is ook Shells zienswijze te begrijpen. Toen topman Wael Sawan begin dit jaar aantrad, was hij bezorgd over de relatief lage koers van Shell. Amerikaanse concurrenten als Chevron en ExxonMobil waren veel meer dan Shell beurslievelingen, doordat zij aanzienlijk hogere bedragen steken in fossiele energie. Mede dankzij de energiecrisis leverde deze strategie bergen geld op. Shell en BP staken relatief meer geld in groene energie, waar veel minder op wordt verdiend. Gevolg: aandeelhouders kopen liever Amerikaans dan Europees, waardoor de koersen verder uit de pas gingen lopen.
Over de auteur
Bard van de Weijer is economieredacteur van de Volkskrant en specialist op het gebied van de energietransitie. Hij richt zich op de vraagstukken waar consumenten, bedrijven en overheden voor staan.
Sawan heeft zich voorgenomen dit gat te verkleinen, zei hij tijdens een beleggersdag eerder dit jaar. Dit kan door ook meer in olie te investeren, maar dat is in deze tijden een lastig en waarschijnlijk riskant verhaal. Het kan ook door schulden af te lossen, maar Shell heeft de schuld al flink verminderd tot 40 miljard dollar, wat volgens het bedrijf relatief laag is ten opzichte van een totaal kapitaal van 233 miljard. Een derde optie is door aandeelhouders te verwennen met hoge uitkeringen en inkoopprogramma’s.
Laatstgenoemde is Sawans strategie en die lijkt succesvol: het aandeel Shell deed het dit jaar relatief beter dan BP en de Amerikaanse oliebedrijven.
Waarom is een hoge koers belangrijk? Dat wordt duidelijk als je kijkt naar recente aankopen van Chevron en Exxon. ExxonMobil betaalde in oktober bijna 60 miljard dollar voor een van de grootste producenten van schalieolie, even later gevolgd door Chevron, dat 53 miljard neertelde voor een olie- en gasbedrijf.
Beide aankopen zijn bekostigd met aandelen. Hoe hoger de koers, hoe meer koopkracht een bedrijf heeft. Shell kan, met zijn relatief lage koers, dus minder snel zo’n enorme aankoop doen dan de Amerikaanse concurrenten. Als het ergens halverwege het decennium een grote vis wil kopen, moet het aandeel Shell tegen die tijd dus meer waard zijn.
Wat Shell tegen die tijd wil kopen, weet niemand. Misschien een enorm gasbedrijf. Shell investeert immers al veel in vloeibaar gas en ziet hier de komende decennia een mooie toekomst voor. Maar er zijn vooralsnog geen aanwijzingen voor een mega-aankoop.
Een omvangrijk duurzaam energieproject dan? Het concern zegt dat het ‘s werelds grootste aanjager van de energietransitie is, met investeringen tussen de 10 en 15 miljard dollar in de komende twee jaar. De nadruk van deze investeringen ligt volgens het bedrijf op waterstof, elektriciteit, biobrandstof en de opslag van CO2 – al worden met name de laatste twee opties niet door iedereen als duurzaam beschouwd.
Extra investeren is een optie, bijvoorbeeld in grote windparken op zee. Maar niet nu, want bij offshore wind verlopen de zaken nu even beroerd. De verliezen van turbinebouwers stapelen zich op en ontwikkelaars van windparken lijden grote stroppen. Neem Vattenfall, dat zich terugtrok uit een groot Brits windproject. Of het duurzame energiebedrijf Ørsted, dat deze week 4 miljard euro afschreef op de ontwikkeling van enkele windparken.
De kans dat de sector in mineur blijft is niet groot. Over een paar jaar, als de rente mogelijk weer is gedaald en de onrust rondom grondstoffen is verdwenen, kan offshore wind weer tot bloei komen en kan Shell wellicht toeslaan. Er zijn immers torenhoge ambities in Europa op het gebied van wind op zee.
Een andere mogelijkheid is dat Shell en BP samengaan. Hierover klinken de laatste dagen geruchten. Beide bedrijven zijn Brits, presteren minder goed en zouden samen meer tegenwicht kunnen bieden aan de Amerikaanse oliereuzen, die door recente aankopen nog groter zijn geworden.
De kans op zo’n fusie lijkt op korte termijn klein, zeggen bronnen binnen het bedrijf. Als het gebeurt, zal dat eerder halverwege het decennium zijn. Dat geeft Sawan in elk geval nog de tijd om de marktwaarde van zijn firma te vergroten. Bij een fusie is het immers prettig als je veel waard bent, dan heb je meer te vertellen.
Dit verklaart dus Shells inkoopwoede: de ceo wil het concern sterker maken en voorsorteren op een eventueel grote aankoop. Welke kleur die aankoop krijgt, zwart of groen, zal de komende jaren blijken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden