Jabalia is een van de zogeheten vluchtelingenkampen in Gaza. Ten tijde van de stichting van de staat Israël in 1948 sloegen zo’n 700 duizend Palestijnen op de vlucht of werden uit hun huis verdreven. Zij kwamen terecht in Gaza, op de Westelijke Jordaanoever of in buurlanden van Israël. Daar werden ze opgevangen in vluchtelingenkampen van UNRWA, de VN-organisatie die zich ontfermt over Palestijnse vluchtelingen.
Die vluchtelingenkampen bestaan tot op de dag van vandaag en er wonen met name nakomelingen van de vluchtelingen uit 1948. UNRWA beschouwt ook die nakomelingen als vluchtelingen. Van de 2,2 miljoen inwoners van Gaza staan er daarom zo’n 1,5 miljoen geregistreerd als vluchteling. Die wonen niet allemaal in de vluchtelingenkampen.
Over de auteur
Joram Bolle is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Van de vluchtelingenkampen in Gaza is Jabalia de grootste, al is minst kleine misschien een betere omschrijving. Jabalia heeft een oppervlakte van slechts 1,4 vierkante kilometer. In dat gebied wonen zeker 116 duizend Palestijnen. Waarschijnlijk zijn het er nog meer; dat getal omvat alleen de Palestijnen die officieel bij UNRWA geregistreerd staan.
De bevolkingsdichtheid is dus enorm, hoger ook dan gemiddeld in de al zeer dichtbevolkte Gazastrook. In de loop der jaren is het net als andere vluchtelingenkampen feitelijk uitgegroeid van tentenkamp tot een sloppenwijk. Er staan stenen gebouwen, er is elektriciteit, maar de straatjes zijn soms maar één persoon breed. Delen van Jabalia kennen alleen een open riool.
Volgens UNRWA is er amper schoon drinkwater en dat is door de oorlog met Israël alleen maar verergerd. Bovendien is er een schrijnend gebrek aan werkgelegenheid, bouwmaterialen en woonruimte. ‘In veel gevallen hebben bewoners extra verdiepingen op hun accommodaties moeten bouwen om hun familie te kunnen huisvesten’, aldus UNRWA.
Het is dus niet vreemd dat Jabalia de plek was waar de eerste intifada begon in 1987. In die periode kwamen Palestijnen in opstand tegen de Israëlische bezetting van Gaza en de Westelijke Jordaanoever. Het startpunt was de dood van vier Palestijnen, van wie drie afkomstig uit Jabalia, die werden doodgereden door een Israëlische vrachtwagen bij de grensovergang tussen Gaza en Israël. Volgens de Palestijnen was dat een bewuste vergelding voor de dood van een Israëliër een paar dagen eerder.
Israël zegt dat Jabalia een bastion van Hamas is. Tijdens gewapende conflicten is Jabalia daarom vaak een van de zwaarst getroffen gebieden in Gaza. De kwaliteit van de gebouwen is slecht, onder meer door de Israëlische blokkade die verhindert dat er genoeg bouwmaterialen Gaza binnenkomen. Bombardementen veroorzaken daarom grote schade, zoals ook op foto’s van recente aanvallen te zien is: hele huizenblokken zijn met de grond gelijkgemaakt.
Israël rechtvaardigt die acties door te zeggen dat Hamas-commandanten en ‘terroristische infrastructuur’, zoals tunnels, het doelwit zijn. Zo zegt Israël dinsdag Hamas-commandant Ibrahim Biari van het Centrale Jabalia Bataljon te hebben gedood.
Het is lastig om precies te weten hoe stevig de greep van Hamas op Jabalia is. Jabalia mag dan wel de geboorteplaats van de intifada zijn, maar er is in het verleden ook gedemonstreerd tegen Hamas, bijvoorbeeld vanwege het gebrek aan elektriciteit.
Duidelijk is dat veel kopstukken van Hamas oorspronkelijk uit Jabalia komen. Op 19 oktober werd Jamila al-Shanti, geboren in Jabalia in 1955, door het Israëlische leger gedood bij een luchtaanval. Zij was de eerste vrouw die deel uitmaakte van het leiderschap van Hamas in Gaza. Bovendien was ze de weduwe van Abdel Aziz al-Rantisi, een van de oprichters van Hamas.
Ook Mahmoud Al-Mabhouh kwam uit Jabalia. Hij was een van de oprichters van de gewapende tak van Hamas, de Al-Qassam Brigades. Al-Mabhouh werd in 2010 geliquideerd in Dubai door de Mossad. Die liquidatie leidde tot een diplomatieke rel, omdat de Mossad-agenten reisden op vervalste Europese en Australische paspoorten.
Het valt dus te verwachten dat Jabalia ook de komende tijd nog het toneel is van zware bombardementen en daarna mogelijk van hevige straatgevechten tussen Hamas en het Israëlische leger. Dat laatste is door de geografie van Jabalia, met zijn nauwe straten waar militaire voertuigen amper kunnen manoeuvreren en strijders zich makkelijk kunnen verschuilen, geen aantrekkelijk vooruitzicht voor Israël.
Hetzelfde geldt voor de Palestijnse bewoners. Klem tussen Israël en Hamas kan het niet anders dan dat er vele onschuldige burgerslachtoffers vallen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden