‘Zo, daar komt het water.’ De mannen van de bouwploeg rollen een blauw tapijt uit van 70 meter lang. Voor de herberg staat De Rot, alsof het schip zo het dorpsplein is opgevaren. Het skûtsje van Rottevalle speelt de hoofdrol in het iepenloftspul (openluchttheaterstuk) Izer (IJzer). Ook vanavond trekt dat weer ruim driehonderd toeschouwers naar het Friese dorpje.
Aan alles is gedacht. Elke speelavond wordt het tapijt met een flinke slang natgespoten om opwaaien te voorkomen. Waar de stoelen voor de ehbo-ploeg moeten staan? ‘Dat weet Joke wel.’ Joke, dat is Joke van der Zwaag, productieleider. Maar Joke is nu even druk in de weer met dozen programmaboekjes. ‘Ik ben met pensioen’, zegt de 69-jarige vrijwilliger. ‘Maar hier heb ik al maanden een dagtaak aan.’
Over de auteur
Jurre van den Berg is regioverslaggever van de Volkskrant in het noorden van Nederland. Hij verslaat ontwikkelingen in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe.
Het liep allemaal een beetje uit de hand, het idee om het 135-jarig bestaan van het eerste ijzeren skûtsje van Friesland op te luisteren met een openluchttheaterstuk in het dorp. Na een jaar voorbereidingen waren de zes speelavonden deze herfst stijf uitverkocht: twee keer meer kaartjes dan er mensen in Rottevalle wonen. ‘Voor de première kwam zelfs iemand uit Utrecht.’
Iepenloftspullen als deze tref je overal in Friesland. Ze zijn de kroon op wat ze hier de mienskip noemen: de gemeenschap. De term duikt zelfs op in het verkiezingsprogramma van de BBB. Toch staat het evenementenlandschap in de provincie onder druk, blijkt uit een recente inventarisatie in opdracht van Toerisme Alliantie Friesland (TAF).
Tradities die vaak decennia oud zijn, zien zich meer en meer geconfronteerd met de omstandigheden en vereisten van de moderne tijd. De obstakels zijn talrijk en divers. Denk alleen al aan alle regelgeving, zegt TAF-voorzitter Gerard Kremer: vergunningaanvraag, veiligheidsplan, zorgplan. Rond kwetsbare natuur zijn de mogelijkheden al helemaal beperkt. ‘Het wordt steeds lastiger om iets te organiseren.’
In Rottevalle kunnen ze erover meepraten. ‘Het is een flinke papierwinkel’, zegt Grytsje Lieuwes, voorzitter van de organiserende stichting Izer. Voor het verkeersomleidingsplan werden deftige schetsen aangeleverd bij de gemeente, evenals een ingevuld risicoclassificatieformulier (vier kantjes). ‘En de achttien verkeersregelaars moesten allemaal op cursus om hun certificaat te halen.’
Van der Zwaag dacht ook weleens: ‘Dit is een brug te ver.’ Voor het schrijven van een projectplan voor de subsidieaanvragen werd een professional ingehuurd. De begroting dijde uit tot meer dan een ton. Het enige dat nog werkelijk amateuristisch is, zou je haast kunnen zeggen, is het acteerwerk zelf.
Dan zijn er nog de juridische en financiële aspecten. De dorpsoptochten in Opeinde, Tytsjerk en Hemrik gingen eerder dit jaar al niet door. De organisaties durven de risico’s niet meer aan en vonden de verzekeringen te duur.
Ook de beschikbaarheid van hulpdiensten is een knelpunt. Festival Eilân op Terschelling sneuvelde er vorig jaar door. Het zijn kwesties die in het hele land spelen, maar die in Friesland extra doorwegen, meent Kremer. ‘Iedereen in Friesland vindt evenementen belangrijk voor de sociale samenhang.’
Neem een festival als Oerrock in Ureterp, mogelijk gemaakt door de inzet van achthonderd vrijwilligers. ‘Dat is dus eigenlijk het hele dorp. En iedereen die een bedrijf heeft, is sponsor.’ Nu is het echt niet zo dat alle Ureterpers van bonkende drums en snerpende gitaren houden. ‘Maar niemand maakt bezwaar.’
Hij wil geen klaagzang houden of met de vinger wijzen. ‘Gemeenten hebben ook steeds meer op hun bord gekregen en niet genoeg mankracht om organisatoren te begeleiden.’ Ze zouden wel kunnen werken met modelvergunningen, om de formaliteiten behapbaarder te maken.
Evenementen zouden meer samen kunnen optrekken, bijvoorbeeld bij de inkoop. En door strakker kalenderbeheer zouden evenementen beter over het jaar verspreid kunnen worden, zodat een risicowedstrijd van voetbalclub Cambuur en een watersportevenement elkaar niet bijten.
Ook pleit de alliantie voor een hulpteam voor organisatoren. Daarvoor kwam bijval in de politiek. Maar provinciebestuurder Sijbe Knol (FNP) ziet nóg een overheidsloket niet zitten, liet hij Provinciale Staten weten. Waken over evenementen is nu eenmaal een taak voor gemeenten, zei hij. Wel wil hij nog eens met lokale overheden in overleg.
In Rottevalle geen onvertogen woord over de gemeente Smallingerland, waar het dorp onder valt. Maar Van der Zwaag raakt vooral niet uitgepraat over de eigen vereende krachten. ‘Kaartjescontrole, catering, kostuums: zonder vrijwilligers krijg je het niet voor elkaar.’
De herbergier heeft een deel van zijn zaak ter beschikking gesteld, al krijgt hij daar elke avond tientallen eters voor terug. De mannen van de techniek opereren vanuit een slaapkamer in een huis aan de overkant. De woning ernaast is twee weken lang gebarricadeerd door de tribune. Maar niemand klaagt, zegt Van der Zwaag. Integendeel: de vrouw des huizes doet de visagie, haar man maakt foto’s en hun dochter is figurant.
Dat de verkeerssituatie in het dorp totaal ontregeld is door de muziekkoepel op de kruising, nemen inwoners op de koop toe. Het blijkt bovendien een effectieve snelheidsverminderende maatregel. ‘Misschien laten we die wel staan’, zegt Lieuwes met een lach.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden