Het is een van de heetste politieke hangijzers bij de klimaattop in Dubai die eind deze maand begint: hoeveel geld zijn rijke landen bereid te betalen aan armere landen, zodat ook zij de overgang kunnen maken naar schonere energie en zich kunnen aanpassen aan onder meer extremer weer en een stijgende zeespiegel.
Het jaarlijkse Adaptation Gap Report van de Verenigde Naties schetst een grimmig beeld. Hoewel bij de klimaattop in Kopenhagen in 2009 regeringsleiders afspraken dat vanaf 2020 jaarlijks 100 miljard dollar beschikbaar moet zijn, is dat doel nog niet gehaald. Het afgesproken bedrag is deels bestemd voor de overstap op duurzame energie, en deels voor adaptatie, oftewel aanpassing aan het nieuwe klimaat. Denk bijvoorbeeld aan kustverdediging, of betere opvang van regenwater om het hoofd te kunnen bieden aan extreme regenval of juist droogte.
Het nieuwe VN-rapport becijfert dat de geldbehoefte voor adaptatie tien tot 18 keer zo hoog is als de financiering die nu beschikbaar is. In het laatste jaar waarover nu cijfers gepubliceerd zijn, 2021, bedroeg de internationale financiering voor die adaptatie 21 miljard dollar. Dat is 4 miljard minder dan het jaar daarvoor.
‘Dat landen mínder in plaats van meer geld zijn gaan uitgeven aan klimaatadapatie voor arme landen is natuurlijk erg wrang’, zegt Pieter Pauw, onderzoeker klimaatfinanciering aan de TU Eindhoven en een van de hoofdauteurs van het nieuwe rapport.
Rijke landen zijn met hun uitstoot historisch gezien de grootste veroorzaker van het opwarmende klimaat. Dit zorgt onder meer voor extremer weer en een stijgende zeespiegel, waar met name armere landen zich slechter op kunnen aanpassen omdat daarvoor het geld ontbreekt. Pauw: ‘Als rijke landen de betalingsafspraken niet nakomen legt dat een bom onder de onderhandelingen voor de volgende klimaattop.’
Mogelijk is de coronacrisis een reden voor de terugval in geld, denkt Pauw. Fondsen en bedrijven die werken aan schone energie en adaptatie worstelden met lockdowns en thuiswerken, waardoor projecten vertraging opliepen. ‘Toch is het schokkend dat het geld zo achterblijft. De klimaatcrisis dendert gewoon door. Hoewel dit grote bedragen lijken, valt dat op de hele begroting van rijke landen best mee. En investeringen zoals betere drainage en kustverdediging betalen zich uiteindelijk dubbel en dwars uit.’
Bovenop de internationale afspraken hoopt Pauw dat ook individuele landen en private partijen meer werk maken van klimaatadapatie. ‘Je ziet nu bijvoorbeeld al dat de bouwsector en de financiële sector vaker rekening beginnen te houden met hoe het klimaat de komende decennia verder zal veranderen. Die trend moet doorzetten als wij ons succesvol willen aanpassen aan klimaatverandering.’
Over de auteur
Tonie Mudde is chef van de wetenschapsredactie en presenteert de wetenschapspodcast van de Volkskrant: Ondertussen in de kosmos.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden