Een van de zorginstellingen in mijn regio scoort een 2,6 op Zorgkaart. Je zou denken: meteen sluiten die tent! Daar kom je vast meer dood dan levend vandaan. Ik bedoel: een 2,6. Toch vind ik deze zorginstelling helemaal niet slecht. Prima zelfs.
Over de auteur
Rinske van de Goor is huisarts en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De slechte scores van deze zorginstelling hebben te maken met het soort zorg dat zij leveren: psychiatrische zorg voor mensen met persoonlijkheidsproblematiek. Hun patiënten hebben – hoe verrassend – allemaal een persoonlijkheidsstoornis.
Veel mensen met persoonlijkheidsproblematiek zijn getraumatiseerd in hun jeugd: afgewezen, gekleineerd, genegeerd. Dit heeft hun zelfbeeld en vertrouwen in anderen beschadigd en ze zijn kwetsbaar voor afwijzing. Ze zoeken voortdurend bevestiging, of sluiten zich juist af. Ze hebben vaak moeite langdurige relaties of vriendschappen aan te gaan, want dat is te onveilig voor ze, een eventuele afwijzing wordt naarmate de relatie waardevoller wordt immers steeds moeilijker te dragen.
Bij therapie moeten mensen zich tegelijk kwetsbaar op durven stellen bij de therapeut. Dat is natuurlijk doodeng, als je zelfbeeld laag is en je vertrouwen beschadigd. Dan ligt afweer op de loer: door de therapie of therapeut te diskwalificeren.
Bijvoorbeeld door het schrijven van een negatieve recensie op Zorgkaart. Dat geldt natuurlijk niet voor alle reviews, maar toch, over het geheel scoren psychiatrische klinieken, met name voor mensen met persoonlijkheidsproblemen, veel slechter dan klinieken die andere soorten zorg leveren. Het zegt meer over de patiëntenpopulatie dan over de behandelaars.
Bij Zorgkaart Nederland kunnen mensen anoniem hun mening geven over zorgverleners, waarbij die zorgverleners met hun volledige naam en werkadres worden genoemd. Onterechte beoordelingen verwijdert Zorgkaart niet – het zijn immers persoonlijke ervaringen, aldus Zorgkaart. Ze staan er daarna dus permanent.
Als zorgverlener kan je er weinig aan doen, want zo makkelijk als het plaatsen van een beoordeling is, is het plaatsen van een reactie daarop niet. Waar patiënten anoniem mogen oordelen, kan de zorgverlener pas reageren wanneer hij lid wordt van Zorgkaart - en dat lidmaatschap heeft allerlei bepalingen, waaronder dat het contract stilzwijgend wordt verlengd, Zorgkaart een vergoeding aan de zorgverlener kan vragen voor het lidmaatschap en het recht heeft die vergoeding jaarlijks aan te passen, en er slechts schriftelijk met een opzegtermijn van 3 maanden kan worden opgezegd.
In 2019 heeft Follow The Money bovendien onderzoek gedaan waaruit bleek dat fraude op Zorgkaart erg makkelijk is. Namaakrecensies over zorgverleners werden direct geplaatst - met het predicaat ‘goedgekeurd’. Maar mocht je als zorgverlener schade lijden onder eventuele Zorgkaart-laster, dan heb je pech. Op de site van Zorgkaart staat: ‘Wij zijn niet aansprakelijk voor schade ten gevolge van onjuistheid, onvolledigheid of onrechtmatigheid van de informatie die via Zorgkaart Nederland of haar dochtersites wordt aangeboden.’
In 2016 is onderzoek gepubliceerd waaruit bleek dat Zorgkaart onvoldoende representatief is om de kwaliteit van zorg te bepalen. Natuurlijk weten zorgverleners ook dat de Zorgkaart-cijfers niks zeggen. Toch is het niet leuk als je hard werkt en er prijkt een 2,6 op internet als oordeel over jou en je collega’s.
Het oordeel van Zorgkaart is één van de eerste hits op internet als je de naam van een beoordeelde zorgverlener of zorginstelling intikt. Meestal staan er vooral veel lovende reacties, maar er staan ook reacties tussen als:’ zeer onkundige arts’, ‘liefdeloze verpleging’, ‘personeel is ongemotiveerd’, ‘menswaardigheid is ver te zoeken’.
Niet alleen de psychiatrie, maar ook verpleeghuizen en individuele zorgverleners krijgen er aardig van langs, allemaal openbaar op internet. Het geeft zorgverleners een gevoel van onveiligheid, want als je niet meegaat in de wens van de patiënt, kan dat een permanente online beoordeling op Zorgkaart opleveren. En omdat deze anoniem is en Zorgkaart geen gegevens verstrekt, kunnen zorgverleners ook niet in gesprek komen met de reviewschrijver. Dat voelt oneerlijk en ondermijnend. Het maakt de zorg niet aantrekkelijker. En er verlaten al zoveel zorgverleners de zorg.
Dat heeft dan weer iets grappigs. Want het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft vanwege het toenemende en alarmerende personeelsgebrek in de zorg het programma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg gelanceerd. Er is een half miljard uitgetrokken om zorgmedewerkers te behouden voor de zorg.
Tegelijk financiert VWS ook de NPCF (de Nederlandse Patiënten en Consumenten Federatie). En de NPCF onderhoudt met miljoenen euro’s subsidie Zorgkaart. Overigens betalen alle Nederlanders ook nog mee aan Zorgkaart via hun zorgpremie: de zorgverzekeraars besteden ook verzekeringsgeld aan Zorgkaart.
Als ik de NPCF was, zou ik streven naar een relatie tussen zorgverlener en patiënt waarin gelijkwaardigheid en vertrouwen gekoesterd worden. Daar helpen de anonieme Zorgkaart-beoordelingen niet bij. Helaas, een review over de NPCF kan ik online nergens achterlaten.
Source: Volkskrant