"Er zijn weerzinwekkende en niet te rechtvaardigen gewelddaden gepleegd tegen Kenianen, terwijl zij streden voor onafhankelijkheid en soevereiniteit. En daarvoor is geen excuus", zei de Britse koning Charles dinsdag in een toespraak.
Maar een spijtbetuiging kwam niet uit zijn mond. Die hoop is er wel onder Kenianen. "Als ik de koning zou spreken, dan zou ik vragen: waarom houd je je lippen op elkaar?", zegt een negentigjarige Keniaan tegen AFP.
In 1920 wordt Kenia een officiële Britse kolonie. Steeds meer Britse kolonisten vertrekken dan naar Kenia. Ze beginnen bijvoorbeeld koffieplantages. Hoewel de slavernij inmiddels is afgeschaft, komt het er in de praktijk op neer dat veel Kenianen werken voor witte, Britse boeren. Kenianen hebben steeds minder zeggenschap in hun eigen land. Zo mogen ze geen eigen koffieplanten verbouwen. Met dat verbod wordt de concurrentie in de koffiemarkt tot een minimum beperkt.
Af en toe is hier verzet tegen, maar dit blijft bij kleine conflicten. Tot 1952: een groep Keniaanse jongeren besluit om Europese, en dus ook Britse, kolonisten aan te vallen - soms met de dood als gevolg. Dit conflict is nu bekend als de Mau Mau-opstand.
Als reactie hierop besluit de Britse regering militaire maatregelen in te zetten tegen de leden van de Mau Mau. Tienduizenden Kenianen belanden in de gevangenis of in martelkampen, waar ze worden mishandeld of zelfs geëxecuteerd.
Uit onderzoek blijkt later dat een groot deel van deze mensen geen misdaden had begaan, of zelfs geen lid was van de Mau Mau. Naar schatting komen zo'n dertienduizend mensen om het leven. Ongeveer tweeduizend daarvan zijn vermoord door de Mau Mau.
Het bloederige conflict zorgt ervoor dat het Verenigd Koninkrijk luistert naar de eisen van de Kenianen. Kolonisten staan grond aan hen af. In 1963 wordt Kenia een onafhankelijke monarchie - met de Britse Elizabeth als staatshoofd, en de Keniaan Jomo Kenyatta als premier. Een jaar later wordt Kenia een republiek en onderdeel van het Gemenebest (samenwerkingsverband tussen het Verenigd Koninkrijk en diens voormalige koloniën). Kenyatta wordt president.
Pas zestig jaar later, in 2013, erkent de Britse regering schuld in deze opstand. Oud-leden van de Mau Mau besluiten de Britse regering aan te klagen. Zij eisen een schadevergoeding voor het gedane leed. De ruim vijfduizend Mau Mau-leden die dan nog leven krijgen een schadevergoeding van 23,3 miljoen euro. Ook maakt de Britse regering excuses.
Dat is dus alweer tien jaar geleden. Nu onderwerpen als kolonialisme en slavernij door onder meer de Black Lives Matter-beweging hoog op de agenda staan, is er ook veel aandacht voor onder meer de Mau Mau-opstand. Zeker nu koning Charles Kenia bezoekt, het eerste bezoek aan een Gemenebestland dat hij sinds zijn aantreden als monarch maakt.
"Mau Mau wordt gezien als een soort ziekte, die is uitgeroeid en waar we het nooit meer over hebben", zei toenmalig president Kenyatta tijdens een speech in 1962. Dat zijn woorden die veel Kenianen anno 2023 nog steeds in hun achterhoofd hebben.
Al voor het bezoek van Charles en Camilla van start ging, zijn er actievoerders op straat die zich uitspreken tegen de komst van het Britse koningspaar. Ze spreken van "een brute monarch" en willen dat ook Charles zijn excuses aanbiedt en erkent wat er is gebeurd door toedoen van de Britten. Die excuses zijn dus al eerder aangeboden. Toch willen ze ook symbolisch sorry horen uit de mond van de koning. Daarnaast worden er verdere herstelbetalingen geëist.
Dat werd dinsdagavond door Charles benoemd. "Niemand kan zich voor deze wandaden verantwoorden. Niets kan het verleden veranderen", zei de koning. "Maar door onze geschiedenis eerlijk en open te benaderen, kunnen we misschien de kracht van onze vriendschap tonen. Ik hoop dat we de komende jaren een steeds nauwere band kunnen blijven opbouwen."
Het bezoek van het Britse koningspaar duurt tot en met vrijdag.
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl algemeen