Nu de hoofdrolspeler in het FTX-debacle heeft gesproken, kan de jury snel bepalen wat de verantwoordelijkheid was van Sam Bankman-Fried in de ondergang van de cryptobeurs vorig jaar. In december werd de oprichter gearresteerd in de Bahama’s, waar de hoofdzetel van FTX was gelegen, en daarna uitgeleverd aan de VS. De rechtszaak tegen hem is nu in de vijfde week beland.
Tijdens het kruisverhoor door de openbare aanklager zei Bankman-Fried de afgelopen dagen meermaals dat hij zich dingen niet kon herinneren, en bovendien was hij ‘vooral bezig met het grote plaatje’. Het zouden met andere woorden vooral zijn ondergeschikten zijn die de schuld dragen van wat verkeerd is gegaan. Of die argumentatie veel hielp, is twijfelachtig.
Heeft de 31-jarige ‘SBF’ ooit zelf de gebruiksvoorwaarden van FTX gelezen, wilde rechter Lewis Kaplan weten. ‘Sommige delen heb ik grondig gelezen, andere heb ik vluchtig bekeken.’
Over de auteur
Daan Ballegeer is economieverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft onder meer over financiële markten en centrale banken.
In die voorwaarden stond onder meer dat klantentegoeden van FTX niet zouden worden uitgeleend. De werkelijkheid was anders. Tussen het bedrag dat klanten dachten te hebben bij de cryptobeurs en wat FTX werkelijk kon terugbetalen, bleek een jaar geleden plots een gat te zitten van meer dan 8 miljard dollar (7,6 miljard euro).
De hoofdoorzaak lag bij de verstrengeling tussen FTX en zusterbedrijf Alameda Research. Dat handelshuis kon heimelijk en onbeperkt speculeren met de klantengelden van FTX en deed dat heel onsuccesvol, waardoor de verliezen zich op elkaar stapelden. Toen dat aan het licht kwam, gingen beide bedrijven ten onder.
Bankman-Fried pleit onschuldig op een reeks aanklachten over fraude en samenzwering. Samengevat luidde zijn verdediging dat start-ups nu eenmaal een groot risico hebben om ten onder te gaan, zeker in een relatief jonge sector zoals crypto, en dat de bestuurders onervaren waren. Ja, er zijn fouten gemaakt in de boekhouding, maar dat waren ongelukken. ‘Veruit de grootste fout’ die Bankman-Fried naar eigen zeggen heeft gemaakt, was het niet aanstellen van een chef risicobeheer.
Zijn lezing van de geschiedenis vloekt met eerdere getuigenissen van Gary Wang, Caroline Ellison en Nishad Singh. Dat zijn respectievelijk de medeoprichter van FTX, Bankman-Frieds ex-vriendin en voormalige ceo van Alameda, en een topbestuurder bij FTX. Wang verklaarde dat SBF heeft gelogen tegen het grote publiek, Ellison dat hij haar heeft opgedragen om te frauderen, en Singh dat FTX politici geld heeft toegestopt dat was gestolen van klanten.
Volgens de verdediging zijn deze getuigen onbetrouwbaar, omdat Wang, Ellison en Singh al schuld hebben bekend in ruil voor strafvermindering, en op voorwaarde dat ze tegen Bankman-Fried getuigen.
Bankman-Fried legde de schuld neer bij zijn discipelen. Zo vertelde de voormalige cryptokeizer dat hij enkele maanden voor de val van FTX zijn vrees had uitgesproken tegen Ellison dat Alameda een sterke daling van de cryptokoersen niet zou overleven. Daarop zou Ellison in huilen zijn uitgebarsten, en hem haar ontslag hebben aangeboden. ‘Dat is jouw beslissing’, zou Bankman-Fried hebben gezegd, waarna hij zijn ex-geliefde het advies gaf om de openstaande posities van het handelshuis af te dekken. Wat ze volgens hem slecht zou hebben gedaan.
Zolang hij werd ondervraagd door zijn eigen advocaten, leek SBF zelfverzekerd, rapporteert nieuwsagentschap Bloomberg News. Dat veranderde tijdens het kruisverhoor door openbaar aanklager Danielle Sassoon. Bankman-Fried ontweek veel vragen, maar moest uiteindelijk wel erkennen dat hij betrokken was bij belangrijke beslissingen bij FTX en Alameda.
Ook benadrukte Sassoon meermaals dat Bankman-Fried zijn chatberichten automatisch liet wissen, waardoor bewijs van illegaal handelen zou zijn vernietigd. Tegelijk geeft dat ook aan dat de overheid geen ultiem bewijs heeft van zijn schuld. Dat is belangrijk, want de bepaling daarvan moet unaniem zijn. Als straks één jurylid ‘niet schuldig’ zegt, moet het hele proces opnieuw met een nieuwe jury.
Ondertussen lijken er steeds meer middelen voorhanden om de miljardenput bij FTX te dempen, en gedupeerde klanten een deel van hun geld terug te geven. Zo zou een investering van 500 miljoen dollar in AI-bedrijf Anthropic vorig jaar dankzij de hype rond kunstmatige intelligentie nu een paar miljard dollar waard zijn.
Daarnaast kan ook FTX zelf nog geld opbrengen. Er lopen gesprekken met verschillende kandidaat-overnemers die de cryptobeurs opnieuw willen opstarten. Tegen half december moet duidelijk zijn of dat daadwerkelijk gaat gebeuren. Dan moet ook het lot van Bankman-Fried al bekend zijn. Hij riskeert meer dan honderd jaar gevangenisstraf.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden