Het besluit moet nog bekrachtigd worden, maar het kan eigenlijk al niet meer misgaan: het WK voetbal in 2034 zal in Saoedi-Arabië gehouden worden. Net als bij Qatar klinkt er kritiek vanwege de slechte mensenrechtensituatie, maar die zal vermoedelijk weinig uithalen. De voetbalwereld stapt daar makkelijk overheen en de weinige critici staan voor een voldongen feit: het land is de enige kandidaat.
Dinsdag haakte ook de laatste potentiële uitdager af. De Australische voetbalbond moest uiterlijk op 31 oktober bekendmaken of het interesse had in het organiseren van het toernooi. Maar ‘na alle factoren in overweging te hebben genomen’ kwam de bond tot de conclusie dat ze niet mee zou dingen voor het toernooi in 2034.
Gek is dat niet, want die factoren wezen vrijwel allemaal in de richting van het Midden-Oosten. Begin oktober maakte de Fifa-raad, bestaande uit 37 voetbalbestuurders uit de hele wereld, met een reeks besluiten de weg al vrij voor Saoedi-Arabië, een loyale partner en financier van de bond. Het koninkrijk is actief als sponsor en organiseert in december het WK voor clubs dat de Fifa graag belangrijker wil maken.
Over de auteur
Dirk Jacob Nieuwboer is sportverslaggever voor de Volkskrant en schrijft over voetbal en handbal. Hij was eerder correspondent Turkije en politiek journalist.
Het begon met de toewijzing van het WK in 2030 aan maar liefst zes landen op drie continenten. Het toernooi wordt vooral gehouden in de buurlanden Spanje, Portugal en Marokko, maar de eerste drie wedstrijden zullen plaatsvinden in drie Zuid-Amerikaanse landen: Uruguay, Argentinië en Paraguay. Volgens de Fifa is dat om stil te staan bij het eerste WK, dat in 1934 in Uruguay werd gehouden.
‘Een geweldige boodschap van vrede, tolerantie en inclusie’, noemde de Fifa het, waarbij logistieke en milieubezwaren voor het gemak even opzij werden geschoven. Europa, Afrika en Zuid-Amerika konden allemaal tevreden zijn met een stuk of stukje WK, maar de echte winnaar van het voetbalpolitieke spel zat in Riyad, de hoofdstad van Saoedi-Arabië.
Omdat het kampioenschap rouleert konden voor 2034 slechts landen uit Azië en Oceanië hun vinger opsteken. De Fifa voerde met een strakke deadline de druk nog op: eind oktober moesten landen laten weten interesse te hebben. Saoedi-Arabië had zo lang niet nodig: een uur later het land zich kandidaat gesteld.
Een een-tweetje tussen Fifa-baas Gianni Infantino en de machthebbers in Saoedi-Arabië? Het heeft er alle schijn van, ook al omdat andere obstakels meteen werden weggenomen. Zo had de Fifa als regel dat van de veertien WK-stadions er zeven al moesten bestaan. Sinds begin oktober zijn dat er nog maar vier: precies het aantal dat Saoedi-Arabië nu al beschikbaar heeft.
Het autocratisch bestuurde land waar vrouwen minder rechten hebben dan mannen, homoseksualiteit verboden is en critici van het regime hun leven niet zeker zijn is nu dus als enige overgebleven op de rode loper die de Fifa heeft uitgerold. ‘Een schande’ noemt mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch het en bij die kritiek zal het ongetwijfeld niet blijven.
Zo ging het ook in aanloop naar het WK in Qatar, dat eind vorig jaar werd gehouden. Maar dat toernooi ging gewoon door, ondanks de bewijzen die zich opstapelden voor corruptie in de aanloop. Als een toernooi eenmaal is toegewezen, is er nauwelijks nog een weg terug.
Zo rommelig als toen verloopt het nu niet, dat lesje heeft de Fifa wel geleerd. Het besluit moet nog worden bekrachtigd door het Fifa-congres volgend jaar, waar alle 211 aangesloten landen stemmen. Maar met één overgebleven kandidaat zal de uitslag niet heel spannend worden, zeker niet omdat veel landen hun steun al hebben toegezegd aan Saoedi-Arabië.
Want dat is de realiteit: de voetbalwereld kan die mensenrechten niet zoveel schelen. Het WK in Qatar wordt door velen als een succes gezien en meteen daarna tekende Ronaldo een contract in Saoedi-Arabië dat hem honderden miljoenen opleverde. Toen hij de ban eenmaal had gebroken, volgden tientallen anderen. Op sociale media zijn velen laaiend enthousiast over de komst van het WK naar het land waar ze werken.
Kritische voetbalbonden, vooral uit enkele West-Europese landen, passen zich daaraan aan. De verontwaardiging die na de toewijzing aan Qatar nog wel klonk, heeft allang plaatsgemaakt voor pragmatisme. De KNVB stemde in het voorjaar voor de herverkiezing van Gianni Infantino als Fifa-baas, die toen ook de enige overgebleven kandidaat was.
‘Je kunt wel hard nee roepen, maar wat dan?’, zei KNVB-voorzitter Just Spee eerder in het AD. ‘Nu zit je aan tafel, en blijf je invloed uitoefenen.’ De bond prijst zich gelukkig met de mensenrechtencommissie die door de Fifa is opgericht. Ook moeten landen die het WK willen organiseren in hun plan een hoofdstuk opnemen over de mensenrechtensituatie in hun land.
Secretaris-generaal Gijs de Jong van de KNVB zei in Qatar nog dat hij dacht dat Saoedi-Arabië alleen een WK kon organiseren als de mensenrechtensituatie zou veranderen. ‘Voor het mogen organiseren van een WK moet een land aan veel voorwaarden voldoen’, laat de KNVB nu in een reactie weten. ‘We zijn dus benieuwd naar het bidboek van Saoedi-Arabië.’
Daar zullen ongetwijfeld veel mooie woorden in komen te staan, ook over mensenrechten, maar maakt dat wat uit als er maar één kandidaat is, die een groot deel van de wereld al overtuigd heeft? ‘Hard nee roepen’ levert misschien weinig op, na de afgelopen maand is het nog lastiger om vol te houden dat ‘invloed uitoefenen’ binnen de Fifa veel uithaalt.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden