Om te constateren dat X, the drain formerly known as Twitter, stinkt, hoeft columnist Sander Schimmelpenninck het putdeksel niet te lichten. Dat wisten we al. Desalniettemin goed dat hij in de vierdelige VPRO-serie Sander versus de socials afdaalt in het riool van de vrije meningsuiting om te onderzoeken waar de stank schadelijk is voor ons welzijn. Meer precies: schadelijk voor de democratie, die, dachten we ooit, gebaat zou zijn bij een platform waar iedere burger zijn zegje kan doen.
In de eerste aflevering, maandag, keert Schimmelpenninck terug naar zijn werkplek bij zakenblad Quote waar de hoofdredacteur hem, tien jaar geleden, aanspoorde een Twitteraccount te openen. Iets wat hij deed ‘tegen mijn principes in’. Schroomvalligheid gevoed door onderbuikgevoelens jegens het medium dat uitnodigt tot ijdelheid en zelfpromotie.
Maar the times they are a-changin’: hij is uitgegroeid tot een scherpe twitteraar met 204 duizend volgers, onder wie virulente andersdenkenden die hem bedreigen en dood wensen. Vooral wie zich aangesproken voelt door zijn provocatieve ‘domrechts’ krijgt vaak het schuim op de lippen. Amusant, zolang wettelijke grenzen worden gerespecteerd. Daarna al snel naargeestig.
Schimmelpenninck pareert in de uitzending het verwijt dat hij met zijn tweets olie op het vuur gooit – polariseert – met de opmerking dat het niet zijn taak is te verbinden: ‘Ik ben polemist.’ Dat zijn woorden krenken, geeft zijn tegenstanders inderdaad niet het recht hem te belasteren of te bedreigen. Het zal samenhangen met de troebele aard van X dat zelfs een weldenkende geest als voormalig parlementair verslaggever Ferry Mingelen hem aanraadt te stoppen met tweeten.
Schimmelpenninck ontmoet Mingelen bij toeval in een tweedehandsboekwinkel waar hij, tussen stapels romans, een aldaar werkzame voormalige, openhartige twitterverslaafde interviewt. Gevoed door minderwaardigheidsgevoelens vierde die zijn talent voor harde grappen bot op het sociale medium, ten koste van anderen. ‘Ik kreeg meer vriendinnen door Twitter dan door Tinder.’ Hij zou het schoppen tot ‘reaguurder’ bij GeenStijl, een koene moderator van het topic ‘Zou u ze doen?’, over de – excusez le mot – neukbaarheid van vrouwen.
Schimmelpenninck praat met Kamerleden over de verregaande invloed van twittergedrag op het parlementaire debat. Ze zijn meer bezig met hun mobieltje dan met politieke opponenten, zou het dus niet beter zijn de smartphone te verbannen uit het parlement? De tegenwerpingen en bedenkingen van (zowel linkse als rechtse) parlementariërs bestempelt hij als ‘smoesjes van verslaafden’. Maar het kan ook getuigen van zowel realiteitszin als scoringsdrang die groter zijn dan liefde voor het debat.
Scheidend D66-minister Sigrid Kaag, na Geert Wilders de meest bedreigde politicus in Den Haag, erkent dat de intimidaties op X ‘een beetje werken’. Treurig, het gebrek aan steun dat ze ervaart bij de bedreigingen die hebben bijgedragen aan haar vertrek uit de politiek. Vaak is de reactie: ‘Ik zeg maar even niets, anders krijg ík de meute achter me aan.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden