Voor de vijfde opeenvolgende maand is het tempo van de inflatie afgenomen. Sterker nog, in oktober is de korf met consumentengoederen en -diensten van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zelfs 0,4 procent goedkoper geworden in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. Een negatieve inflatie dus.
Toch is daar in het dagelijks leven weinig van te merken, de boodschappen worden nog steeds duurder. De voedselprijzen liggen bijvoorbeeld 8,7 procent hoger dan een jaar geleden, toen de prijzen ook al flink gestegen waren.
Er zijn twee belangrijke verklaringen waarom de algemene inflatie dan toch lager is uitgekomen in oktober. De eerste is dat de energieprijzen flink zijn teruggevallen ten opzichte van twaalf maanden eerder, toen ze vanwege de oorlog in Oekraïne in de hoogte waren geschoten. In oktober lagen de prijzen voor energie en brandstof 40,1 procent lager dan een jaar eerder, maar nog steeds een stuk hoger dan twee jaar terug.
Over de auteurs
Daan Ballegeer is economieverslaggever. Serena Frijters is datajournalist.
Daarnaast berekent het CBS zijn consumentenprijsindex (CPI) sinds juni op een andere manier. Voordien keek de rekenmeester enkel naar de kostprijs van nieuwe energiecontracten, daarna kwam daar ook de kostprijs van bestaande energiecontracten bij.
Die aanpassing geeft een beter beeld van de werkelijke stijging van de kostprijs van het dagelijks leven. Nederlanders met een vast gas- of stroomcontract hadden vorig jaar immers niet zoveel last van de hogere energieprijzen als het inflatiecijfer destijds liet uitschijnen.
De officiële inflatiecijfers hebben daardoor tot juni de werkelijke prijsstijgingen maandenlang overschat. Dat euvel is sindsdien verholpen, maar omdat het CBS de ‘oude cijfers’ niet opnieuw berekent volgens de nieuwe methode, valt door deze appelen-met peren-vergelijking de inflatie nu een periode artificieel laag uit. Pas in juni volgend jaar zal die vertekening uit de cijfers verdwenen zijn omdat vanaf dan opnieuw appelen met appelen worden vergeleken.
Het is daarom raadzaam om nu ook te kijken naar de kerninflatie. Deze maatstaf houdt geen rekening met de sterk schommelende energie- en voedselprijzen, en geeft bovendien inzicht in hoe breed de prijsstijgingen zijn te vinden in de hele economie. De kerninflatie bedroeg in Nederland in oktober 4,3 procent, nog steeds ongemakkelijk hoog. De vorige keer dat de inflatie in Nederland onder nul dook, in juli 2016, lag de kerninflatie op 0,4 procent.
Dat oplopende prijzen niet alleen in Nederland, maar in de hele eurozone een probleem zijn, valt te zien aan de verbeten strijd van de Europese Centrale Bank (ECB). Frankfurt heeft met een reeks van tien renteverhogingen op veertien maanden tijd de depositorente naar het historisch hoge peil van 4 procent gebracht.
Door op die wijze kredietverlening af te knijpen en sparen aan te moedigen, wil de ECB de economie afremmen. Dat moet bedrijven ontmoedigen om hun prijzen te verhogen, en de prijs van arbeid matigen door via een hogere werkloosheid de eis om hogere lonen te verminderen.
De inflatie in de muntunie is weliswaar teruggevallen van een piek van 10,6 procent in oktober vorig jaar naar 2,9 procent nu, maar dat is nog steeds meer dan hoger dan de ECB-doelstelling.
Punt blijft dat Nederland officieel met een negatieve inflatie zit. Dat was voor het laatst zo in 2016, en nog verder terug moeten we al naar december 1987 voor ‘deflatie’, dus een daling van het algemeen prijspeil.
Die aanhalingstekens staan er niet toevallig. Deflatie is een veel te groot woord voor wat we nu zien. Niet alleen omdat het vanwege een statistische anomalie is, maar ook er pas echt sprake is van deflatie als de prijzen over een breed front over een langere periode dalen. Dan dreigt het gevaar dat consumenten hun aankopen uitstellen, waardoor de economie helemaal kan stilvallen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden