Hoe bestrijd je armoede? Onlangs verscheen hier een lijvig rapport over. Onder andere een hoger inkomen, maar ook betere en betaalbare voorzieningen bieden uitkomst.
Dus een hoger minimumloon en betaalbare huizen. Een vast inkomen en een eenvoudig toeslagenstelsel. En mensen die al schulden hebben, moeten beter worden geholpen. NU.nl vergelijkt op die punten de verkiezingsprogramma's.
Over een verhoging van het minimumloon is het de afgelopen maanden al veel gegaan. Zo'n beetje alle partijen zijn daar voor.
Als je iets verder inzoomt, zie je de verschillen. GL-PvdA, SP en Partij voor de Dieren willen stapsgewijs een verhoging naar 16 euro per uur in 2027.
D66 (17,50) en ChristenUnie (18 euro) hebben hogere eisen, maar dat bedrag willen zij 'pas' in 2028 bereiken. De verhoging van alle partijen gaat min of meer gelijk op.
Andere partijen, zoals de VVD, PVV, CDA en BBB, willen ook het minimumloon verhogen, maar zeggen er niet bij met hoeveel en per wanneer.
Nieuw Sociaal Contract (NSC) verhoogt het minimumloon niet direct. Dat komt doordat die partij waarschuwt voor de risico's van te hoge lonen. Dat brengt je concurrentiepositie mogelijk in gevaar. NSC kijkt daarom vooral naar minder kosten, zoals een lagere energierekening en lagere woonlasten.
Het is ook belangrijk of partijen de uitkeringen, zoals de AOW en de bijstand, met het minimumloon laten meestijgen. Die koppeling is wettelijk vastgelegd, maar partijen kunnen daarvan afwijken. Bijvoorbeeld omdat een hogere AOW heel erg duur is of omdat AOW'ers niet per se evenveel financiële hulp nodig hebben als werknemers aan de onderkant van de arbeidsmarkt.
Dit verschil is terug te lezen in de verkiezingsprogramma's. Zo houden SP, GL-PvdA, Partij voor de Dieren, PVV en ChristenUnie de koppeling met alle uitkeringen nadrukkelijk in stand. D66 laat de sociale uitkeringen volledig meestijgen, maar de AOW niet.
BBB benoemt de koppeling niet, maar schrijft dat de sociale uitkeringen en het minimumloon "op lange termijn" worden verhoogd.
In Den Haag volgt hij de verkiezingscampagne en grote dossiers zoals stikstof en bestaanszekerheid.
Erg belangrijk in de strijd tegen armoede zijn de toeslagen. Het huidige, demissionaire kabinet heeft al een stap genomen om het toeslagenstelsel eenvoudiger te maken. Dat begint door de kinderopvang bijna gratis te maken. Maar er is nog een lange weg te gaan.
Er zijn al wat opties verkend voor een eenvoudiger toeslagenstelsel. Vrijwel alle partijen willen die lijn doortrekken. Dat moet een einde maken aan de ingewikkelde constructie met voorschotten en terugbetalingen.
GL-PvdA, SP en CDA willen de laagste inkomens zoveel laten stijgen, dat alle toeslagen op termijn afgeschaft kunnen worden. Ook de VVD wil uiteindelijk van het stelsel af en heeft daarbij vooral oog voor de koopkracht van mensen met een middeninkomen.
NSC houdt het iets algemener. Het toeslagenstelsel wordt herzien, "zonder grote inkomenseffecten". De partij maakt de kinderopvangtoeslag niet (bijna) gratis, omdat dat te veel negatieve effecten zou hebben. Wel worden de opvanginstellingen direct gefinancierd zodat er geen problemen met terugvorderingen meer komen.
D66 en CU pakken het weer iets anders aan. Deze partijen stellen een belastingkorting voor alle huishoudens voor. Sommige mensen krijgen daardoor maandelijks een bedrag uitgekeerd, anderen krijgen een korting op de inkomstenbelasting.
BBB pleit voor een systeem zonder toeslagen, maar waarbij je over de eerste 30.000 euro geen belasting en premie betaalt. De PVV is een van de weinige partijen die het toeslagenstelsel intact laat. Wel verhoogt de partij de huurtoeslag en de ouderenkorting.
Bestaanszekerheid begint voor een grote groep mensen bij een vaste baan, concluderen de onderzoekers. Het terugdringen van het aantal flexcontracten staat al jaren op de politieke agenda. Tegelijkertijd moet een vast contract minder vast worden. Er zijn ook al maatregelen genomen. Veel partijen willen die lijn doortrekken.
Het vaste contract moet weer de norm zijn, vinden CDA, ChristenUnie, NSC en SP. Laatstgenoemde partij wil een einde maken aan alle onzekere arbeidscontracten. NSC wil alleen uitzendkrachten voor "piek en ziek".
GL-PvdA wil dat werknemers met een onzeker contract, zoals zzp'ers en oproepkrachten, minimaal hetzelfde verdienen als hun collega's in dezelfde sector met een vast contract.
VVD, D66 en Volt zijn terughoudender in het verder terugdringen van flexibel werk. Sommige werkgevers hebben die flexibiliteit nu eenmaal nodig en werknemers moeten die keuze zelf kunnen maken. Beide vormen moeten naast elkaar kunnen blijven bestaan, vinden deze partijen.
Medewerkers van de Rotterdamse Voedselbank vullen kratjes met producten. Foto: ANP.
De omgang met schulden is ook een belangrijke pijler voor armoedebestrijding. Er mag om te beginnen geen winst meer worden gemaakt met schuldhulpverlening, vinden GL-PvdA, SP en CDA.
Mensen met hoge schulden moeten "een tweede kans krijgen", vindt de ChristenUnie. De drempel om hulp te zoeken moet omlaag. Ook de SP maakt zich hard voor "goede en toegankelijke schuldhulpverlening".
GL-PvdA pleit voor een pauzeknop voor mensen met hoge schulden die hulp zoeken. De partij wil ook dat er voor deze groep automatisch een betalingsregeling komt zodra mensen onder het sociaal minimum dreigen te zakken door de schulden.
NSC wil betere voorlichting voor kopen op krediet. Maximale rente en maximale incassokosten moeten worden beteugeld.
De VVD vraagt aandacht om mensen met een beginnende schuld sneller in het vizier te krijgen zodat de situatie niet verslechtert. Ook D66 en BBB willen de schuldhulpverlening toegankelijker maken zodat mensen eerder geholpen kunnen worden.
Source: Nu.nl economisch