Tweederde van de thuiszorgmedewerkers kan nauwelijks nog rondkomen, blijkt uit een enquête van de FNV in Tilburg. De zogenoemde werkende armen kunnen de gestegen kosten voor levensonderhoud nauwelijks dragen, merkt ook thuiszorgmedewerker Hannie.
Elke week fietst thuiszorgmedewerker Hannie (57) naar tien adressen van hulpbehoevenden in Tilburg, waar ze in zo’n twee uur het huis aan kant maakt volgens een strak schema: voor het schoonmaken van een wc staat vijf minuten, voor een douche tien en voor het stofzuigen van een kamer acht minuten. Dat dat uitputtend is, vindt ze nog tot daaraan toe. Maar hoe kan het, vraagt ze zich vaak af, dat ze ondanks al die inspanningen nauwelijks kan rondkomen?
Hannie, die liever niet met haar achternaam in de krant komt, behoort tot de tweederde van de Tilburgse thuiszorgmedewerkers die volgens een enquête van vakbond FNV moeite heeft om de eindjes aan elkaar te knopen, nu de kosten voor boodschappen en de vaste lasten zijn gestegen. Voor de 24 uur die Hannie per week in touw is, krijgt ze maandelijks zo’n 1.210 euro op haar rekening bijgeschreven, even veel als een bijstandsuitkering voor een alleenstaande. Als een klant een dag van tevoren afzegt, worden die uren gekort op haar salaris.
Charlotte Huisman is verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over jeugdzorg en de nasleep van de toeslagenaffaire
Meer uren werken lukt Hannie niet omdat haar energieniveau beperkt is sinds een behandeling voor een ernstige ziekte. Ondertussen moeten thuiszorgmedewerkers wel steeds harder werken, omdat gemeenten het aantal uren per klant steeds verder terugbrengen en thuishulpen dus meer moeten doen in minder tijd. En dat is nog buiten het sociale aspect gerekend, de taak die een thuishulp ook heeft: in de gaten houden of bijvoorbeeld dementerende ouderen het nog wel redden thuis. ‘Sommige klanten kijken echt uit naar mijn komst’, vertelt Hannie. ‘Laat dat stofzuigen maar, ik heb liever een praatje met een kop koffie’, hoor ik weleens.’
Met een inkomen dat niet boven het sociaal minimum uitkomt, is Hannie een zogenoemde werkende arme. ‘Veel thuiszorgmedewerkers zijn daaronder te scharen’, zegt FNV-bestuurder Bert de Haas. ‘Het uurloon, 13,04 euro per uur, oplopend tot 16,01 euro per uur, is echt laag, daarvan kunnen mensen niet leven. Dan is het niet verwonderlijk dat zorgbedrijven voor deze functie onvoldoende mensen kunnen werven.’
Dat de meeste thuishulpen parttimers zijn, is een dilemma, erkent De Haas. Want zouden ze niet beter meer uren kunnen gaan werken als ze geld tekortkomen? ‘Maar dat is fysiek niet vol te houden en vaak organisatorisch ook lastig.’
De situatie van de thuiszorgmedewerkers die door de stijgende kosten voor levensonderhoud kopje onder dreigen te gaan, staat niet op zich. In Nederland zijn volgens een schatting van de Sociaal-Economische Raad ruim 200 duizend werkende armen. Hun aantal neemt de laatste jaren toe, omdat het besteedbaar inkomen van werkenden onder druk staat. Ruim de helft is in loondienst, de rest is zelfstandige. Ze werken vaak in de horeca of de schoonmaak, ze hebben vaak tijdelijk werk, werken parttime of hebben een nulurencontract, waarbij de werkgever ze oproept als ze nodig zijn.
Hannie merkt dat het steeds moeilijker wordt om voor zichzelf en haar zoon boodschappen te doen voor 60 euro per week, het maximale bedrag dat ze daarvoor heeft gereserveerd. ‘Een stuk kaas zien we als onze luxe, dat kost soms wel een tientje. Maar dat willen we graag behouden.’ In welke supermarkt ze bepaalde producten het voordeligst kan kopen weet ze precies, ze prijst zich gelukkig met een vast energiecontract. Bovendien krijgt ze nog wat alimentatie. Die stopt binnenkort, daarvoor zet ze alvast maandelijks een klein bedrag opzij. Zonder die bijdrage van haar ex-man weet ze niet hoe ze de eindjes aan elkaar gaat knopen.
Dat de thuishulpen weinig betaald krijgen, komt mede door het geldgebrek van de gemeenten. Zij zijn verantwoordelijk voor de huishoudelijke hulp voor ongeveer 300 duizend thuiswonende Nederlanders die zelf hun huis niet schoon kunnen houden. Via een aanbesteding kiezen gemeenten voor de zorgbedrijven die de laagste prijs bieden. Ook beknibbelen gemeenten op de tijd die thuishulpen bij de klant mogen zijn.
Eerder deze maand presenteerde de vakbond FNV de uitkomsten van de enquête onder thuishulpen aan de Tilburgse politiek met een duidelijk advies: het salaris moet omhoog en de werkdruk moet omlaag met een minder krap tijdschema voor de werkzaamheden. ‘Wij herkennen de zorgen van de FNV, deze problemen spelen bij alle gemeenten’, reageert de Tilburgse zorgwethouder Marcelle Hendrickx (D66). Ze vertelt dat Tilburg graag een meer marktconforme prijs zou willen betalen voor de huishoudelijke hulp. ‘Maar de vraag is of de gemeente daarvoor genoeg geld heeft, zeker nu door de vergrijzing steeds meer ouderen een beroep doen op deze hulp en het Rijk ons onvoldoende geld geeft.’
Ook in andere sectoren, bijvoorbeeld in het busvervoer, beknibbelen bedrijven op de kosten van werknemers, als zij met elkaar op prijs moeten concurreren om de opdracht te krijgen – buschauffeurs klaagden de afgelopen jaren bijvoorbeeld herhaaldelijk dat ze vanwege de krappe pauzes nauwelijks tijd hebben om naar het toilet te gaan. ‘Thuiszorgbedrijven plannen vaak onvoldoende reistijd in tussen de adressen van de thuiszorgklanten’, zegt vakbondsbestuurder De Haas. ‘De uren thuiszorg die de gemeente toekent zijn zo krap dat er geen tijd is voor koffie en een praatje.’
‘Dat maakt het vak minder aantrekkelijk’, zegt Hannie. ‘Je kunt niet vliegen tussen de adressen en je moet ook je boterhammen kunnen eten ’s middags. Door de krappe planning doe je dat dan soms in je eigen tijd, dat klopt eigenlijk niet.’
Dat ze ondanks haar geren niet meer verdient dan een bijstandsuitkering vindt Hannie ‘schandalig en demotiverend’. Toch is ze, in tegenstelling tot veel andere thuishulpen, niet op zoek naar een minder zware en beter betaalde baan. ‘Het is mooi werk, het geeft me voldoening om voor mensen te zorgen, ik ben niet iemand die thuis gaat zitten’, zegt ze. ‘Maar ik vind wel dat ik hiervoor een betere betaling verdien. Zodat ik zonder geldzorgen kan leven.’
Source: Volkskrant