In Dagestan bestormde een pro-Palestijnse menigte de luchthaven van de hoofdstad Machatsjkala nadat een vliegtuig uit Tel Aviv was aangekomen. Op videobeelden is te zien hoe honderden mannen ‘Allahu Akbar’ roepend door de aankomsthal stormden op zoek naar Joodse passagiers uit het toestel. ‘We willen geen Joodse vluchtelingen!’, stond er op een van de borden die ze meedroegen. Een groep betogers bestormde vervolgens het vliegtuig, terwijl angstige passagiers die net waren uitgestapt haastig terug vluchtten in het toestel.
Over de auteurs
Bert Lanting is buitenlandredacteur en was correspondent in Rusland, de VS en Brussel. Tom Vennink was correspondent in Moskou schrijft voor de Volkskrant over Rusland, Oekraïne, Belarus, de Kaukasus en Centraal-Azië. Hij reist geregeld naar de oorlog in Oekraïne.
Andere passagiers moesten hun paspoort laten zien. Wie kon aantonen dat hij geen Israëliër was, mocht doorgaan. ‘Niet-Joden laten we met rust’, kreeg een van hen te horen. Ook buiten de luchthaven hielden betogers auto’s aan op zoek naar passagiers uit het toestel.
Dagestaanse veiligheidstroepen wisten de rust te herstellen. Een groep passagiers werd met een Russische legerhelikopter geëvacueerd, vertelde een Israëlische passagier maandag tegen nieuwssite Ynet. Zo’n zestig relschoppers werden opgepakt. Volgens de autoriteiten vielen er twintig gewonden, onder wie twee zwaargewonden.
De rellen braken uit nadat het radicaal islamitische Telegramkanaal Utro Dagestan (Ochtend Dagestan) zijn volgers had opgeroepen vliegtuigen uit Israël een vijandig onthaal te geven uit protest tegen de Israëlische bombardementen op Gaza. In de stad Chasavjoert gooide een woedende menigte zaterdagavond de ruiten van een hotel in, nadat het Telegramkanaal had bericht dat het hotel ‘vol zat met Joden’.
Utro Dagestan ontkende maandag dat er sprake was geweest van een anti-Joodse pogrom en eiste de vrijlating van alle arrestanten, die hen prees als ‘onze tijgers’. ‘Iedereen die op de luchthaven is geweest vormt de trots van onze natie’, aldus het Telegramkanaal, dat ook sterk gekant is tegen de ‘Russische bezetting’ van de overwegend islamitische republiek.
Ook in Naltsjik in de naburige deelrepubliek Kabardino-Balkarië kwam het tot anti-Joodse rellen, waarbij een Joods cultureel centrum in brand werd gestoken. ‘Dood aan de Joden’, stond er op een van de muren gekalkt.
Sergej Melikov, de door het Kremlin benoemde gouverneur van Dagestan, zei dat alle Dagestanen meevoelen met het lijden van de Palestijnen. ‘Maar wat er op onze luchthaven is gebeurd, is een schande’, voegde hij eraan toe. De Dagestaanse autoriteiten zijn bevreesd dat de woede over het Israëlische optreden tegen de Palestijnen radicaal-islamitische groeperingen, waartegen ze al jaren strijden, in de kaart zal spelen.
Joodse leiders voorspellen dat de antisemitische rellen zullen leiden tot een uittocht van de weinige Joden die in het Russische deel van de Kaukasus zijn achtergebleven. Volgens de rabbijn van Derbent, een plaats waar van oudsher veel Joden woonden, zijn er nog maar zo’n 600 tot 800 Joodse gezinnen in Dagestan. Sommige willen uit Dagestan vertrekken, maar twijfelen of ze überhaupt veilig zijn in Rusland.
Israël en Rusland liggen al langer op ramkoers. Israëliërs nemen het Rusland kwalijk dat het land de slachtpartij door Hamas niet heeft veroordeeld. Het Kremlin stuurde ook geen condoleances naar de Israëlische regering. In plaats daarvan zocht president Poetin de schuld voor de aanval bij Israëls bondgenoten in het Westen. Poetin omschreef de slachtpartij als ‘een levendig voorbeeld van het falende Amerikaanse beleid in het Midden-Oosten’.
Tot afgrijzen van Israël verwelkomde Rusland vorige week een delegatie van Hamas. De delegatie, onder leiding van een van de oprichters van Hamas, werd in Moskou ontvangen op het Russische ministerie van Buitenlands Zaken. Dat liet ook de onderminister van Buitenlandse Zaken van Hamas-bondgenoot Iran aanschuiven. Rusland zei dat de gesprekken waren bedoeld om buitenlandse gegijzelden in de Gazastrook vrij te krijgen, maar Hamas gebruikte het bezoek om op te scheppen over zijn band met Rusland en sprak ‘grote waardering’ uit voor Poetin.
Israël beschuldigt Rusland van heulen met terroristen. Zondag ontbood Israël de Russische ambassadeur om opheldering te eisen over het bezoek van Hamas. Daarmee verleende Rusland ‘legitimiteit aan terreur tegen Israël’, zo stelde het Israëlische ministerie van Buitenlandse Zaken.
De spanningen tussen Israël en Rusland nemen toe sinds Poetins grootschalige invasie van Oekraïne. Rusland bouwde zijn militaire banden met Israëls aartsvijand Iran uit, het ontvangt cruciale munitie uit Teheran, waaronder duizenden kamikazedrones. Sergej Lavrov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken, was vorige week nog in Iran en ook Poetin, die sinds de oorlog nauwelijks in het buitenland komt, ging vorig jaar op de thee bij ayatollah Ali Khamenei.
Het feit dat de Russen de Oekraïense regering omschrijven als een ‘neonazi-regime’ zet ook kwaad bloed in Israël. De rapen waren helemaal gaar toen buitenlandminister Lavrov vorig jaar in een tirade tegen Oekraïne zei dat Hitler ‘Joods bloed had’ en dat ‘de grootste antisemieten de Joden zelf zijn’. Poetin bood de woedende Israëlische regering excuses aan voor Lavrovs uitspraken. Die maakten geen eind aan de spanningen. Kort na de rel eiste Rusland de sluiting van een Israëlische organisatie die Russische Joden helpt om zich in Israël te vestigen.
De antisemitische rellen in de Kaukasus ‘komen niet uit het niets’, zei Pinchas Goldschmidt, tot vorig jaar de opperrabbijn van Moskou, maandag tegen de BBC. Goldschmidt verliet Rusland vorig jaar uit protest tegen de Russische invasie van Oekraïne en roept alle Joden in Rusland op om hetzelfde te doen. ‘De situatie voor Joden in Rusland is niet veilig’, aldus Pinchas.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden