‘Breng ze nu terug haar huis!’, roept een man met een zwart T-shirt van het Families Forum in zijn megafoon. ‘Nu! Nu! Nu!’, antwoordt de menigte. Weer roept de man het, en weer klinkt het ‘Nu! Nu! Nu!’ op het plein van het Tel Aviv Kunstmuseum, tegenover het hoofdkwartier van de Israëlische strijdkrachten. En weer, weer, weer, urenlang.
De emoties zijn deze zaterdagavond heftiger dan ooit, op de plek waar familieleden van de 229 gijzelaars in handen van Hamas al bijna drie weken hun vrees etaleren. Nu het grondoffensief zich aandient, is het voor de families erop of eronder. Als ze hun geliefden levend willen terugzien, zeggen ze, zal de regering snel iets moeten doen.
Van elk van de 229 gijzelaars is een poster gemaakt, met foto, naam en leeftijd. Overal op en rond het plein zijn de posters te zien, op muren en in handen van familieleden en hun talrijke sympathisanten. Midden op het plein staat een lange dinertafel met 229 couverts, elk met een bord en een wijnglas. En 229 lege stoelen.
Ayla Yahalomi (42) houdt een poster vast met de portretten van haar broer Ohad (49) en zijn 12-jarig zoontje Eitan, inwoners van de kibboets Nir Oz. Bij een poging van Hamas het gezin te ontvoeren wist haar schoonzus te ontsnappen, met haar twee dochtertjes. Ohad, die gewond was geraakt bij een gevecht met de terroristen, werd waarschijnlijk wel meegenomen, met het jongetje.
‘Ik wil ze terug hebben, hoe dan ook’, zegt de vrouw. ‘Hamas vernietigen? Dat interesseert me niet. Geen overwinning is het waard de kinderen te laten sterven. De enig mogelijke overwinning is de terugkeer van onze geliefden. Hun enige misdaad is dat ze vlakbij de grens woonden.’
De kwestie van de gijzelaars stelt de regering van premier Benjamin Netanyahu voor een dilemma. De Israëlische regering is vastbesloten de terroristische actie van 7 oktober te vergelden. ‘We gaan Hamas vernietigen’ is al drie weken het mantra. Dat is niet alleen het recht van Israël, zo luidt alom, het is zijn plicht.
Maar moet daartoe het leven van de gijzelaars in gevaar worden gebracht? Een deel van de publieke opinie meent dat er geen andere keus is, maar dat deel is aan het slinken, nu de eerste rauwe emoties zijn afgezwakt.
Bijna de helft van de Israëliërs vindt dat het grondoffensief moet worden uitgesteld, blijkt uit een door de krant Maariv gepubliceerde peiling. Tegen uitstel is 29 procent, 22 procent heeft geen mening. Kort na de terreuraanval van Hamas was het aandeel voorstanders van ogenblikkelijke actie nog 65 procent. Het is volgens de krant ‘vrijwel zeker dat de kwestie van de gijzelaars, die nu bovenaan de agenda staat, een grote invloed heeft gehad’ op de sterke daling - van 65 naar 29 procent.
Wat moet de regering volgens het Families Forum doen om de gijzelaars terug te krijgen? Ten eerste: geen militaire actie nu. Ten tweede: een gevangenenruil. Alle circa 4.500 Palestijnen in Israëlische detentie moeten worden vrijgelaten in ruil voor alle 229 gijzelaars.
De onderhandelingen onder auspiciën van Qatar en Egypte worden door de families met argwaan bekeken. Daar wordt immers gesproken over het vrijlaten van plukjes gijzelaars – ouderen, kinderen, buitenlanders. Dat kan betekenen dat de Israëlische soldaten en reservisten worden opgegeven. ‘Allemaal of niemand’, is het uitgangspunt van de families.
Zaterdagavond sprak premier Netanyahu voor het eerst in drie weken met een delegatie van het Families Forum. ‘Wij zijn de slogans beu’, liet de groep voorafgaand aan het gesprek weten. ‘De tijd van onze dierbaren dringt, ze worden onder erbarmelijke omstandigheden ondergronds vastgehouden. Elk extra uur kan voor hen een doodvonnis volgen. We verwachten dat de premier ons in de ogen kijkt en duidelijk antwoord geeft op de vraag: brengt de militaire escalatie in Gaza het welzijn van de 229 gijzelaars in gevaar?’
Niet per se, zei Netanyahu op een persconferentie na afloop. ‘Een grondoorlog kan ertoe bijdragen dat de gijzelaars worden vrijgelaten.’ Dat was echter niet wat het Forum te horen had gekregen. Volgens woordvoerder Malki Shento hoorde de premier de delegatie aan en beloofde hij zijn best te doen. Shento maakte hem duidelijk dat er een ‘alles-voor-allesovereenkomst’ (ruil van 229 tegen 4.500) moet komen.
Hamas verklaarde zaterdag daartoe bereid te zijn. ‘Als de vijand de zaak van de gijzelaars onmiddellijk wil beëindigen, zijn wij daar klaar voor’, zei Abu Obeida, woordvoerder van de gewapende vleugel van de organisatie.
Hoe dan ook blijft de kwestie de Israëlische samenleving verdelen, en de emoties lopen hoog op. Een week geleden werden twee oudere vrouwen door Hamas vrijgelaten. Toen zij zeiden in gevangenschap goed behandeld te zijn en een van hen een Hamasman een hand gaf ter afscheid, kregen ze het op sociale media te verduren. ‘Propaganda voor de terroristen’, klonk het, en ‘Stuur ze terug naar Gaza!’
Ariel Glazer (71), veteraan van de Jom Kippoeroorlog, kent dat soort geluiden. Hij krijgt het al te horen sinds 1973, toen hij bleef pleiten voor praten met de Palestijnen. ‘Wraak levert niets op’, zegt hij, met voor zijn borst een poster van Aams Abu Sabilh (25), een van de dertig door Hamas ontvoerde Arabieren. ‘Red hen – wapenstilstand’, heeft hij op een vel papier geschreven.
‘Wat Hamas heeft gedaan was barbaars, maar we moeten nu eerst aan de gijzelaars denken. ‘Als de kanonnen brullen, zwijgen de muzen’, luidt een spreekwoord. Dat is wat we nu zien.’
Over de auteur
Rob Vreeken is correspondent Turkije en Iran voor de Volkskrant. Hij woont in Istanbul. Daarvoor werkte hij op de buitenlandredactie, waar hij zich specialiseerde in mensenrechten, Zuid-Azië en het Midden-Oosten. Hij is auteur van Een heidens karwei - Erdogan en de mislukte islamisering van Turkije.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden