Er was geen ontkomen aan Chandler Bing, misschien het meest ongrijpbare personage uit de serie Friends. Matthew Perry had de rol vanaf zijn 24ste jaar gespeeld in 236 afleveringen, eerst uitgezonden tussen 1994 en 2004, maar sindsdien nooit ook maar een tel weggeweest uit de frontlinies van de populaire cultuur. Nostalgiegoud voor iedereen die in de jaren negentig opgroeide en, misschien mysterieuzer, nog steeds de favoriete serie voor jongere generaties, die de show in honderden memes hebben opgedeeld, waar de personages een eeuwig leven lijken te leiden op sociale media.
Over de auteur
Mark Moorman schrijft voor de Volkskrant over series, film, fotografie en populaire cultuur.
Comfortkijken is de term voor het steeds maar weer opnieuw onderduiken in de geruststellende wereld van een zestal vrienden in het New York van de jaren negentig. Die vrienden blijven elkaar door de jaren heen vasthouden terwijl ze naar de volwassenheid meanderen. Voor Perry was er weinig comfort aan de onontkoombaarheid van Friends.
Hij werd schatrijk dankzij zijn rol (op een gegeven moment kregen de zes hoofdrolspelers ieder een miljoen dollar per aflevering) en het had veel deuren geopend in Hollywood en daarbuiten. Maar het was ook een voortdurende en pijnlijke herinnering aan zijn verslavingsgeschiedenis, die hij beschreef in zijn openhartige memoires Friends, Lovers and the Big Terrible Thing, die precies een jaar geleden verschenen.
‘Ik wilde altijd zó graag beroemd worden’, zei hij in een interview met The New York Times in 2002. ‘Ik wilde de aandacht, ik wilde het geld, en ik wilde de beste plek in het restaurant. Maar ik dacht er niet over na wat de gevolgen konden zijn.’ En die gevolgen waren onder meer dat hij een zware strijd tegen zijn verslaving moest voeren in een serie waar elke week dertig miljoen mensen naar kijken.
Een verslaving aan onder meer pijnstillers die naar eigen zeggen in 1997 begon na een ongeluk met een jetski, en die al snel uitliep op het nemen van 55 zware Vicodin-pillen per dag, terwijl zijn gewicht onder de 60 kilo kwam. De worsteling die de acteur privé doormaakte, was zichtbaar voor ieder die de vrolijke avonturen van de vrienden volgde. Die onbedoelde registratie van zijn persoonlijke strijd maakte het voor Perry lastig om steeds maar weer met de serie en zijn jongere zelf te worden geconfronteerd, bekende hij later.
In het licht van zijn memoires is het ook pijnlijk om terug te kijken naar de grote Friends-reünie uit 2021, waar Perry zich, ondersteund door zijn collega-Friends-acteurs, waaronder Jennifer Aniston en Lisa Kudrow, door het nogal opgeklopte evenement heen grimast. Het was voor hem zichtbaar moeilijk herinneringen op te halen aan een show waarvan hij zich een aantal seizoenen niet of nauwelijks kon herinneren.
Bij het terugkijken naar de eerste seizoenen van de serie is duidelijk hoe de rollen de verschillende jonge en grotendeels onervaren acteurs als gegoten zaten. Chandler Bing was aanvankelijk moeilijk te casten. Wie was hij binnen de vriendengroep? Zijn voortdurende sarcasme leek een soort masker om een diepe onzekerheid te verbergen. En een nooit scherp omschreven ‘kantoorbaan’ als een soort running gag gaf ook weinig houvast. Friends-scheppers David Crane en Marta Kauffman lieten een aantal acteurs opdraven voor de rol en begonnen vervolgens te twijfelen aan de kwaliteit van het script.
Perry maakte bij zijn eerste lezing meteen indruk. Daar zal je hem hebben, dacht Crane. ‘That's the guy!’ Hij bleek een meester van de zelfspot te zijn en had in heel goed gezelschap de beste timing en een natuurlijke aanleg voor fysieke komedie. Het zou hem tot een van de populairste personages maken. Chandlers aanvankelijk geheime relatie met mede-Friend Monica (Courteney Cox) is een soort monument in de seriegeschiedenis, nog altijd, een kwart eeuw na dato, dagelijks herleefd door vele kijkers.
Perry werd in 1969 geboren in Massachusetts. Zijn ouders, de Canadese journalist Suzanne Marie Morrison en de Amerikaanse acteur John Bennett Perry scheidden nog voor zijn eerste verjaardag. Zijn moeder werd de perschef van de Canadese premier Pierre Trudeau en zoon Matthew groeide voornamelijk in Canada op. Vanaf zijn vijftiende woonde hij bij zijn vader in Los Angeles, in de hoop op een carrière als acteur. Hij had al wat kleine rollen op zijn naam toen hij als 24-jarige het jongste lid van de Friends-cast werd.
Wie aan zijn talent buiten zijn rol als Chandler Bing zou twijfelen, moet nog eens kijken naar zijn kleine rol als Joe Quincy in de legendarische serie The West Wing van Aaron Sorkin. In die serie speelt Perry een Republikeinse adviseur in het Witte Huis van de Democratische president Jed Bartlet. Sorkin schreef de meest tekstdichte episodes uit de seriegeschiedenis en Perry leek geboren voor dit universum bevolkt door geniale, bevlogen en sarcastische types. De kleine rol leverde hem twee Emmy-nominaties op.
Voor een acteur die zich naar eigen zeggen ‘zijn halve leven’ in en uit afkickklinieken bewoog en die een paar maal op een haar na dood was, heeft Perry nog een indrukwekkende carrière gehad. Zijn openhartige memoires uit 2022 kregen een voorwoord van Kudrow (Phoebe uit Friends). Als er een ding was dat ze uit de Friends-jaren als groep hadden overgehouden was het de loyaliteit naar elkaar. En ze haalde zonder ironie die eeuwige titelsong van The Rembrandts aan: ‘I'll be there for you.’
De drie beste rollen van Matthew Perry
Chandler Bing in Friends (1994-2004)
Eindeloos citeerbaar in alle 236 episodes waarin hij speelde. ‘I’m not great at advice. Can I interest you in a sarcastic comment?’ Meme-geschiedenis als de meiden proberen te raden wat voor werk hij doet. Rachel: ‘He is a transponster’. Monica: ‘That is not even a word!’
Joe Quincy in The West Wing (2003)
Perry voelde zich als een vis in het water in deze door Aaron Sorkin geschreven serie over het Witte Huis onder een Democratische president. Hij speelde een Republikeinse adviseur.
Matt Albie in Studio 60 on the Sunset Strip (2006-2007)
Weer van Aaron Sorkin in een serie waar we het veel te weinig over hebben. Ditmaal over de redactie van een satirische nieuwsshow met Perry als de gekwelde eindredacteur, waar we veel van Sorkin in herkennen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden