Oorzaak van de oplopende spanningen tussen de regeringspartijen is een VN-resolutie waar Nederland zich dit weekeinde niet achter wilde scharen. In die resolutie roepen de Verenigde Naties op tot een humanitair staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas. Nederland onthield zich van stemming, omdat het vond dat er ‘belangrijke elementen ontbraken in de resolutietekst’. Zo ontbrak een passage met daarin het ‘het recht van Israël om de voortdurende dreiging vanuit Hamas aan te pakken’, staat in de officiële stemverklaring van Nederland. Het ministerie van Buitenlandse Zaken vond de resolutie daarom 'te ver gaan’ en wilde er niet mee instemmen.
De resolutie werd vrijdagavond laat met een grote meerderheid aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York. In totaal stemden 120 landen voor, 14 tegen en 45 landen onthielden zich van stemming, waaronder Nederland en Duitsland. Buurland Frankrijk stemde wel in.
Direct na de stemming ontstond rumoer in Nederland, waarna demissionair premier Rutte zich zaterdag genoodzaakt voelde uit te leggen hoe Nederland tot haar standpunt was gekomen. ‘Er zaten heel veel goede dingen in die VN-resolutie’, aldus Rutte tegenover de NOS. ‘Maar ik zeg daar wel bij dat als Israël de dreiging (van Hamas, red.) niet wegneemt, dat dan het einde van Israël is.’ De Nederlandse VN-ambassadeur wees erop dat er in de resolutie ook ‘onvoldoende werd opgeroepen tot de onmiddellijke vrijlating van de Israëlische gijzelaars in Gaza’. Kortom, in de ogen van het Nederlandse kabinet was de resolutie niet evenwichtig genoeg.
Over de auteur
Natalie Righton is politiek verslaggever van de Volkskrant. Zij schrijft sinds 2013 over de Nederlandse politiek. Daarvoor was zij correspondent in Afghanistan. Righton won meerdere journalistieke prijzen.
Volg alles over de Tweede Kamerverkiezingen hier.
Gijs Beukers is mediaverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft vooral over televisie, podcasts en boeken.
Om te onderstrepen dat Nederland zich het leed van Palestijnen wel degelijk aantrekt, benadrukte het ministerie van Buitenlandse Zaken zaterdag dat het wèl bereid is om op te roepen tot ‘humanitaire pauzes om zo humanitaire toegang mogelijk te maken en te voorzien in essentiële goederen en diensten aan de burgers in Gaza’. Nederland spreekt zich dus uitvoerig uit over de humanitaire situatie, ‘maar als puntje bij paaltje komt onthoudt het zich toch van stemming’, concludeert diplomatiedeskundige Robert van de Roer. ‘De kool en de geit sparen, heet dat in oud-Nederlands.’ Nederland kiest niet, al zullen de Palestijnen dat anders zien, vervolgt hij. ‘Zij zullen zich in de steek gelaten voelen.’
Inmiddels is de vlam in politiek Den Haag dan ook in de pan geslagen. Vooral bij de eerder al kritische regeringspartij D66 is de stemonthouding van Nederland in het verkeerde keelgat geschoten. ‘Nederland had vóór deze resolutie moeten stemmen’, zegt Sjoerd Sjoerdsma, buitenlandwoordvoerder van D66. Hij vindt het ‘beschamend’ dat Nederland zich van stemming heeft onthouden. ‘Er zijn inmiddels duizenden doden, tienduizenden gewonden, honderdduizenden ontheemden. In Gaza dreigt een totale catastrofe als het geweld niet stopt.’ Een onmiddellijk staakt-het-vuren is volgens Sjoerdsma heel hard nodig.
De onthouding door het kabinet blijkt in Den Haag alleen vooraf besproken te zijn op de ministeries van Algemene Zaken en Buitenlandse Zaken, melden bronnen rond het kabinet. De bewindspersonen van die twee ministeries zijn van VVD- en CDA-huize (Mark Rutte, Hanke Bruins Slot en Liesje Schreinemacher), maar het is niet zeker of zij alledrie persoonlijk ook betrokken waren bij dat besluit. D66-bewindspersonen zouden volgens deze lezing in elk geval niet geconsulteerd zijn.
Nu is het met stemmingen voor VN-resoluties ook niet gebruikelijk om de gehele ministerraad in te lichten. ‘Maar zelden was er een zo politiek geladen’, stelt Sjoerdsma. Hij heeft Kamervragen ingediend, waarin hij demissionair minister Bruins Slot (Buitenlandse Zaken, CDA) onder meer vraagt om maandag te laten weten wat de zwaarwegende redenen zijn geweest om niet voor ‘deze belangrijke resolutie’ te stemmen.
Komende dinsdag zal de Kamer zich buigen over de kwestie. Ondanks het verkiezingsreces heeft een Kamermeerderheid zich achter een verzoek van de SP geschaard om een spoeddebat te houden over de situatie in Gaza en de stemonthouding van Nederland. ‘Het is nu zaak dat er heel snel een staakt-het-vuren komt en dat het bloedvergieten stopt’, zegt SP-Kamerlid Jasper van Dijk.
Behalve D66 en de SP hebben ook andere Kamerfracties zaterdag forse kritiek geuit op het kabinet, zoals GroenLinks-PvdA, de Partij voor de Dieren en Volt. GroenLinks-PvdA vindt – net als D66 – dat het kabinet zich hierover moet verantwoorden. Vooralsnog krijgt het kabinet alleen steun van de VVD. Coalitiepartijen CDA en ChristenUnie hebben zich hier nog niet over uitgesproken.
Met nog nog maar ruim drie weken te gaan tot de Tweede Kamerverkiezingen dreigt het conflict tussen Israël en Hamas zo alsnog een binnenlands verkiezingsthema te worden. Uit kiezersonderzoeken blijkt tot nu toe dat veel Nederlanders zich wel zorgen maken om de escalatie van het conflict, maar dat deze zorgen geen grote invloed hebben op hun stemgedrag. De vraag is of dat zo blijft. De verkiezingscampagne maakt dat de onderlinge verschillen de komende tijd eerder uitvergroot zullen worden, in plaats van kleiner gemaakt.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden