Alla Kane hinkt nog een beetje, twee dagen na zijn mishandeling achter in een arrestatiebus. ‘Ik zag het niet aankomen’, zegt de letterenstudent, zijn wenkbrauwen opgetrokken. ‘Maar blijkbaar is dit hoe wij er nu als land voorstaan.’
Uit een grote envelop haalt hij een röntgenfoto tevoorschijn: geen scheurtje te zien in zijn knieschijven, ondanks de klappen die ze door politieknuppels kregen te verduren. Een kleine meevaller in deze bewogen week.
Maandagochtend werd duidelijk waar studenten van de Université Cheikh Anta Diop (UCAD), de grootste universiteit van Senegal, al langer voor vreesden: ruim vier maanden nadat de regering hun opleiding had gesloten, blijft de campus nog twee maanden langer dicht. Minimaal.
Want ze maken zich geen illusies, zegt geneeskundestudent Alioune Diallo. ‘De overheid wil de sluiting over de verkiezingen heen tillen, in februari. Dan is dit academisch jaar dus zo goed als verloren.’
Diallo wilde maandag het woord nemen bij een door studenten ingelaste persconferentie, toen politie de bijeenkomst ruw uiteendreef. Traangaswolken dreven over de campus, vijf studenten – onder wie Alla Kane – werden opgepakt. De aanklacht: ongeoorloofd demonstreren en het verstoren van de publieke orde. Kane haalt zijn vingertoppen voorzichtig over zijn gezwollen rechterwang, het resultaat van een kaakslag. ‘Maak je maar geen zorgen om mij’, zegt hij. ‘We zijn bereid om alle risico’s te nemen die daar bij komen kijken.’
Over de auteur
Saskia Houttuin is correspondent Sub-Sahara Afrika voor de Volkskrant. Zij woont in Dakar, Senegal.
Dit voorval staat niet op zichzelf. Al een aantal jaren nemen de spanningen toe tussen de regering en de jongere generaties Senegalezen. En dat zijn er nogal wat: driekwart van de 16 miljoen inwoners is jonger dan 25 jaar. President Macky Sall, een decennium geleden nog het gezicht van een hoopvolle toekomst, slaagde er gedurende zijn twee mandaten niet in om de problemen waar talloze jongeren mee kampen te uit de wereld te helpen: werkeloosheid, armoede, een gebrek aan perspectief.
Tel daar de gierende inflatie bij op die het land sinds de coronapandemie en de Russische inval in Oekraïne te verduren kreeg, en je hebt het ideale recept voor sociale onrust. Dat uit zich bijvoorbeeld in het toenemende aantal vertrekkende migranten, die met gevaar voor eigen leven de Atlantische Oceaan oversteken naar de Canarische Eilanden.
Het fenomeen Sonko
En je ziet het op straat, waar – zeker dit jaar – regelmatig door jongeren wordt gedemonstreerd. Veel van hen hebben hun hoop gevestigd op een politicus die een aantal jaar geleden nog gold als nieuwkomer, maar die in razendsnel tempo naam maakte als de belangrijkste opponent van de regering: Ousmane Sonko. Deze voormalige belastinginspecteur werd een instant-fenomeen toen hij in 2016 als klokkenluider malversaties van de Senegalese elite openbaarde.
‘Sonko heeft een discours dat een aanzienlijk deel van de jonge Senegalezen aanspreekt,’ zegt Babacar Ndiaye, hoofd onderzoek bij de politieke denktank Wathi. ‘Zijn belangrijkste boodschap is dat Senegal véél meer economische potentie heeft dan nu wordt benut. Maar dat kan alleen met goed bestuur, en daarvoor moet Senegal het heft in eigen handen nemen.’ Volgens Sonko moet dit onder andere gebeuren door het land economisch los te weken van oud-kolonisator Frankrijk.
Sonko’s partij, ‘Pastef les patriotes’, werd afgelopen zomer ontbonden, nadat hij in juni in een verkrachtingszaak twee jaar celstraf kreeg opgelegd. De aanvankelijke aanklacht van verkrachting werd afgezwakt tot het ‘corrumperen van de jeugd’. In een andere zaak, eerder dit jaar, werd hij veroordeeld wegens smaad jegens de minister van toerisme. Volgens Sonko en zijn medestanders is deze juridische tegenwerking onderdeel van een politiek complot, dat erop gericht zou zijn om hem uit te sluiten van verkiezingsdeelname.
Of dat ook werkelijk gaat gebeuren, is nog hoogst onzeker. Een rechtbank in de zuidelijke stad Ziguinchor draaide onlangs het besluit terug om Sonko’s naam van de kieslijst te halen. ‘Het is nu afwachten wat het hooggerechtshof gaat doen’, zegt Ndiaye. Nadat Sonko een eerdere hongerstaking had onderbroken, is de voorman van Pastef sinds vorige week weer uit protest gestopt met eten. Volgens zijn advocaten is zijn gezondheidstoestand ‘ernstig verzwakt’.
Overal traangas
Politiek analist Ndiaye kiest zijn woorden zorgvuldig. Of de universiteit uit louter politieke motieven gesloten blijft, durft hij niet met zekerheid te stellen. Maar de geschiedenis wijst uit: ‘Universiteiten zijn bij uitstek plekken van politiek engagement. En dat is precies waar de overheid bang voor is – haar eigen jeugd.’
Op de universiteitscampus in Dakar herinneren een hoop uitgebrande stoelen en ingeslagen ramen aan de geweldsuitbarsting die zich hier begin juni voltrok, direct na de uitspraak in de verkrachtingszaak tegen Sonko. Coumba Kane, studente in politieke wetenschappen, verschool zich in haar faculteitsgebouw: ‘Overal werd gevochten, overal was traangas.’ Die week kwamen zeker zestien mensen bij onlusten om het leven. ‘Maar moeten vervolgens álle studenten daarvoor worden gestraft?’, vraagt Kane zich hardop af. ‘Wij zijn de toekomst. Wij zijn degenen die het land moeten helpen opbouwen.’
Het rectoraat, waar Kane en andere studentenleiders even later een afspraak mee hebben, houdt ook deze week vol dat de politiek niets met hun besluit te maken heeft. Herstelwerkzaamheden – die moeten nog worden afgerond. Kane lacht besmuikt: ‘Heb je hier al goed rondgekeken? De paviljoenen zijn nog heel, de collegezalen zijn toegankelijk. We kunnen hier morgen zo les krijgen, als ze dat zouden willen.’
Volgens Alioune Diallo zit er weinig anders op: ‘Als ze denken dat wij nu rustig thuisblijven, dan vergissen ze zich hevig. Het is tijd voor actie.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden