De nationale vergaderzaal is een wonderkamer van waarachtige verhalen, die al te vaak verdrinken in de politieke stroom. Voor dit debat is 1 minuut uitgetrokken, van 10.15 tot 10.16 uur, de perstribune is leeg ook al staat de menselijke maat op het programma, waarover al jaren met grote woorden wordt gepraat. Nu kan het parlement laten zien wat het doet als een burger de pineut is van stramme overheidsregels.
Had mw. J. haar belastingaanslag net iets anders ingevuld, dan was het niet nodig geweest: drie jaar werk voor twee commissies van opgeteld 42 Kamerleden, twee staatssecretarissen en een advocatenbureau, om één hartekreet te beantwoorden. En dan nu de finale, tijdens een plenair debat.
Het verhaal is ‘verdrietig’, zal de staatssecretaris schrijven en laat zien hoe ingewikkeld het de menselijke maat wordt gemaakt. Een weduwe, die vanwege de vertrouwelijkheid in alle stukken wordt aangeduid met mw. J. uit de B.-S. te Z., moet de huurtoeslag van een heel jaar terugbetalen omdat ze net iets meer geld op de bank had dan de toegestane 30 duizend euro. Dat kwam doordat het grafmonument voor haar overleden man, à 3.000 euro, te laat klaar was. Had ze dat alvast betaald vóór peildatum 1 januari, dan was er niets aan de hand geweest.
Verdrietig, inderdaad, maar regels zijn regels, ook in een tijd die bol staat van toeslagenleed en van politici die zeggen er iets aan te doen.
Mw. J. schrijft eerst een brief aan staatssecretaris Aukje de Vries (VVD), of er geen maatwerk mogelijk is. Die antwoordt negen maanden later: nee, ‘doelmatigheidsoverwegingen’, ‘rendementsgrondslag’, ‘vermogensbestanddeel’. Daarop schrijft mw. J. de Tweede Kamer. Die heeft sinds 1815 de mogelijkheid, bij Grondwet geregeld, te helpen als de overheid een burger in de penarie brengt. Dat doet de Commissie voor de Verzoekschriften: acht Kamerleden die geen partijpolitiek bedrijven maar in de luwte noodkreten behandelen, meestal met succes, zegt voorzitter Zohair el Yassini (VVD).
Later zal hij zeggen: politici gebruiken vaak grote woorden en lopen dan tegen de kleine werkelijkheid aan.
De commissie geeft de staatssecretaris een draai om de oren: een ‘oplossing op maat’ was ‘passend geweest’ voor mw. J.. Tegelijk vraagt ze om ‘een minder rigide, meer menselijke toepassing van wet- en regelgeving’.
Weer zegt de staatssecretaris nee. De commissie roept hulp in bij de parlementair advocaat, topbureau De Brauw Blackstone Westbroek, dat in een rapport van twintig pagina’s opschrijft: regels zijn regels. Mw. J. kan geen beroep doen op de verzachtende hardheidsclausule in de wet, of op andere ‘instrumenten voor maatwerk’. De enige mogelijkheid is ‘de wet aanpassen’.
Wat dat rapport kostte, kon ik niet achterhalen – waarschijnlijk veel meer dan een jaar huurtoeslag. Maar de Verzoekschriftencommissie geeft niet op en vraagt de collega’s van de Kamercommissie Financiën om een ‘nader verslag’. Dat is nooit eerder vertoond. Nu wordt het verhaal van mw. J. politiek: al die Kamerleden moeten er samen wat van vinden.
(Stop niet met lezen, er komt nog een verrassing, en het kostte me een ruime werkdag om dit verhaal een beetje te doorgronden.)
Er volgt opnieuw overleg met de staatssecretaris, die opnieuw volhardt. Ook de Commissie Financiën besluit mw. J. niet te helpen. Het is heel verdrietig inderdaad, zegt de voorzitter, Judith Tielen (VVD), ‘maar ook heel erg ingewikkeld’. Tweede Kamerleden zijn er voor alle burgers, en dit gaat maar één burger aan, ‘we zijn geen ombudsman’. En daarmee is de commissie ‘in zekere zin niet-ontvankelijk’, zelfs als het gaat om de menselijke maat: ‘rolvastheid is ook belangrijk’.
Dan is de Tweede Kamer aan de beurt voor het laatste oordeel. De bel klinkt, het debat in de nationale vergaderzaal begint en de zaak van mw. J. wordt in 4 seconden afgehamerd. Geen Kamerlid wil hierover debatteren. Het is een lange dag met veel debatten, minister Jetten komt lachend binnen met een duurzaam koffertje waarop de tekst ‘klimaatdag’ is geplakt, en even later zal hij op de radio vertellen dat grote milieuvervuilende bedrijven die zich niet aan de wet houden ‘in gesprek’ mogen met de overheid, omdat er ‘maatwerk’ mogelijk is.
Daar wel.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden