Iedereen die weleens boodschappen heeft gedaan met een huilend kind, weet dat fatsoensnormen het soms afleggen tegen acute stress. Ook ik heb mueslibollen, maisvingers en tomatenwieltjes uit verpakkingen gescheurd en nog voor het afrekenen in dat opengesperde bekje gestopt. Zou ik in alle hectiek weleens zijn vergeten om een leeggegeten zakje wortelstaafjes te betalen? Ik sluit het niet uit.
Gelukkig ben ik geen influencer. In dat geval, zo leerde ik deze week, had ik zomaar kunnen worden ontmaskerd door een juicekanaal. Het supermarktpersoneel zou dan niet de politie hebben ingeschakeld, maar het Instagramaccount @reality_fbi, waar maandag een bekend gezicht in realitytelevisieland aan de schandpaal werd genageld. De vrouw, ik ga haar naam niet verder verspreiden, had bij Kruidvat een bijtring uit de verpakking gehaald om hem aan haar huilende dochter te geven, waarna ze zonder af te rekenen de winkel uit was gelopen.
Bewust? Onbewust? In elk geval stond ze nu met haar naam en foto als dief online. ‘Zou jij die bijtring van 2 euro 99 willen komen afrekenen bij Kruidvat?’, schreef de bestierder van het roddelaccount in een story. ‘We hebben de beelden gezien en die laten onomstotelijk zien wat voor kunstje je flikte.’ De bewakingsvideo was opgestuurd door een winkelmedewerker die de vrouw ook al via een privébericht ter verantwoording had geroepen. ‘Ik zal deze week terugkomen om het bedrag te voldoen’, had de influencer geantwoord. Maar daarmee was de kous nog niet af. ‘Om je aan je belofte te houden’, schreef het juicekanaal stichtelijk, ‘plaatsen we dit hier’.
Goed om even te benoemen: zelfs de politie mag voor opsporingsdoeleinden niet zomaar verdachten herkenbaar in beeld brengen. Voor beelden die herleidbaar zijn tot personen, moet eerst toestemming worden gegeven door het OM.
Een woordvoerder van Kruidvat stelt, nadat de Volkskrant een aantal screenshots heeft voorgelegd, dat de zaak intern zal worden onderzocht. Het delen van camerabeelden met derden is, niet verrassend, in strijd met het socialmediabeleid van het bedrijf.
Maar Nederland heeft een hardnekkig expose-probleem. Het is iets geworden wat erbij lijkt te horen, alle regels en protocollen ten spijt. Online moeten we ons een weg zien te banen langs juicekanalen die de ruzies en slippertjes van BN’ers breed uitmeten, langs Telegram-groepen waar ‘onzedelijke’ vrouwen voor de haaien worden gegooid en langs de zogeheten Gossip Girl-accounts die leerlingen en docenten van middelbare scholen het leven zuur maken. Daar vinden we allemaal heus iets van, maar we kijken er allang niet meer van op.
Ook in het geval van strafbare zaken, waar aangifte doen toch de meest voor de hand liggende optie is, wordt steeds makkelijker naar sociale media gegrepen. De afgelopen tijd werden onder anderen een Groningse whiskydief herkenbaar online geslingerd, twee vrouwen die een handtas buitmaakten bij een kringloopwinkel in Twello, een fietsendief van een jaar of 12 en een man die als pedofiel werd bestempeld maar gewoon op zijn eigen kinderen stond te wachten. Al vaker is gebleken dat het, naast enorm onwenselijk, niet de meest waterdichte opsporingsmethode is. Mensen worden verwisseld of valselijk beschuldigd. Een winkelier verspreidde een foto van een dementerende vrouw.
In het geval van de influencer en de bijtring was opsporing natuurlijk helemaal het doel niet. Geen Kruidvat-medewerker is toegewijd genoeg om wakker te liggen van 2 euro 99. Zou de politie überhaupt zijn ingeschakeld of wendde diegene zich direct tot de veel efficiëntere moderne wetshandhaver @reality_fbi: opsporingsambtenaar, rechter en strafuitvoerder ineen, en met aanzienlijk meer entertainmentwaarde.
Alinea 1
Alinea 2
Source: Volkskrant