Nadat het Israëlische leger vrijdagavond kort na acht uur ’s avonds lokale tijd had aangekondigd dat het zijn operaties in de Gazastrook zou uitbreiden, begon meteen de speculatie dat dit het begin zou zijn van het langverwachte grondoffensief. Een woordvoerder van het leger gaf tegenover de Amerikaanse nieuwszender ABC News geen direct antwoord op de vraag, maar duidelijk is dat tot nu toe de hevigste fase van het conflict is aangebroken.
Het Israëlische leger spreekt zelf van ‘vuurkracht die nog nooit eerder in de Gazastrook is gezien’. Honderd Israëlische gevechtsvliegtuigen bombardeerden ’s nachts honderden doelen, waaronder tunnels en ondergrondse gevechtsruimtes. BBC-correspondent Rushdi Abualouf bevestigt vanuit Khan Younis, in het zuiden van de Gazastrook, dat het bombardement van een schaal was ‘die we nooit eerder hebben gezien’. Honderden gebouwen zijn vernietigd en duizenden beschadigd, aldus de civiele beschermingsdienst van Gaza.
Over de auteur
Maarten Albers is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Terwijl de bommen vielen, trok het Israëlische leger met infanterie, tanks, pantservoertuigen, genie-eenheden en artillerie de Gazastrook binnen. Volgens voorlopige berichten lijken de gevechten zich te concentreren rond Beit Hanoun en Beit Lahia, in het uiterste noorden van de Gazastrook, en het vluchtelingenkamp Bureij verder naar het zuiden.
Een woordvoerder van het leger meldde zaterdagochtend dat er aan Israëlische zijde nog geen slachtoffers zijn gevallen. Aan de kant van Hamas zouden in ieder geval twee commandanten zijn gedood door de luchtaanvallen. Over andere slachtoffers is geen concrete informatie.
Volgens een correspondent van Al Jazeera wordt er in de Gazastrook gesproken van ‘de zwaarste en bloederigste nacht sinds het begin van deze oorlog’. Honderden mensen zouden zijn omgekomen, deels omdat hulpdiensten hen niet snel genoeg konden bereiken.
Kort voor de aankondiging van het Israëlische offensief viel in de Gazastrook namelijk de internet- en telefoonverbinding weg. Het noodnummer is daardoor onbereikbaar. Ambulances weten niet waar ze heen moeten, en rijden lukraak in de richting van explosies.
Het lijkt voor de hand liggend dat Israël achter de blackout zit, maar daar is voorlopig geen bewijs voor. Mark Regev, een adviseur van premier Benjamin Netanyahu, gaf tegen de BBC geen direct antwoord op de vraag of Israël de communicatie heeft platgelegd.
Door het totale gebrek aan communicatie is het lastig om in te schatten hoe groot de Israëlische aanval precies is, en wat er aan de hand is in de Gazastrook. Ook buitenlandse hulporganisaties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie en Artsen zonder Grenzen kunnen hun medewerkers daar niet bereiken. Volgens Human Rights Watch is de onderbreking van internet- en telefoondiensten mogelijk ‘een dekmantel om op grote schaal gruweldaden uit te voeren’.
Volgens BBC-correspondent Abualouf is er ook paniek uitgebroken in het zuiden van de Gazastrook, waar de bombardementen minder hevig waren. ‘Mensen proberen familieleden in andere delen van Gaza te bereiken, maar de telefoonverbinding is verbroken. Het is totale chaos.’
Het Israëlische leger lijkt voorlopig vastbesloten om de aanvallen voort te zetten. Minister van Defensie Yoav Gallant zei zaterdagmiddag dat het leger is overgegaan tot ‘een nieuwe fase in de oorlog’. ‘Vannacht schudde de aarde in Gaza’, aldus Gallant na een briefing over de situatie in Gaza met de top van het leger en de inlichtingendiensten. ‘We hebben bovengronds en ondergronds aangevallen, we hebben terroristen van alle rangen aangevallen, overal.’
‘Ik neem aan dat het special forces zijn’, zegt Mart de Kruif, oud-commandant van de Nederlandse Landstrijdkrachten. ‘Het zou me niet verbazen als ze stukken gebied afgrendelen, daar zoeken naar ingangen van tunnels, en die markeren. Ingangen zijn vanuit de lucht heel moeilijk te vinden. Om tunnels uit te schakelen, zodat Hamas zich minder goed kan verplaatsen onder de grond, moet je bommen heel specifiek op de ingang gooien.’
De Kruif vraagt zich af wat Israël op langere termijn wil bereiken. ‘Als het politieke doel is om Hamas dermate te raken dat je daar de komende jaren geen last meer van hebt, in militair opzicht, kun je dat niet alleen vanuit de lucht doen. Dan is een groot, langdurig grondoffensief nodig, dan moet je de Gazastrook eigenlijk van huis tot huis zuiveren. Je kunt de wil van Hamas niet breken vanuit de lucht. Je kunt de wil van een volk niet platbombarderen.’
Grote vraag is of het zover komt. ‘Elke dag dat die grote inval er niet komt, wordt de kans kleiner, denk ik. Dat is speculatie, zeg ik daarbij: niet gebaseerd op feiten maar op mijn ervaring. Maar elke dag dat Israël hiermee wacht, is een voordelige dag voor Hamas. Omdat ze meer tijd krijgen om zich voor te bereiden op een mogelijke inval. Ik denk dat Israël handelt onder druk van de Verenigde Staten. Dat de Amerikanen zeggen: wacht met dat grondoffensief, want dan hebben we meer tijd om te onderhandelen over al die gijzelaars en dan voorkom je dat het conflict al escaleert in de regio, met name bij Hezbollah.’
Netanyahu’s adviseur Regev zei vrijdagvond al dat Israëls ‘wraak’ voor de aanval van Hamas van 7 oktober nu echt zou beginnen. ‘Hamas zal onze toorn voelen. Hamas zal boeten voor zijn misdaden tegen de menselijkheid en vanavond begint de vergelding.’
Ondertussen uit ook Hamas strijdbare taal. ‘Netanyahu en zijn verslagen leger zullen geen enkele vorm van militaire overwinning kunnen bereiken’, aldus de militante beweging in een verklaring zaterdagochtend. De Palestijnen zijn volgens Hamas ‘volledig klaar om de confrontatie met de Israëlische agressie op volle kracht aan te gaan en de invallen te frustreren’.
De intensivering van de gevechten is vermoedelijk de doodsteek voor een wapenstilstand en onderhandelingen over vrijlating van gijzelaars. Vrijdag verliepen die onderhandelingen volgens verschillende bronnen nog voorspoedig, maar het lijkt erop dat ze in de loop van de dag zijn vastgelopen. Families van gijzelaars zijn boos op de Israëlische regering, die de veiligheid van hun naasten in de waagschaal zou stellen door de aanvallen op te voeren.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden