Voor Europa moet de Russische defensiebegroting een aanzet zijn zelf meer aan defensie te besteden. Maar Oekraïne moet ook denken aan een Plan B.
Terwijl Europese landen moeite hebben om hun defensie-uitgaven te verhogen tot 2 procent van het bruto binnenlands product, heeft Rusland aangekondigd 6 procent meer aan defensie uit te geven. Daardoor gaat volgende jaar eenderde van de Russische begroting naar het leger. Het is een signaal aan Oekraïne en zijn westerse bondgenoten: Rusland is van plan de strijd lang vol te houden.
Ongetwijfeld wil Rusland ook laten zien dat het Westen de Russische economie niet klein krijgt met sancties. De Russische economie laat een gemengd beeld zien. De groei is behoorlijk, met 2,2 procent in 2023, en de werkloosheid is laag. Die groei wordt vooral veroorzaakt door de uitbreiding van de oorlogsindustrie en lijkt weinig duurzaam. In elk geval staat de economie onder grote druk, getuige de hoge inflatie, de hoge rente en de lage koers van de roebel.
Niettemin presteert Rusland beter dan verwacht. Het is in staat de sancties te omzeilen, onder meer door zijn energie buiten de westerse wereld te verkopen, daarbij profiterend van stijgende prijzen. Het Westen is er duidelijk niet in geslaagd Rusland tot internationale paria te verklaren. Veel niet-westerse landen doen nog altijd graag zaken met de Russen.
De begroting is slecht nieuws voor de Russische burgers. Nog meer dan voorheen besteedt president Poetin de enorme energierijkdom van zijn land niet om de Russen een beter leven te bezorgen, maar om een misdadige oorlog in Oekraïne te voeren. De kans dat de bevolking hiertegen in opstand komt, is echter klein. Oppositie wordt keihard aangepakt en veel Russen zijn platgeslagen door de staatspropaganda.
In de oorlog met Oekraïne heeft Rusland slecht gepresteerd, maar het blijft een oorlog van een klein land tegen een groot land met een lange adem. Oekraïne wordt overeind gehouden door zijn westerse bondgenoten, de Verenigde Staten voorop. De Amerikaanse presidentsverkiezingen hangen als een zwaard van Damocles boven het slagveld. Als volgend jaar Donald Trump of een geestverwante Republikein wint, is de kans groot dat de Amerikaanse steun aan Oekraïne wordt verminderd of zelfs helemaal wordt gestaakt. Europa zal het gat niet kunnen vullen.
Poetin gokt op dat scenario. De bereidheid van het Westen om Oekraïne te steunen, hangt samen met de Oekraïense resultaten op het slagveld. Als een Oekraïens tegenoffensief ook volgend jaar weinig oplevert, komt de westerse steun onder druk te staan, zeker in Amerika. Daarom wil Rusland het Westen in 2024 maximaal onder druk zetten.
De Russische agressie mag niet beloond worden. Voor Europa moet de verhoging van de Russische defensie-uitgaven een aansporing zijn om zelf meer aan defensie te besteden en Oekraïne te helpen zijn verloren gebied te heroveren. Toch doen Oekraïne en zijn bondgenoten er verstandig aan na te denken over een Plan B. Hoe te handelen als Rusland niet wordt teruggedrongen? En wat als dan ook nog eens de Amerikaanse steun wegvalt? In dat geval moet Oekraïne terugvallen op een defensief plan dat voorkomt dat Rusland ook de rest van het land verovert. Het is niet wenselijk, maar wel een mogelijkheid die onder ogen moet worden gezien.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant