Met name Scholz toonde zich geïrriteerd. Denk niet dat ik in december zomaar instem met het trekken van de portemonnee, waarschuwde hij zijn EU-collega’s tijdens een diner achter gesloten deuren. Een overzicht van de benodigde miljarden van voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie, sabelde Scholz volgens betrokkenen neer als ‘een slechte strip’.
Ook Rutte maakte duidelijk niet van plan te zijn de Nederlandse bijdrage aan de EU te verhogen. Hij vindt dat de Commissie op andere posten moet bezuinigen als het geld wil vinden voor nieuwe prioriteiten.
Over de auteur
Marc Peeperkorn is sinds 2008 de EU-correspondent voor de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
De Belgische premier Alexander De Croo hield Von der Leyen voor dat de Commissie de EU-landen steevast oproept om hun begrotingen op orde te brengen. Volgens De Croo moet de Commissie dit zelf ook doen. Rutte vroeg EU-president Charles Michel of hij een extra EU-top in november inlast om een politiek bloedbad in december te voorkomen. Vooralsnog is Michel dat niet van plan.
De Commissie presenteerde haar verzoek om extra geld in juni al, maar deze week spraken de Europese leiders er voor het eerst over. In totaal gaat het om 100 miljard euro voor de jaren 2024-2027. Volgens Von der Leyen is dit het absolute minimum dat nodig is. Ze wees erop dat in 2020, toen de Europese meerjarenbegroting (2021-2027) werd opgesteld, er nog geen oorlog met Rusland was, geen energiecrisis en de migratieproblemen verhoudingsgewijs beperkt waren. ‘Nu ziet de wereld er totaal anders uit’, aldus Von der Leyen na afloop van het overleg met de leiders.
Van de gevraagde 100 miljard euro is de helft bestemd voor hulp aan Oekraïne. Verder wil de Commissie 15 miljard euro om de migratie naar Europa te beperken, onder meer via afspraken met landen buiten Europa om migranten daar te houden. Er is 19 miljard euro extra nodig omdat het Europese Herstelfonds duurder uitvalt nu de rente op de leningen fors is gestegen. Ook wil de Commissie meer geld voor investeringen in nieuwe technologieën en voor meer personeel om alle taken uit te voeren.
Vrijwel alle leiders gaan akkoord met de hulp voor Oekraïne, al willen ze nog discussie over de verhouding tussen leningen en subsidies daarin. Voor de overige uitgaven eisen de zuinige landen – volgens Rutte een groep die groeit – dat de Commissie bezuinigt op andere begrotingsposten. Tijdens het diner toonde alleen Italië zich tevreden over het Commissievoorstel.
Michel moet de komende weken met voorstellen komen waar het extra geld gevonden kan worden. Daarover was donderdagnacht nog geen begin van overeenstemming. Nogal wat EU-landen willen niet tornen aan de landbouwsubsidies en die voor de armere regio’s. Als deze uitgavenposten worden ontzien, bij elkaar tweederde van het EU-budget, zijn zware ingrepen onvermijdelijk bij de geldstromen voor onderzoek en innovatie, voor het populaire Erasmusprogramma (uitwisseling studenten) en internationale samenwerking.
Von der Leyen voorspelde een ‘mix’ aan maatregelen in een uiteindelijk akkoord, waarvoor unanimiteit is vereist: deels hogere contributies van de lidstaten, deels herschikking, deels nieuwe inkomsten uit Europese heffingen of belastingen. Michel hoopt op de volgende EU-top medio december dat akkoord te bereiken. Nogal wat leiders toonden zich sceptisch of dat haalbaar is.
Na afloop zei Michel dat ‘tegenslag soms deel van het proces is’, een beetje drama om iedereen over de streep te trekken. In december staan de leiders voor nog twee andere moeilijke besluiten: dan gaan de onderhandelingen met Oekraïne en Moldavië over het EU-lidmaatschap van start en wordt het Stabiliteitspact versoepeld. ‘Ik word nu al moe als ik aan die EU-top denk’, zei de Estse premier Kaja Kallas.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden