Vijfentwintig jaar lang hield de Rotterdamse chirurg en hoogleraar Casper van Eijck (66) zich bezig met een van de dodelijkste vormen van kanker, maar nooit heeft hij de vertwijfeling laten zegevieren. Hij zocht naar nieuwe behandelingen, nam het initiatief voor een eigen lab, werd de naamgever van een succesvol onderzoeksfonds en bleef onvermoeibaar aandacht vragen voor een vorm van kanker waar dagelijks acht Nederlanders aan overlijden.
Vrijdag neemt hij afscheid, met een symposium in de Rotterdamse Kuip, vlak bij het Erasmus MC, waar hij al die jaren werkte. Hij behandelde duizenden patiënten, verreweg de meesten overleden binnen een paar jaar na de diagnose. ‘Als je wordt geconfronteerd met zo veel wanhoop, kun je twee dingen doen’, zegt hij. ‘Het hoofd in de schoot leggen of de schouders eronder zetten. Ik kom uit Rotterdam en dan doe je het laatste.’
Over de auteur
Ellen de Visser is medisch redacteur op de wetenschapsredactie van de Volkskrant en auteur van de bestseller Die ene patiënt, waarin zorgverleners vertellen over een patiënt die hun kijk op het vak veranderde.
Hij is een van de meest vooraanstaande alvleesklierkankerspecialisten ter wereld. Veel internationale beroemdheden kwamen naar Rotterdam voor hulp. Van Eijck wil het daar niet over hebben. ‘Vervelend dat daar steeds de aandacht naar uitgaat. Voor mij is de ijscoman van het Afrikaanderplein net zo belangrijk.’
Patiënten en nabestaanden beschrijven hem als betrokken en gedreven. ‘Hij kan patiënten motiveren en hoop geven’, zegt Annemiek Snijders, wier man Frank vorig jaar aan alvleesklierkanker overleed. ‘Het was nooit valse hoop, hij bleef realistisch. Door hem werd de ziekte enigszins draaglijk omdat hij naast ons kwam staan. Zonder hem had Frank het nooit zo lang volgehouden.’
Frank Snijders kreeg het mobiele nummer van Van Eijck, zodat hij in geval van nood snel contact kon zoeken. ‘We belden hem alleen als het echt nodig was en dan nam hij ook altijd op’, zegt zijn vrouw. Het is een gebaar dat de Rotterdamse arts maakt naar al zijn patiënten. ‘Het geeft ze een veilig gevoel’, zegt hij. ‘Bovendien komen ze vaak bij een huisarts of op de spoedeisende hulp met klachten die ik makkelijk kan oplossen. Een collega zonder voorkennis maakt mogelijk de verkeerde behandelkeuzes, die ik weer moet terugdraaien.’ Patiënten maken er nooit misbruik van, is zijn ervaring. ‘Juist doordat ik mijn nummer geef, voelen ze zich geremd om te bellen.’
Van Eijck was 20 toen zijn vader overleed aan kanker. Hij maakte van nabij mee hoe belangrijk het is dat patiënten goed worden begeleid. ‘Mijn vader deed mee aan onderzoek en dat onderzoek was belangrijker dan de patiënt. Dat is de grootste fout die je als dokter kunt maken.’ Afstand houden lukt. Hij neemt het verdriet van de werkvloer meestal niet mee naar huis. ‘Ik blijf dokter, ik ben geen maatschappelijk werker. Ik heb geleerd dat ik eerlijk en direct moet zijn.’
Er is geen laagje vernis, zegt zijn Amsterdamse collega, hoogleraar Marc Besselink: ‘Hij is wie hij is.’ Besselink kent Van Eijck al ruim twintig jaar en zit met hem in de landelijke onderzoeksgroep naar alvleesklierkanker. ‘Hij is recht voor z’n raap, mede daardoor is onze groep zo succesvol. Hij is de man van het tegengeluid. Hij kan nukkig zijn, maar aan mensen die altijd meewaaien, heb je niets.’
Samen met zijn collega’s besloot Van Eijck ruim tien jaar geleden tot een rigoureus andere aanpak bij operaties: niet meteen de tumor (deels) weghalen, maar het gezwel eerst kleiner maken met chemokuren en bestraling. Die beproefde behandeling bij borstkanker sloeg ook bij alvleesklierkanker aan. Onlangs is de vijfde studie in de reeks opgezet, waarbij wordt bekeken of toevoeging van immunotherapie succesvol kan zijn. De nieuwe aanpak, vertelt Besselink, heeft de kans verdrievoudigd dat patiënten vijf jaar na de operatie nog leven.
Een prachtig resultaat, zegt Van Eijck, maar slechts 15 procent van de patiënten komt na de diagnose in aanmerking voor een operatie. ‘En drie keer zo veel van heel weinig is nog steeds weinig.’ Momenteel leeft na vijf jaar nog zo’n 6 procent van alle patiënten.
Het verklaart zijn gedrevenheid om verder te zoeken naar een oplossing voor de 2.500 patiënten per jaar die met lege handen staan. Vorige maand werd in het Erasmus MC een laboratorium geopend waar zogeheten levende medicijnen worden gemaakt: persoonlijke kankervaccins en geprogrammeerde virussen die kankercellen aanvallen en het immuunsysteem versterken.
Veel onderzoek financiert hij met geld uit de stichting Support Casper, opgezet door Carien de Jonge, een van zijn patiënten, voor wie hij zich enorm had ingespannen om een experimenteel medicijn te bemachtigen. Het middel kwam te laat, door talmen van de farmaceut. Van Eijck was woedend. Na haar dood zetten haar vrienden het initiatief voort. In zes jaar tijd is 20 miljoen euro ingezameld, met sponsoracties en benefietbijeenkomsten, maar ook door aandacht in het populaire tv-programma Vandaag Inside, waar zijn goede vriend, oud-profvoetballer René van der Gijp, graag over hem vertelt.
‘Casper steekt zijn nek uit op een moeilijk terrein’, zegt collega Marc Besselink. ‘De farmaceutische industrie heeft honderden miljoenen gestopt in de zoektocht naar een behandeling, maar niets gevonden. Wat hij doet, vergt moed. Hij kan ook eindigen met lege handen.’ Van Eijck is trots dat hij de medisch oncologen wakker heeft geschud, zegt hij. ‘Inmiddels beschouwen we patiënten met alvleesklierkanker niet meer als hopeloze gevallen.’
3x Casper van Eijck
Vorige maand is Van Eijck met collega’s en nabestaanden tijdens de Tour de Pancreas de Mont Ventoux op gefietst om geld op te halen voor onderzoek.
Van Eijck woont inmiddels in Spanje, met zijn Spaanse vrouw Charo. ‘Zij heeft veertig jaar lang in Rotterdam gewoond. Ik ga nu met haar mee.’ Eens per maand komt hij terug om onderzoek te doen en promovendi te begeleiden.
De geboren Rotterdammer Van Eijck was twaalf seizoenen lang clubarts van Feyenoord. Hij stopte twee jaar geleden, maar blijft betrokken bij de club. Eerder was hij 26 jaar clubarts van Sparta Rotterdam.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden