Vroeger verdiende hij zijn geld in de criminaliteit, nu smeert Johan de Boterhammenman ’s ochtends brood voor Rotterdamse kinderen die met een lege maag naar school gaan. Dat bestaanszekerheid een groot thema is bij de aankomende verkiezingen, beziet hij met enige scepsis. ‘Eerst zien, dan geloven.’
Het is zeven uur ’s ochtends en nog pikdonker buiten op het Slingeplein als Johan Muurlink (54), die in Rotterdam bekendstaat als Johan de Boterhammenman of de Broodvader, in de keuken twee volkoren boterhammen op zijn snijplank laat ploffen. Hij doopt zijn mes in een pot chocopasta. ‘We geven ze ook gezond beleg hoor’, zegt hij. ‘Kaas met rucola en komkommer. Of halal boterhamworst. Maar de leerlingen van deze school willen chocopasta op hun brood. Dan krijgen ze dat.’
Elke doordeweekse ochtend gaat Muurlink de armoede in Rotterdam-Zuid te lijf door boterhammen te smeren voor scholieren die van hun ouders geen ontbijt of lunch hebben meegekregen. Daar begon hij zeven jaar geleden mee, nadat hij had gezien dat zijn zoontje zijn boterham aan een hongerig klasgenootje gaf. Na een slechte nacht besloot Muurlink de volgende ochtend zelf te gaan smeren. Inmiddels maakt hij samen met vijf tot tien vrijwilligers elke dag brood klaar voor meer dan duizend leerlingen op achttien verschillende scholen.
Over de auteur
Abel Bormans is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland. Eerder was hij mediaverslaggever en een van de drie journalisten die schreven over de misstanden bij De Wereld Draait Door.
Vrijwel alle politieke partijen hebben in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van ‘bestaanszekerheid’ een speerpunt gemaakt. Volgens schattingen van het Centraal Planbureau neemt in 2024 het aantal kinderen dat opgroeit in armoede toe van 6,1 naar 7,1 procent, onder meer door inflatie en gestegen energiekosten. Muurlink houdt een kuipje light-boter, Albert Heijn-huismerk, in de lucht. ‘Weet je wat dit kost? 1 euro 39. Een paar jaar geleden was dat nog 89 cent.’
Dat politieke partijen het thema in hun verkiezingsprogramma hebben opgenomen, beziet hij met enige scepsis: ‘Eerst zien, dan geloven.’ De afgelopen jaren doen alleen maar meer leerlingen een beroep op zijn boterhammen. ‘Een kind met een lege maag, dat moet nergens in de wereld kunnen’, aldus Johan. ‘Nergens niet.’
Lector Mariëtte Lusse van de Hogeschool Rotterdam doet onderzoek naar kinderarmoede. ‘Leerlingen die met een lege maag naar school gaan, kunnen zich slechter concentreren en hebben door stress minder ruimte in hun hoofd om te leren. Daardoor hebben deze kinderen een grotere kans op mindere schoolprestaties’, zegt ze. ‘Kinderarmoede leidt tot ongelijke kansen in het onderwijs.’
Muurlink – imposante grijze baard, gouden ringen in zijn oren, armen onder de tatoeages – trekt zich dat aan, maar heeft moeite met zijn imago als weldoener. Vroeger was hij geen lieverdje. Op zijn 15de zette zijn vader hem het huis uit na gevechten met zijn broers. Hij belandde in de criminaliteit en werd wietkweker, ‘een grote speler’, aldus Muurlink zelf. Toch was hij populair in de wijk. Nu en dan nam hij ‘veertig kinderen’ mee naar de sportwinkel om de nieuwste Nike-schoenen voor hen te kopen.
Een mooie tijd, aldus Muurlink. Totdat de politie hem op het spoor kwam en hij in de gevangenis belandde. Eenmaal op vrije voeten stapte hij uit het circuit, vanwege de liefde voor zijn toenmalige vriendin en uit verlangen naar een normaal leven.
In zijn privéleven kreeg Muurlink te maken met immense tegenslagen. Zijn zoon werd op 24-jarige leeftijd ‘bij een mislukte ripdeal afgeknald’. Zijn peetzoon werd op dezelfde leeftijd doodgeschoten door de ex van zijn vriendin. Muurlinks eerste geliefde en zijn dochtertje verongelukten toen hij 19 was. ‘Ze gingen even boodschappen doen. Een half uur later stond de politie voor de deur.’
Ondanks die onmetelijke bak ellende vindt Muurlink het leven nog steeds ‘prachtig’. ‘Er zijn zo veel goede en mooie mensen. Maar mensen zien dat niet. Ze willen meer, meer, meer. Voor mij hoeft dat niet langer.’ Hij voelt zich gezegend dat hij kinderen kan helpen, en dat donateurs, waarvan zijn Stichting Niet Graag een Lege Maag afhankelijk is, hem geld toevertrouwen.
In de keuken op het Slingeplein ontstaan in de loop van de ochtend indrukwekkende stapels brood op het aanrecht. ‘Ik heb nog vier boterhammen met worst nodig!’, roept Muurlink door de keuken. ‘Alles gaat weer mis vandaag’, grapt vrijwilliger Gerard, nog zo’n ras-Rotterdammer, die als taak heeft om elke boterham van boter te voorzien. Muurlink: ‘Je had er gisteren bij moeten zijn. We hadden weinig bezetting, ik liep m’n eigen de kolere.’
Om half negen ’s ochtends stapt Muurlink in zijn hagelwitte elektrische auto. Tijd om te bezorgen. Een voor een levert hij de boterhammen bij de scholen af. Dat doet hij bij de directeur of conciërge, zodat de leerlingen ze onopvallend kunnen ophalen. Muurlink ziet de kinderen die zijn boterhammen eten dus zelden. ‘Bedankt weer, hè’, zegt de directeur van de Bogermanschool als Muurlink de aula uitloopt.
Weer achter het stuur vertelt Muurlink dat hij zijn hoop heeft gevestigd op Pieter Omtzigt en zijn partij NSC. ‘Omtzigt is niet perfect, dat is niemand. Maar hij komt tenminste op voor onrecht.’ Voor de rest heeft hij het niet zo op politici. Lilian Marijnissen (SP) kwam twee jaar geleden bij hem langs om een prijs uit te reiken. De Gouden Roeispaan, omdat Muurlink ‘tegen de stroom in’ gaat. ‘Leuk hoor, die promofilmpjes, maar ik heb liever wat centen. Of een paar kilo’s kaas.’
Vanwege een tijdelijk programma (voor één jaar) van het Ministerie van Onderwijs krijgen vijfhonderd basisscholen in Nederland nu gratis schoolontbijt. Het gaat om onderwijsinstellingen waar minstens dertig procent van de leerlingen uit een gezin komt met een laag inkomen. Op twee scholen levert Muurlink dat ontbijt.
Muurlinks vurige wens is dat er op alle basisscholen voortaan standaard warme maaltijden worden geserveerd. Zodat geen enkel kind achterblijft of zich hoeft te schamen dat hij of zij de enige is die een beroep doet op zijn boterhammen. Maar dan wordt Johan de Broodvader toch overbodig? ‘Dat klopt’, zegt hij, terwijl hij met een paar lege kratten onder zijn arm de keuken weer inloopt. ‘En dat is hartstikke goed.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden