Al in het voorjaar waren er sterke voortekenen dat 2023 warm zou uitpakken. Experts hielden toen nog wel een flinke slag om de arm: in mei gaf NASA-klimatoloog Gavin Schmidt in gesprek met NU.nl het nog een kans van een op drie. Daar maakte hij twee maanden later 50 procent van. De eveneens Amerikaanse klimatoloog Michael Mann was toen al een stuk stelliger.
Met nog twee maanden voor de boeg en de metingen voor oktober nog niet binnen is de resterende twijfel eigenlijk bij alle experts verdwenen.
Nadat ook september wereldwijd uitzonderlijk heet verliep, heeft 2023 recordjaar 2016 inmiddels ingehaald. En met een sterke El Niño in de Grote Oceaan, zal het venijn van 2023 naar verwachting nog in de staart zitten, waar dat in 2016 juist in het begin zat.
Het Amerikaanse klimaatinstituut NOAA schat de kans inmiddels op 99 procent dat 2023 het heetste jaar ooit gemeten wordt. Expertsite Carbon Brief schat die kans op zijn beurt op "meer dan 99 procent".
Dat maakt ook andere klimaatrapporten extra lezenswaardig, zoals het dinsdag verschenen 2023 state of the climate report. Hoofdauteur is William Ripple, ecologieprofessor aan de Oregon State University. In 2017 was hij de drijvende kracht achter een overzicht van wereldwijde duurzaamheidsproblemen, dat was ondertekend door meer dan vijftienduizend wetenschappers.
Het klimaatrapport van 2023 is een soortgelijk overzicht, met een blok grafieken dat in een oogopslag laat zien dat er dit jaar veel gelijktijdig aan de hand is. Zo was er nooit eerder zo weinig zee-ijs rond Antarctica. Ook elders op de planeet is het oppervlak van dit drijvende ijs zeer klein, een voorlopig een na laagste niveau.
Zo mogelijk nog opmerkelijker is de temperatuur aan het wateroppervlak van de oceanen. In de Noord-Atlantische Oceaan (tussen Noord-Amerika en Europa) worden dit jaar alle records gebroken, maar dat geldt ook voor de gehele wereldoceaan: het vorige wereldwijde temperatuur voor al het zeewater bij elkaar is in 2023 verpulverd.
Zo bekeken is het verwachte temperatuurrecord voor het hele jaar ook nauwelijks nog een verrassing te noemen. Het gaat daarbij om de oppervlaktetemperatuur van de gehele aarde, dus zowel boven de oceanen als boven land.
Daar hebben we de recente hitterecords in Zuid-Europa in herinnering, en in de VS en China, waar temperaturen tot 50 graden werden genoteerd.
Het extreemste klimaatrecord van 2023? Als we kijken naar de afwijking waren dat de bosbranden in Canada. Daar verbrandde ongeveer vier keer zoveel bos als tijdens het vorige record, dat slechts twee jaar oud was.
De recente records creëren onrust in de wetenschappelijke gemeenschap. Een aantal extremen, zoals de hoge temperatuur in de oceanen, is nog niet volledig verklaard. En dat roept een ongemakkelijke vraag op: is het klimaatsysteem van de aarde misschien gevoeliger dan eerder gedacht?
De rol van El Niño op de wereldwijde klimaatrecords is tot nog toe bescheiden. Dit is een natuurlijk klimaatfenomeen waarbij het water rond (het oostelijke deel van) de evenaar in de Grote Oceaan warmer is dan normaal.
In het slot van het jaar kan El Niño nog hevige neerslag veroorzaken in Peru, bosbranden in Indonesië én een extra zwengel geven aan de wereldwijde temperatuur. Klimaatwetenschappers verwachten mede hierdoor dat 2024 wereldgemiddeld nog warmer zal uitpakken dan 2023.
Source: Nu.nl algemeen