Om de torenhoge inflatie van afgelopen jaar af te remmen, verhoogde de ECB van juli 2022 tot september 2023 haar rente tien keer tot 4 procent, het hoogste niveau ooit. Met een hogere ECB-rente gaan ook rentes van leningen en spaarproducten bij banken omhoog. Als lenen dan minder aantrekkelijk wordt, nemen uitgaven af en dat remt uiteindelijk de inflatie.
Al maanden discussiëren experts erover wanneer de ECB de rente genoeg heeft verhoogd. De inflatie is in de eurolanden in het afgelopen jaar weliswaar hard gedaald (van meer dan 10 procent vorig jaar naar 4,3 procent in september), maar is nog niet op de gewenste 2 procent beland.
Dat het ECB-beleid toch veel effect heeft, tonen recente cijfers. De vraag naar leningen bij banken neemt al voor het derde kwartaal op rij af, bleek deze week uit onderzoek van de ECB zelf onder Europese banken.
Lenen was sinds 2011 niet zo onaantrekkelijk als nu, omdat banken steeds strenger zijn bij leningaanvragen en de rentes voor kredieten flink zijn opgelopen. Ook merken de banken dat bedrijven en consumenten steeds minder behoefte hebben aan leningen. De nieuwe cijfers duiden dat de inflatie verder zal afremmen.
Deze week bleek ook dat het bedrijfsleven de pijn van de renteverhogingen voelt. In een toonaangevende maandelijkse Europese enquête lieten inkoopmanagers van bedrijven zich weer negatiever uit over financiële vooruitzichten en de hoeveelheid nieuw werk. Ook lieten ze weten dat ze minder ruimte voelen om prijzen te verhogen.
Hun stemming was het slechtst sinds bijna twee jaar tijd en duidt volgens experts op afnemende inflatie en mogelijk ook naderende economische krimp.
"Eigenlijk is dit precies wat je als ECB wil. Het is de bedoeling dat de renteverhoging de economie pijn doet. Als de economie stagneert en bedrijven de prijzen minder kunnen verhogen, zal de inflatie afnemen", zegt econoom Bert Colijn van ING. "Maar dit zijn dan ook wel tekenen om niet verder te gaan met renteverhogingen."
"De ECB moet eerder stoppen met de rente verhogen dan op het moment dat de inflatie op 2 procent belandt", zegt Colijn. "Er zijn namelijk enkele stappen nodig voordat een renteverhoging via afname van bestedingen leidt tot een lagere inflatie. Als je te lang doorgaat met renteverhogingen, dan doe je de economie ook te veel pijn. En dan stort je Europa onnodig in een diepe recessie (periode van economische krimp, red.)."
Colijn denkt niet dat de ECB de rente al te ver heeft verhoogd. "Er is nog geen indicatie dat de inflatie tot onder de 2 procent zal zakken. Dat zien we pas later, want veel impact van de renteverhogingen moet nog komen. Daarom zal de ECB de rente nu ongemoeid laten en aankijken wat de verdere impact is. Als de inflatie te weinig afgeremd blijkt, kan de centrale bank altijd nog een extra verhoging doorvoeren."
Eerder lieten ECB-bestuurders en ook DNB-president Klaas Knot weten dat de rente waarschijnlijk lang op dit hoge niveau blijft. Maar analisten vermoeden dat de rente misschien weer sneller omlaaggaat naar aanleiding van cijfers die de economische pijn van de renteverhogingen aantonen.
Colijn denkt dat de kans op een verlaging op korte termijn wel iets groter is geworden door de nieuwe economische cijfers. "De ECB heeft eerder laten weten liever te laat weer de rente te verlagen dan te vroeg. Centrale bankiers hebben in de jaren zeventig gemerkt dat als ze de teugels weer te snel laten vieren, de inflatie direct weer oploopt. Dan zijn weer opnieuw renteverhogingen nodig, met mogelijk een volgende recessie tot gevolg."
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl economisch