"Hou me vooral in de gaten na de verkiezingen", zei Erdogan in mei in gesprek met CNN. "Je zult zien dat de inflatie daalt, net als de rente." Op de vraag of Erdogan de ingeslagen economische koers zou aanhouden, was het korte antwoord: "Ja, zonder twijfel."
Simpel gezegd was die koers er een van goedkope leningen verstrekken, de rente verlagen en de overtuiging dat je met renteverlagingen de inflatie kan bestrijden. Die laatste gedachte werd al snel Erdoganomics genoemd. Inmiddels zijn we ruim vijf maanden verder en alles is anders.
Er is een nieuwe minister van Financiën, de gehele top van de Turkse Centrale Bank is vervangen, de belastingen zijn verhoogd, de beschikbaarheid van goedkope leningen is teruggedrongen en de rente is stevig opgeschroefd.
"Het lijkt er eindelijk op dat Turkije afscheid heeft genomen van Erdoganomics", zegt Timothy Ash. Hij volgt als fondsbeheerder de Turkse economie op de voet. "De economische vooruitzichten waren zo slecht dat hooggeplaatste ambtenaren, partijgenoten en vertrouwelingen het hebben aangedurfd om Erdogan de harde waarheid te vertellen."
Het verhaal van de Turkse economie van de afgelopen twee jaar is er een van torenhoge inflatie, waardevermindering van de Turkse lira en handelstekorten. Er was kwartaal op kwartaal wel economische groei, maar daar kochten veel gewone Turken letterlijk en figuurlijk niks voor. Zij zagen hun koopkracht verdampen.
Erdogan leek daar lange tijd ongevoelig voor. "Zolang jullie broeder in het zadel zit, zal de rente blijven dalen. Elke dag, elke week en elke maand", zei de president in oktober 2022 op een campagnebijeenkomst.
Op dat moment had de Turkse Centrale Bank onder druk van de president in een jaar tijd zes renteverlagingen uitgevoerd. Met als gevolg dat de inflatie explodeerde van 19,5 procent in september 2021 naar ruim 83 procent een jaar later.
De gangbare manier om inflatie te temmen, ook wel de orthodoxe methode genoemd, is om de rente juist te verhogen. Erdogan claimt het omgekeerde: renteverlagingen zijn juist het bestrijdingsmiddel. En dus ging de centrale bank door met renteverlagingen. Maar de inflatie bleef torenhoog.
Inmiddels lijkt de bemoeienis van Erdogan met de economie iets van het (recente) verleden. Toch vind economisch commentator Ugur Güres het nog te vroeg om van "normalisering" te spreken.
"Het bloeden is gestopt en het team onder leiding van minister van Financiën Mehmet Simsek neemt de juiste beslissingen. Maar de stappen die gezet worden, zijn niet groot genoeg." De verwachting is dan ook dat de inflatie het komende half jaar zal blijven oplopen.
Ash laat een vergelijkbaar geluid horen: "Investeerders die ik spreek zijn bijna zonder uitzondering onder de indruk van de minister van Financiën en de top van de Centrale Bank. Maar ze vragen zich af of de problemen niet simpelweg te groot zijn om binnen afzienbare tijd te tackelen."
Een andere reden waarom Güres nog niet van normalisering wil spreken, is dat de achterliggende oorzaak van de problemen nog bestaat. "Dat de economie zo in de soep kon lopen, is omdat het politieke systeem is 'ontspoord'. Als je autoritair leiderschap hebt dat het niet al te nauw neemt met wetten, rechten en regels, dan blijft dat als schaduw boven de markt hangen."
Güres en Ash vragen zich vooral af of Erdogan het geduld kan opbrengen om zich niet opnieuw met de economie te bemoeien. Zeker aangezien er in maart 2024 lokale verkiezingen gehouden worden. Die twijfel bespeuren de experts ook bij investeerders. De laatste keer dat de Turkse Centrale Bank een onafhankelijke koers wilde varen, kostte het de bankpresident na vier maanden de kop.
"Het vertrouwen van investeerders in de Turkse economie is nog broos, maar wordt wel langzaam groter", zegt Ash. "En in Turkije zelf, bij de mensen op straat, in de bankensector en in de media lijkt het besef te zijn ontstaan dat niet groei maar inflatiebestrijding de hoogste prioriteit moet hebben. Ik verwacht daarom dat Erdogan zijn economische team met rust laat en zal slagen."
Erdogan zelf liet woensdag van zich horen. De president zei dat hij zijn streven naar groei niet zal opgeven. "Hij zal toch echt moeten inbinden, om de inflatie te beteugelen", besluit Ash.
"We geloven dat wij de steun van de president hebben", zei minister van Financiën Simsek later op woensdag.
Log in of registreer gratis op NU.nl en krijg toegang tot extra artikelen
Source: Nu.nl economisch