Juichend stuiven alle Republikeinen uit de banken. Hun applaus houdt ruim een minuut aan. In hun midden staat een man met een brilletje, hoofd gebogen, een bedeesde glimlach op zijn gezicht. Dit is Mike Johnson (51): tot voorheen een onbeduidend Congreslid, woensdag binnen één stemronde verkozen tot voorzitter van het Huis van Afgevaardigden.
De opluchting in de zaal is haast tastbaar. Hiermee is een einde gekomen aan de verlammende Republikeinse machtsstrijd die de Amerikaanse politiek drie weken stuurloos liet. Na de dramatische afzetting van Kevin McCarthy begin oktober, door een groepje uiterst-rechtse dissidenten, leidde de zoektocht naar een opvolger haast tot een breekpunt.
Woensdag is er, eindelijk, weer een glimp van eenheid te ontwaren. Alle 220 aanwezige Republikeinen stemden vóór Johnson. Elke Democraat stemde, vruchteloos, tegen.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York. Hij is auteur van het boek Laura H.
Mike Johnson was niemands eerste keuze. Aan zijn verkiezing gingen vier nominaties vooraf, een ware slalom van gematigd (Steve Scalise uit Louisiana) tot uiterst-rechts (Jim Jordan uit Ohio) en via gematigd (Tom Emmer uit Minnesota) met Johnson weer terug naar rechts.
Deze verkiezing is een overwinning voor de ultraconservatieve stroming rond oud-president Donald Trump. Johnson, die Trump bijstond in zijn illegitieme (en mogelijk illegale) poging om aan de macht te blijven na de verkiezingen van 2020, is nu de derde machtigste politicus in het land – en na vicepresident Kamala Harris de tweede plaatsvervanger van de president.
Mike Johnson (51), sinds 2016 vertegenwoordiger van de zuidelijke staat Louisiana, behoort niet tot de opvallendste Republikeinen. Zelfs Amerikanen met een bovengemiddelde interesse in politiek zal de naam vóór deze week weinig hebben gezegd. Dat blijkt nu een troef: ‘Hij heeft de minste vijanden’, verklaarde partijgenoot Ken Buck.
Hoewel Johnson zijn sporen ruimschoots verdiende bij uiterst-rechts – de jurist stond aan de wieg van een gefaald plan om Joe Bidens verkiezingswinst in vier staten te betwisten – deed hij dat zonder gematigde partijgenoten tegen zich in het harnas te jagen. Dat laatste kostte Jim Jordan vorige week de kop; vurig gesteund door Trump, maar door gematigden veracht.
De daaropvolgende nominatie, van de centrist Tom Emmer, werd dinsdag binnen enkele uren juist weer door Trump ontmanteld. De oud-president diskwalificeerde Emmer op sociale media als ‘RINO’ (Republican In Name Only, een nepconservatief) waarna hij voor rechts onverteerbaar werd.
Zowel gematigde als rechtse Republikeinen kunnen, vooralsnog, met Johnson door één deur. Aan hem valt nu de herculestaak om die uitersten bijeen te houden zonder zelf, zoals Kevin McCarthy eerder, te knappen als een elastiekje. McCarthy deed aan beide kampen onverenigbare beloften. De vraag is wat Johnson achter gesloten deuren heeft bedongen in ruil voor steun.
De uitdagingen voor het Huis stapelden zich afgelopen weken torenhoog op. Zonder voorzitter kon geen wet worden aangenomen. Bovenaan de prioriteitenlijst prijkt het verzoek van Biden om 105 miljard dollar beschikbaar te maken voor, onder meer, steun aan Israël en Oekraïne. Dat laatste is onder Republikeinen een fikse splijtzwam.
Ook de ‘shutdown’, de oude vijand, kwam weer om de hoek kijken. Rechtse Republikeinen blokkeren al maandenlang elke wet om de overheid te financieren. Ten einde raad koos McCarthy voor samenwerking met de Democraten, een tijdelijk compromis, waarna rechts hem afzette. In november dreigt de overheid opnieuw zonder geld te zitten.
Hoewel de Republikeinen zich woensdag voor even eensgezind toonden, zijn de diepe breuklijnen door de fractie allerminst verdwenen. De voorzittershamer heeft Johnson binnen. De vraag is hoe hij die zal kunnen gebruiken.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden