Het nieuws werd gemeld door de British Antarctic Survey. De dienst vond op het Antarctische eiland Bird Island, behorend tot de eilandengroep Zuid-Georgia en de Zuidelijke Sandwicheilanden, vooral veel dode en zieke grote subantarctische grote jagers (Stercorarius subantarcticus). Dit is een bruingetinte, meeuwachtige zeevogel die sterk verwant is aan de grote jager (Stercorarius skua) die in de herfst bij stevige westen- en noordwestenwind ook aan de Nederlandse kust voorkomt. Vermoedelijk hebben de jagers het virus opgelopen in Zuid-Amerika, waar de vogelgriep sinds vorig jaar rondwaart.
Over de auteur
Jean-Pierre Geelen werkt op de wetenschapsredactie van de Volkskrant als redacteur natuur en biodiversiteit. Hij schreef onder meer het boek Blinde vink – Hoe ik vogels leerde kijken.
Thijs Kuiken, viroloog aan de Erasmus Universiteit van Rotterdam, noemt de verspreiding van het virus een trieste zaak: ‘Ook omdat we wel de kennis en instrumenten bezitten om nauwgezet te volgen hoe het virus zich verspreidt, maar geen enkele gereedschap om het te stoppen.’
Volgens hem is nog geen sterfte vastgesteld bij de keizerspinguïns van Antarctica. Maar de kans daarop acht hij wel steeds groter, zeker nu het virus zich gedurende alle seizoenen de hele wereld over lijkt te verspreiden. ‘Na een enigszins stabiele periode van 2005 tot 2020 is de verspreiding van vogelgriep een stap verder gegaan. Het is nu jaarrond aanwezig, dus ook in het broedseizoenen in het voorjaar en de zomer en tijdens beide vogeltrekperiodes in voor- en najaar. Dat maakt dat er veel sterfte kan zijn in kolonies.’
Momenteel is het lente in Antarctica en is de voorjaarstrek op gang gekomen. De grote jagers zijn vanuit Zuid-Amerika op Zuid-Georgia gearriveerd. Omdat het rovers en aaseters zijn, komen zij veel in contact met andere soorten, waardoor het virus kan worden overgedragen. Naast pinguïns en albatrossen leven er op Zuid-Georgia ook tienduizenden zeeleeuwen, die bevattelijk zijn voor de vogelgriep.
Volgens Kuiken valt momenteel weinig te ondernemen tegen de vogelgriep. ‘Het is belangrijk dat we vaststellen wat zich afspeelt en hoe het virus zich ontwikkelt. Dan kunnen beleidsmakers zwart op wit krijgen wat de impact op de natuur is van dit virus vanuit de pluimvee-industrie. Daarnaast bestaat het risico dat toeristen op Antarctica een rol zullen spelen in de besmetting. Vandaar dat maatregelen geboden zijn: kleding, bootjes en instrumentarium moeten gedesinfecteerd worden bij een bezoek aan Antarctica.’
Vaccineren heeft volgens Kuiken enkel succes bij kleine populaties van endemische soorten, die aan één gebied zijn gebonden. ‘Dat is in Noord-Amerika succesvol gebeurd bij de Californische condor, een endemische soort die maar in klein aantal bestaat.’
Vorig jaar bleken in Nederland populaties van grote sterns zich te herstellen van een eerdere veldslag. Volgens Kuiken is dat mogelijk te danken aan een eigenschap van die soort: er zitten veel ‘floaters’ tussen, volwassen vogels zonder broedplek, die snel de plek innemen van broedende vogels die gestorven zijn.
Kuiken ziet slechts één lichtpuntje in deze duisternis: ‘Ik ben betrokken bij Europese onderzoeksgroepen die technieken kunnen leveren waarmee uitbraken sneller en doeltreffender gediagnostiseerd en geregistreerd kunnen worden. Nu doen onderzoekers op Antarctica daar nog drie weken over. Deze technieken zouden natuurbeheerders kunnen helpen bij het sneller aanpassen van natuurbeschermingsplannen, en zouden beleidsmakers kunnen helpen bij het maken van maatregelen om toekomstige uitbraken van hoogpathogene vogelgriep te voorkomen. Niet alleen bij pluimvee en mensen, maar ook bij wilde dieren.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden