Ruim twee weken is er vrijwel niets meer vernomen over het lot van de meeste gijzelaars die Hamas heeft meegenomen naar Gaza. En de tijd dringt. ‘Als we wachten tot na de oorlog, zullen de meesten niet meer in leven zijn.’
Het was een ‘onbeschrijfelijke hel’, vertelt één van de vrijgelaten Israëlische gijzelaars, Yocheved Lifshitz. Tijdens de aanval van Hamas is deze 85-jarige vrouw achterop een motorfiets geslingerd, geslagen met stokken, en vervolgens vastgehouden in ‘een spinnenweb’ van tunnels.
Meer dan 200 mensen zijn op 7 oktober vanuit Israël meegesleurd naar Gaza. Grootouders, kinderen, moeders en vaders, broers en zussen: hun families hebben niets meer gehoord. Het is onbekend of ze nog leven, en onder welke omstandigheden ze worden vastgehouden in een gebied dat zwaar wordt gebombardeerd.
Wanhopig hebben deze mensen zich verenigd in het forum Gijzelaars en Missende Familieleden, dat er alles aan doet om de kwestie zo hoog mogelijk op de agenda te houden – zowel van de Israëlische regering als van de buitenwereld.
Want er komt vrijwel geen enkel teken van leven uit Gaza. Vorige week werd door Hamas een video vrijgegeven van de gewonde en doodsbange Mia Shem, die smeekte om naar huis te mogen. En er zijn nu vier gijzelaars vrijgelaten: vorige week de Amerikaans-Israëlische moeder en dochter Judith (59) en Natalie (17) Ranaan, en maandag de Israëlische grootmoeders Nurit Oded (79) en Yocheved Lifshitz.
Over de auteur
Sacha Kester schrijft voor de Volkskrant over België, Israël en het Midden-Oosten. Eerder was ze correspondent in India, Pakistan en Libanon.
Die laatste vertelde dinsdag over de omstandigheden waarin zij de afgelopen weken heeft overleefd. Lifshitz heeft urenlang moeten lopen door het beruchte tunnelsysteem onder Gaza en werd daarna samen met anderen in een grote ondergrondse hal vastgehouden. Het was er vochtig en benauwd, zei Lifshitz dinsdag in het ziekenhuis in Tel Aviv tegen journalisten.
Ze had ook geruststellende woorden. De gijzelnemers waren vriendelijk, de gevangenen kregen goed te eten, en de gewonden werden door een arts behandeld. ‘Het was extreem goed voorbereid’, zei Liftshitz. ‘Ze hadden alles in huis gehaald, zelfs shampoo en conditioner.’
Het is onmogelijk te zeggen of andere gijzelaars onder dezelfde omstandigheden worden vastgehouden, op welke plek zij zitten, en zelfs bij welke groepering. Sommigen zijn in handen van Hamas, anderen zouden door het gewelddadige broertje van deze organisatie, Islamitische Jihad, zijn meegenomen. De voortdurende bombardementen op Gaza door hun eigen leger maken het voor de Israëlische diensten lastig om uit te zoeken wat hun locatie is, en of ze nog leven.
Achter de schermen wordt druk onderhandeld, getuige de vier gijzelaars die zijn vrijgelaten. De Verenigde Staten werpen hun gewicht in de strijd omdat zeker 10 gijzelaars ook de Amerikaanse nationaliteit hebben. Er zijn voor zover bekend ook 17 Thai, 8 Duitsers, 7 Britten, 7 Fransen en 1 Nederlander gekidnapt. Helemaal zeker zijn deze cijfers niet – er worden nog steeds lichamen geïdentificeerd van mensen die bij de aanval van Hamas zijn omgekomen. Vermisten kunnen dus ook zijn vermoord.
Israël en de VS zitten bij de onderhandelingen niet letterlijk aan tafel met Hamas: er wordt bemiddeld door Qatar, Egypte en Turkije, landen die jarenlang banden onderhouden met de organisatie. En door het Rode Kruis. Er is constant contact, zegt Fabrizio Carboni, regionaal directeur Midden-Oosten van deze hulporganisatie tegen de New York Times. ‘Maar het geweld in Gaza maakt het uiterst zwaar om ons werk te doen.’
Ondertussen moet de Israëlische regering moeilijke vragen beantwoorden: kan de grondoorlog beginnen als er nog zoveel gijzelaars in Gaza worden vastgehouden? Moet zij het doel van de oorlog, Hamas ‘vernietigen’, opofferen voor deze mensen? En moet Israël de gijzelaars uitwisselen voor gevangenen die het zelf levensgevaarlijk acht, zoals in het verleden wel is gebeurd?
Het is niet de eerste keer dat Israël in de greep is van een gijzelactie: in 1974 bijvoorbeeld, werden 115 mensen, van wie de meeste scholieren, vastgehouden door het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP). Uiteindelijk zijn 22 van hen omgekomen. Een van de bekendste gijzelaars is Gilad Shalit, een soldaat die vijf jaar door Hamas is vastgehouden en in 2011 werd vrijgelaten in ruil voor 1.027 Palestijnse gevangenen.
Volgens David Meidan, die indertijd met Hamas onderhandelde over de vrijlating van Shalit, staat Israël er om bekend dat het nooit iemand achterlaat. ‘Het is een moreel vraagstuk: zijn we bereid hen in de steek te laten? Ik denk niet dat we het recht hebben. Het blijft onze zwakke plek, maar het is tegelijkertijd iets om trots op te zijn’, zei hij in een interview met de Israëlische krant Ha’aretz.
Ook Hamas heeft er volgens hem belang bij om in elk geval een deel van de gijzelaars te laten gaan. De baby’s, de ouderen en de zieken zijn een last voor hen, en het zou goed zijn voor hun imago als deze zwakkeren naar huis kunnen terugkeren. Bovendien, stelt Meidan, maakt het voor Hamas niet uit of ze 200 of 120 gijzelaars hebben om in te zetten als drukmiddel of bij latere onderhandelingen.
‘Het momentum om onze mensen vrij te krijgen is erg klein’, stelt Meidan. ‘We moeten snel handelen. Als we wachten tot na de oorlog, zullen de meesten niet meer in leven zijn.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden