Overprikkeling is geen aandoening, die verholpen moet worden. Het is een signaal dat het evenwicht moet worden hersteld. TNO becijfert recent dat een kwart van de jongeren tussen 18 en 34 jaar kampt met zogenaamde burn-out klachten. De helft (!) van alle jongeren kent mentale klachten. Verontrustende cijfers. Maudie Derks, directeur van verzuimbegeleider Acture, noemt psychisch verzuim een ‘veenbrand’.
Over de auteur
Huub ter Haar is theoloog en lichaamsgericht therapeut.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
‘De wetenschap zit een beetje met de handen in het haar als het gaat om overprikkeling’, zei Stefan van der Stigchel, hoogleraar cognitieve psychologie van de Universiteit Utrecht, jl. zaterdag in deze krant. Uiteraard. Want de wetenschappelijke manier van kijken mist de essentie. Het jammerlijke is dat dit probleem enkel vanuit een medische of economische bril wordt bekeken.
Ik zie dat jongeren in de kern innerlijke leegte vermijden. Dat leidt tot gedrag dat de mentale overprikkeling explosief doet stijgen, en daarmee tot een ontoelaatbare mentale belasting. Het gevoel van leegte groeit, omdat je als jongere voortdurend wordt uitgenodigd om het buiten jezelf te zoeken; in de vorm van het voldoen aan prestaties, sociaal wenselijke beeldvorming via sociale media, vermaak, sport, vakanties en feesten.
Leegte wordt beantwoord met een dopaminezucht. Overal is ‘vulling’ beschikbaar. ‘We blijven naar feestjes gaan in de hoop geluk te ervaren, maar raken in plaats daarvan verslaafd aan de schijnbevrediging’, aldus Jelle Honig in NRC.
Veel jongeren zijn een hoofd op pootjes geworden en kunnen geen contact maken met hun lijf. Het doorleven van verdriet, angst of woede is oncomfortabel en de oplossing ligt in verdoven, vermijden of therapeutiseren. Terwijl ruimte geven aan emoties juist tot rust in het brein leidt. Het leeuwendeel van alle informatie in het lijf is sensorisch.
Overprikkeling is daarom volgens mij een signaal dat je meer verbinding nodig hebt. Als eerste met de ervaring van leegte in jezelf. Dit is echter ongemakkelijk en leidt tot vermijdingsgedrag. De vicieuze cirkel is dan rond: verlies van evenwicht. Dat gaat gepaard met chronische stress en vermoeidheid, want het autonome zenuwstelsel staat voortdurend in een actiestand. Diepe ontspanning en aanvaarding van je ongemak, om te kunnen herstellen, ontbreken.
Er is een weg om uit deze vicieuze cirkel te komen, en dat is de weg naar binnen. Als jongeren leren ongemak welkom heten, stijgt hun weerbaarheid. Ze ervaren dan meer ruimte én begrenzing en hierdoor herstel van vermoeidheid en zelfverlies.
Thuiskomen in je lijf bevordert de verbinding met jezelf en daarmee met de ander. Het stimuleert de emotionele en sociale ontwikkeling. Dat maakt het vermijdingsgedrag ook weer minder groot.
Jongeren worden vrijer van de eisen die de prestatie- en de beeldcultuur aan hen opdringen. Je komt losser van dat wat je telkens onbewust leidend hebt gemaakt (gezien willen worden en erbij willen horen). Het omarmen van de ‘leegte’ leidt tot ontspanning, verbinding en afname van de hang naar prikkels.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden