Een van de slachtoffers was Darja Doegina, de dochter van de ultra-nationalistische Russische politieke filosoof Aleksandr Doegin, een fervent voorstander van de oorlog tegen Oekraïne. Zij vond vorig jaar september even buiten Moskou de dood bij een bomaanslag op haar auto, die eigenlijk bedoeld was voor haar vader. Doegina was zelf ook een oorlogspropagandist.
Kyiv ontkende destijds dat het achter de aanslag zat, maar volgens The Washington Post ging het wel degelijk om een operatie van de Oekraïense geheime dienst SBOe. De Oekraïense geheime diensten zaten ook achter zeker twee andere aanslagen in Rusland. Zo werd de Russische militaire blogger Vladlen Tatarski opgeblazen bij een boekpresentatie in Moskou. Stanislav Rzjitski, een voormalige commandant van een Russische onderzeeër, werd in de zuidelijke stad Krasnodar doodgeschoten tijdens zijn dagelijkse rondje joggen.
De CIA was volgens The Washington Post zelf niet bij de aanslagen betrokken. Maar de Amerikaanse geheime dienst is sinds de inname van de Krim door Rusland in 2014 wel druk bezig geweest met de financiering, de training en de uitrusting van Oekraïense eenheden die clandestiene operaties kunnen uitvoeren achter de vijandelijke linies.
Daarvoor werd zelfs een aparte afdeling opgericht die los stond van de rest van de SBOe, uit vrees dat die nog agenten van de voormalige Sovjet-KGB herbergde. De Oekraïense militaire inlichtingendienst GOeR, waarin de Amerikanen meer vertrouwen hadden, kreeg een complete opknapbeurt. ‘De GOeR was ons kindje. Wij hebben hun al het materieel en training gegeven. De SBOe was te groot om te hervormen’, citeert de krant een voormalige CIA-officier.
Aanvankelijk hielden de Oekraïners zich vooral bezig met het werven van informanten en het afluisteren van de tegenstander met de geavanceerde Amerikaanse apparatuur. Dat leverde onder meer de onderschepte boodschappen op tussen de pro-Russische separatisten die betrokken waren bij het neerhalen van vlucht MH17.
Maar al snel schakelden de Oekraïners over op aanslagen. Volgens de krant zaten de Oekraïense geheime diensten achter de aanslagen op zeker twee pro-Russische separatistenleiders in de afvallige regio Donetsk: Jevgeni Zjilin van de Oplot-militie en Michaïl Tolstych (bijnaam ‘Givi') die aan het hoofd stond van het Somalië-bataljon.
Vermoedelijk hebben de Oekraïense geheime diensten ook de hand gehad in een reeks andere aanslagen, die onder anderen het leven kostte aan Aleksandr Zachartsjenko, de ‘premier’ van de ‘Volksrepubliek Donetsk'.
Volgens The Washington Post koesteren sommige CIA-functionarissen bedenkingen tegen de aanslagen op politieke figuren in Rusland. Volgens hen leveren die niet veel op. Zij zijn ook bang dat de Oekraïners ook moordpogingen zullen gaan ondernemen in derde landen. Dat zou volgens hen de steun voor Kyiv kunnen ondermijnen.
Aanvankelijk hadden de Amerikanen ook bezwaren tegen de Oekraïense plannen voor een aanval in oktober vorig jaar op de Krim-brug, die het door Moskou geannexeerde schiereiland verbindt met het zuiden van Rusland. Maar bij de tweede aanval op de brug, in juli dit jaar, maakten de Oekraïners gebruik van zeedrones die volgens de krant werden ontwikkeld als onderdeel van een geheime operatie van de CIA en andere westerse inlichtingendiensten.
De CIA deelt veel informatie met de Oekraïense geheime diensten, maar toch houden de Amerikanen en de Oekraïners hun informatiestromen gescheiden. Dat leidde er volgens de krant toe dat Kyiv vlak voor de oorlog sceptisch was over de luidkeelse waarschuwingen van president Biden dat er een Russische invasie aan zat te komen. Het probleem was dat de Oekraïners Russische legereenheden en inlichtingenofficieren afluisterden die zelf niet op de hoogte waren van de aanstaande inval.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden