Een boodschap van hoop had de baas van het internationale energieagentschap IEA dinsdag voor de wereld. Het gebruik van fossiele brandstoffen zal nog dit decennium pieken, om daarna gestaag te dalen.
De uitkomst van de berekeningen van het IEA was zelfs zo verblijdend dat Fatih Birol zijn rekenmeesters opdracht had gegeven om de World Energy Outlook, het jaarlijkse rapport over de staat van de wereldwijde energievoorziening, iets eerder dan gewoonlijk uit te brengen. Zo kunnen de beleidsmakers er hun voordeel mee doen tijdens de klimaattop in Dubai, die eind november begint.
Over de auteur
Bard van de Weijer is economieredacteur van de Volkskrant en specialist op het gebied van de energietransitie. Hij richt zich op de vraagstukken waar consumenten, bedrijven en overheden voor staan.
De ommekeer is pregnant. Tot dit jaar dacht het IEA dat extra investeringen in olie en gas tot het einde van het decennium noodzakelijk zouden zijn om de wereld van genoeg energie te kunnen voorzien. Maar sinds het einde van covid en de inval in Oekraïne is er zoveel extra geld naar duurzame energie gegaan, dat er waarschijnlijk minder naar fossiel hoeft, zonder dat de energievoorziening in gevaar komt.
Sinds 2020 is er maar liefst 40 procent meer geld gegaan naar schone energie, stelt het IEA. Vooral zonne-energie groeit spectaculair, maar ook het aantal elektrische auto’s neemt wereldwijd toe, waardoor de vraag naar benzine en diesel daalt. Deze trends leiden aan het eind van dit decennium (‘over minder dan zeven jaar dus’) tot een wereld die er volgens Birol anders uitziet.
Birol waarschuwt meteen dat de vlag niet uit kan. Het feit dat fossiel mogelijk piekt, betekent allerminst dat de wereld op weg is om de opwarming te beperken tot 1,5 graad Celsius. Op basis van de groene investeringen die nu gepland zijn, koerst het klimaat af op een plus van 2,4 graden. Dat is ‘ver voorbij’ de kritieke grens. ‘Er is dus nog meer politieke inspanning nodig’, aldus Birol.
‘Ik hoop het met hem mee’, reageert energieanalist Hans van Cleef van adviesbureau Publieke Zaken op de optimistische boodschap van de IEA-baas. ‘Hij verkondigt wel een beetje de boodschap die we graag willen horen.’
Van Cleef wijst bijvoorbeeld op ‘het enorme gat’ tussen de groene boodschap van het IEA en de zwarte boodschap van olieproducerende landen. ‘Opec spreekt niet eens over een piek’, zegt Van Cleef. Deze olielanden zien zeker tot 2045 een groeiende vraag naar hun product. Ook andere energievorsers zien de toekomst minder groen. Zo rekent de Amerikaanse energieorganisatie EIA op een olieproductie van 120 miljoen vaten per dag in 2050. Nu zijn dat er ongeveer 100 miljoen.
Het verschil in inzicht komt volgens de analist vooral door een andere visie op alternatieven. In de transportsector, grootuitstoter van CO2, zijn zeker ontwikkelingen zichtbaar, maar het is volgens Van Cleef onzeker of die genoeg zijn. ‘Neem de luchtvaart. Die groeit hard, en voorlopig is er niet meer dan anderhalf elektrisch vliegtuigje beschikbaar.’
‘Ik heb een vriendelijke suggestie voor de oliebazen, ze praten alleen met elkaar’, reageerde Birol onlangs in The New York Times op de kritiek van Opec. ‘Ze zouden moeten praten met autofabrikanten, met de warmtepompindustrie, met investeerders – en zien hoe zij denken dat de energietoekomst eruitziet.’
Overigens blijkt de fossiele piek notoir lastig te voorspellen, is gebleken uit talloze missers in het verleden. Grondstoffenexpert David Fickling van Bloomberg denkt niettemin dat het moment nu echt in zicht is, omdat er steeds meer alternatieven zijn voor fossiele energie en deze ook steeds effectiever worden. ‘Wie vroeger de piek voorspelde, zei eigenlijk dat de economie niet meer zou groeien, wat een ramp zou zijn voor de wereld.’ Nu zijn energieverbruik en economische groei steeds meer losgekoppeld van elkaar.
‘Wel in westerse economieën’, zegt Van Cleef. ‘Daar zie je dat economische groei niet meer per se leidt tot meer energieverbruik. Maar ik vraag me af of dat ook geldt voor landen als China en India, waar de economie nog hard zal groeien.’ Een groot deel van de groei in opkomende landen zal worden ingevuld door hernieuwbare energie, zegt hij ‘maar voorlopig zeker niet alles’.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden