Veel te lang hebben overheden toegekeken hoe kapitaal werd geschoven tussen landen om belasting te ontwijken.
In het jongste rapport over internationale belastingontwijking speelt Nederland opnieuw een negatieve hoofdrol. Dit land is voor bedrijven wereldwijd de favoriete bestemming voor ontduiking van de winstbelasting, blijkt uit een uitgebreide studie van het EU Tax Observatory, een onafhankelijke Franse onderzoeksinstelling.
In 2020 werd 180 miljard aan winsten naar bv’s in Nederland overgeheveld. Dankzij Nederland – en in mindere mate Ierland, Luxemburg in België – betaalden bedrijven in de EU door belastingontwijking 20 procent minder winstbelasting. Die belastingkorting is veel hoger dan het mondiale gemiddelde en ook hoger dan in de VS.
Dat is niet alles. Nederlandse miljardairs hebben de belastingdruk de afgelopen jaren fors zien dalen. De gemiddelde Nederlandse rijkaard betaalt inmiddels minder dan 20 procent belasting over zijn inkomen. In Frankrijk en de Verenigde Staten ging de belastingdruk ook omlaag, maar in Nederland ligt hij nog lager.
Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz beschrijft in het voorwoord bij de studie glashelder hoe dit de samenleving ondermijnt. Niet alleen komen overheden hierdoor geld te kort om de belangrijkste uitdagingen van deze tijd (klimaatverandering, bijvoorbeeld) het hoofd te bieden, ook wordt het draagvlak onder het belastingstelsel ondergraven. Als bedrijven en miljardairs massaal belasting ontwijken, als het betalen van belasting niet meer als morele plicht wordt gezien, dan zullen gewone burgers op den duur ook gaan morren.
Miljardairs betalen wereldwijd 0 tot 0,5 procent belasting over hun vermogen. Voor gewone stervelingen ligt dat percentage een stuk hoger. Door alle fiscale vluchtroutes is dus sprake van een degressief belastingtarief. Wie financieel geluk heeft in het leven, krijgt dankzij de fiscus nog meer geluk toebedeeld. In gezonde samenlevingen werkt het precies andersom.
Lange tijd stonden overheden vooral met open mond te kijken naar dit fiscale gegoochel. Niemand durfde het serieus aan te pakken, want daardoor zou het vestigingsklimaat wel eens kunnen verslechteren en een kapitaalvlucht op gang kunnen komen. Het is de afgelopen decennia heel makkelijk geworden kapitaal over de wereld te schuiven. Daardoor heeft de factor kapitaal beslag gelegd op een steeds groter deel van de winst. De factor arbeid delft het onderspit. Een arbeider kan nooit dreigen dat hij zijn activiteiten naar een ander land verplaatst als de belasting niet omlaaggaat.
Het is de hoogste tijd om deze fundamentele ongelijkheid te lijf te gaan. Hoewel belastingontwijking keer op keer hardnekkig blijkt, zijn de onderzoekers hoopvol. Een van de oudste vormen van belastingontwijking, het parkeren van spaargeld op een geheime bankrekening in Zwitserland, is door het afschaffen van bankgeheim in 2015 succesvol om zeep geholpen. Het invoeren van een wereldwijd minimum voor de winstbelasting van 15 procent, waartoe 140 landen in 2021 besloten, biedt ook hoop, al constateren de onderzoekers misnoegd dat inmiddels allerlei kortingsregelingen zijn ingevoerd waarmee het effect grotendeels teniet wordt gedaan.
De onderzoekers stellen voor om naast de wereldwijde minimum winstbelasting van 15 procent overal dezelfde vermogensbelasting te heffen van 2 procent. Dan heeft het geen zin meer om met geld te schuiven en kunnen fiscale adviseurs, werknemers van brievenbusbv’s en belastingambtenaren wat nuttigers gaan doen. Het zou mooi zijn als Nederland nu eens het goede voorbeeld geeft en binnen de Oeso voor regels pleit die een einde maken aan het belastingparadijs aan de Zuidas.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Source: Volkskrant