De eerste vraag die mensen in de Gazastrook elkaar elke ochtend stellen: ‘Is jouw familie nog veilig?’ Daarna brengen ze elkaar op de hoogte van wie er de nacht ervoor zijn gedood. ‘Ken je die familie? Je weet wel. Hun huis is gebombardeerd.’ Pas dan begint de zoektocht naar eten en drinken, en naar plekken om de telefoon op te laden – onmisbaar voor het contact met geliefden en de buitenwereld.
Het essentieelste om te overleven is water. Van de vooroorlogse watercapaciteit is nog een minimaal deel intact, zegt Maher Salem vanuit Gaza. Hij zit in het noodcomité van Gaza-Stad, dat er dagelijks op uit trekt om gebombardeerde leidingen te dichten en wegen vrij te maken. De toevoer van water uit Israël is grotendeels gestopt. Uit één leiding, in het zuiden, komt nog water, maar volgens Salem is het onmogelijk om het daar vandaan te krijgen omdat die te dicht bij de grens ligt, waar het Israëlische leger staat opgesteld. Hij noemt die toevoer daarom ‘een leugen van Israël’. ‘Waarom komt er geen water via de twee leidingen in het noorden die veel dieper in Gaza reiken?’, stelt hij.
Van de drie ontziltingsinstallaties die Gaza zelf heeft, werkt er momenteel nog één, maar voor slechts 5 procent. Die installatie, medegefinancierd door de Europese Unie, draait op de slinkende voorraden brandstof en deels op zonnepanelen.
Het weinige water dat er is (‘Het meeste is geen drinkwater’, zegt Salem, ‘maar mensen drinken het toch’) wordt met tankwagens naar grote tonnen gebracht, die her en der in Gaza staan. Reham Owda (45), die bijna twee weken geleden met haar familie naar Khan Younis in het zuiden trok, vertelt dat ze elke dag naar water op zoek gaat. ‘Op dit moment hebben we nog 5 liter drinkwater voor zestien mensen. Er is nog wel een aantal plekken waar water te koop is, maar dat water is vaak niet schoon. Douchen hebben we pas twee keer gedaan sinds we hier zijn en onze kleren kunnen we niet wassen.’
Ahmed Ghanim, een 37-jarige journalist, zegt dat mensen ook naar water zoeken bij ziekenhuizen en moskeeën. ‘Om te zien of daar wat wordt uitgedeeld.’
Een enkele winkel verkoopt nog flesjes bronwater, maar die zijn zo duur dat slechts een enkeling zich het kan veroorloven, zegt Salem. Hij drinkt nu zelf 20 centiliter per dag, zijn gezinsleden ook. Koffie en thee drinken ze niet meer. Ernstiger is de situatie voor de vele inwoners van Gaza die ver onder de armoedegrens leven – volgens cijfers van de Wereldbank meer dan de helft van de bevolking. ‘Er zijn zelfs mensen die brak water halen van de velden. Nee, dat koken ze niet eerst op een houtvuurtje. Het hout gebruiken ze om wat eten te maken.’
Het dagelijkse menu is na twee weken oorlog uitermate sober. Menig kind leeft op chips, koekjes en ander voorverpakt eten. De broer van Owda staat twee keer per week vanaf 6 uur ’s ochtends urenlang in de rij om brood te halen, vertelt ze. Verder eten ze vooral uit blik. Owda: ‘Soms koken we rijst, maar we hebben maar een beperkte hoeveelheid gas, dus daar gaan we zuinig mee om.’
Doordat Gaza al jarenlang te kampen heeft met een gebrekkige stroomvoorziening door de Israëlische blokkade – vaak was er maar een paar uur stroom per dag – zijn veel inwoners allang gewend om hun eigen boontjes te doppen. Veel winkels en ziekenhuizen hebben generatoren, die draaien op de voorraden brandstof die zijn aangelegd maar nu op dreigen te raken. Sommige plekken hebben zonnepanelen. ‘Mijn broer laadt elke dag onze telefoons op bij het medische centrum van Rode Halve Maan, waar ze zonnepanelen hebben’, vertelt Owda. ‘Bij een winkeltje koop ik een internetbundel voor die dag.’
Ahmed Ghanim krijgt als journalist voorrang. ‘Mensen willen dat het verhaal uit Gaza aan de wereld wordt verteld. Ons bieden ze aan om de telefoon op te laden, in het ziekenhuis en bij koffiehuizen. Daar willen ze zelfs dat we onze grote batterijen opladen.’
Sinds dit weekeinde zijn er via de zuidelijke grensovergang met Egypte drie vrachtwagenkonvooien met noodhulp binnengelaten. Daar zien Owda en haar familie echter niets van terug: ‘Dat is alleen voor de ontheemden die zich hebben laten registreren bij publieke scholen of scholen van de UNRWA.’ De situatie is inmiddels zo schrijnend dat zij en haar familie overwegen terug te keren naar Gaza-Stad, ondanks het risico van een Israëlische grondinvasie – en velen zijn haar al voorgegaan. Owda: ‘Daar kunnen we tenminste in onze eigen bedden slapen. Hier slapen we op de grond, zelfs zonder matras of deken.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden