Breaking – breakdance in de volksmond – debuteert op de Olympische Spelen van 2024. Zaterdag waren de officieuze wereldkampioenschappen in Parijs, met de Nederlandse India Sardjoe als titelverdediger.
Vanavond is alles groot en groots in het overdekte stadion van Roland Garros, waar midden op de tennisbaan nu een verhoogd rond podium is opgesteld. De pompende beat die de dj door de zaal zendt, in rook en blauwe lichten gehuld. De borden van de juryleden, die straks na afloop van elke battle tussen twee dansers de naam van hun favoriet omhoog zullen houden. Zelfs het publiek kwijt zich van zijn taak: de mutsen zijn groot, de broeken wijd, de jassen breed geschouderd en de T-shirts oversized.
Het zijn hoogtijdagen voor breaking, onder het grote publiek ook wel bekend als breakdance. In het Parijse tennisstadion strijden zaterdagavond 16 b-boys en 16 b-girls, zoals de dansers worden genoemd, om de wereldtitel bij de Red Bull BC One World Final (BC staat voor breaking Championship). Het is het grootste podium tot dusver voor wie breaking als competitiesport beoefent. Over acht maanden komt daar nog een nieuw hoogtepunt bij: voor het eerst in de geschiedenis staat het als olympische sport op de kaart bij de Spelen van Parijs in 2024.
Over de auteur
Eline Huisman is correspondent Frankrijk voor de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Om te bedenken hoe groot dat is, volstaat een kleine sprong in de tijd. Martha Cooper, fotograaf bij de New York Post, was onderweg naar rellen in de metro van New York, toen zich een nieuwe wereld voor haar openbaarde. Het was januari 1980, in de ondergrondse gangen van Manhattan was ze van plan te doen waar ze geroutineerd in was: crime fotograferen. ‘Eenmaal ter plaatse trof ik een stel tieners met spuitbussen. Ik vroeg de politie wat er aan de hand was. Ze vertelden me dat de kinderen op hun hoofd hadden rondgedraaid en ruzie kregen over wie er had gewonnen.’
Cooper zou die dag geen foto maken van rellen, maar ze schoot het (voor zover bekend) eerste beeld ooit van breaking, een van de pijlers van de hiphopcultuur die in de jaren zeventig in het getto van New York was ontstaan. De fotograaf vertelt erover tijdens een driedaagse conferentie die aan de wereldfinale breaking voorafgaat. ‘Ik vroeg de kinderen die waren aangehouden te laten zien wat ze hadden gedaan. Ze toonden me hun zelf uitgevonden dansbewegingen, fascinerend vond ik het. Het is ongelofelijk om nu te zien hoe breaking zich van kleine jongens in New York heeft ontwikkeld tot een olympische sport.’
Niet iedereen in de wereld van breaking is onverdeeld enthousiast over die toetreding, valt in Parijs te horen. Hoort een tegenbeweging thuis op zo’n institutioneel sportpodium? Past de rigide organisatie van de Spelen wel bij een discipline waarin eigenheid en creativiteit vooropstaan? Een van de grote uitdagingen is het meetbaar maken van de beoordeling, zonder daaraan af te doen.
‘Sommigen vinden dat breaking niet thuishoort op de Spelen, dat het vooral een manier van leven is’, zei ook de Nederlandse India Sardjoe, tot zaterdag titelhouder wereldkampioen, eerder in gesprek met de Volkskrant. ‘Prima. Als je het niks vindt, ga je niet. Voor mij is het een combinatie: een heel intensieve sport die je creatief kunt invullen.’
Tyrone van der Meer, een van de pioniers in de Nederlandse hiphopscene, begrijpt de discussie wel. ‘We zijn een community van vrije mensen. Maar onder de streep denk ik dat de deelname aan de Olympische Spelen positief is. Vroeger werd je weggestuurd door de politie als je in een metrostation of winkelcentrum stond te trainen. Nu het een olympisch label heeft, ben je opeens meer waard. We worden anders behandeld, ook door de media.’
De vervelendste vraag die sinds de agendering op de Spelen voortdurend terugkeert? Van der Meer: ‘Is het nou een sport of is het cultuur? Competitief breaken is gewoon onderdeel van de hiphopcultuur. Je hebt mensen die breaken, maar niet aan wedstrijden doen. Andersom kun je de sport niet loszingen van de cultuur.’
Breaking is tegelijkertijd ‘heel hard trainen’, zegt Van der Meer, en artistiek vernieuwend zijn – zomaar een beweging kopiëren is een doodzonde. Er is een reeks basisbewegingen, zoals de headspin, waarbij de danser op het hoofd om zijn eigen as roteert. Maar de manier waarop iemand die bewegingen aaneenrijgt, de volgorde die hij of zij kiest, en de manier waarop de danser snelheid wint om een rotatie te maken, is een kwestie van eigenheid waaraan je iemands stijl herkent.
Uit die combinatie van hard trainen met eigen creaties ontstaat een adembenemend schouwspel, blijkt zaterdag op het podium van Roland Garros. In battles van steeds enkele minuten dansen de b-boys en b-girls (mannen en vrouwen gescheiden) om en om in duo’s tegen elkaar in een afvalrace die uiteindelijk tot één winnaar leidt. In razendsnel tempo wisselen headspins en backflips zich af, gevolgd door airflares – een beweging waarbij de danser vanuit een soort handstand één keer om de eigen as draait, waarbij even het hele lichaam ondersteboven in de lucht hangt. Dat wordt dan uitgevoerd op het ritme van de muziek, die door de dj wordt bepaald – het is aan de dansers om ter plekke te improviseren. Breaking is dans, acrobatiek, uithoudingsvermogen en performance bij elkaar.
Het is onmiskenbaar een contactsport, zij het niet in de klassieke zin van het woord. Wie van de twee begint met dansen, wordt bepaald op het podium. Met provocerende blikken tussen de uitdagers, die soms als roofdieren tegenover elkaar over het podium sluipen tot een van beiden het middelpunt opeist. Duurt dat te lang, dan beslissen de presentatoren met een potje papier-steen-schaar wie van beiden moet beginnen.
Titelverdediger India Sardjoe wacht nergens op. Zodra haar tegenstander in de eerste ronde van de avond op het podium tegenover haar heeft plaatsgenomen, domineert de Nederlandse kampioene in groen trainingspak het veld. ‘Het is gelijk een statement’, zegt ze na afloop van de Red Bull BC One, ‘maar je wilt laten zien dat je niet bang bent. Afwachten kan voordelig zijn, omdat je dan kunt reageren op de standaard die de ander zet. Maar ik heb vorig jaar gewonnen, het was de eerste keer na lange tijd dat ik weer een een-op-een-battle deed, en ik dacht: weet je, ik ga er gewoon gelijk in, laten zien wat ik kan.’
Het eerste duel wint Sardjoe overtuigend, maar de titel zal ze niet vast weten te houden. In de halve finale moet ze haar meerdere erkennen in de Japanse Ami, die daarna ook de wereldtitel in de wacht sleept. Kan Sardjoe leven met het oordeel van de jury, vraagt een sportjournalist haar na afloop van de avond. Ogenschijnlijk nuchter hangt ze achterover op haar klapstoel. ‘Ik leef nog, dus ja. En het is subjectief. Wie vind je als jury het creatiefst? Dat blijft altijd een mening. Straks bij de Spelen een stuk minder waarschijnlijk. Maar ik denk niet dat ik daardoor anders ga dansen.’
De winnaar van elke een-op-een-battle in de Breaking Championship One wordt aangewezen door vijf juryleden, die ieder na afloop en zonder overleg een bord met de naam van hun favoriet omhooghouden. Elk jurylid kijkt naar zes aspecten: muzikaliteit (zoals gebruik van ritme en muziek in improvisatie), creativiteit (zelfbedachte moves, manier van bewegen), afwisseling, techniek (moeilijkheidsgraad en uitvoering van de gebruikte bewegingen) en performance (interactie publiek) en persoonlijkheid (eigenheid, interactie met tegenspeler, etc.). Op de WK werd voor deze onderdelen geen aparte score gegeven, op de Spelen zal dat wel zo zijn: samen tellen die op tot maximaal honderd procent.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden