Simon Schama, de bekende Britse historicus, is geen wildebras of straatvechter op X – eerder een toonbeeld van rust, balans en bezinning. Een week na ‘Zwarte Zaterdag’, de dag waarop Hamas-militanten de grootste en bloedigste terroristische aanslagen uitvoerden sinds die van 9/11 tegen de VS, met meer dan duizend gedode burgers, schreef hij: ‘Geconfronteerd met enormiteit: vermoorde kinderen, ontvoerde oma’s, afgeslachte dorpelingen, voelen simpele woorden als zwakke dragers van zoveel verschrikking en verdriet. (...) Dus context me geen contexten, analyseer me geen analyses. Laat ons rouwen, woest zijn, huilen.’
Inmiddels zijn we twee weken verder en heeft de Israëlische reactie vermoedelijk al duizenden Palestijnen in Gaza gedood. De beelden van bebloede kinderen in ziekenhuizen raken iedere ziel. Hamas heeft de wraak opgeroepen die het bewust uitlokte. Het opvallendste effect van terrorisme’, schreef de Braziliaan Carlos Marighela ooit, ‘is dat de gewelddadige tegenaanval zo stuitend kan zijn dat het de bevolking in de armen van de opstandelingen drijft.’ En de wereldopinie ook.
Over de auteur
Arnout Brouwers is journalist en columnist voor de Volkskrant, met als specialisatie veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
En dus staat Israël, met nog tweehonderd verdwenen gijzelaars, al kort na de dreun van Hamas zélf in het beklaagdenbankje. Hetzelfde geldt voor de westerse landen: Bidens stappen, zijn aandringen op matiging - het zal nooit genoeg zijn voor boze menigtes in Arabische landen, westerse activisten, of de honderden Nederlandse diplomaten die hun eigen leiders van institutioneel racisme beschuldigen.
De militaire vergelijking met 9/11 gaat helaas mank: de Amerikanen hadden tenminste nog werkbare militaire opties (Al Qaeda verslaan in Afghanistan), Israël veel minder. Hamas ‘elimineren’? De ene optie oogt nog hopelozer en bloediger dan de ander.
Dus tot dusver blijkt Hamas’ massale terreur - waarin moord gepaard ging met verkrachting, marteling en verminking - een daverend succes. Die Palestijnse doden zijn daarvoor in de ogen van Hamas en Iran blijkbaar een acceptabele prijs. Machteloos Europa zet als vanouds in op een tweestatenoplossing, die in realiteit verder weg lijkt dan ooit.
Wat dit conflict typeert, en zo onoplosbaar maakt, is dat beide zijden slachtoffer zijn, op verschillende manieren en in verschillende tijdperken – zij het nu gelijktijdig. De erfenis van de Holocaust maakt, in combinatie met de vijandige omgeving, dat westerse landen hun Israëlische bondgenoot nooit zomaar in de VN-regels die ze zelf zeggen hoog te houden, konden of wilden dwingen. Daarmee is het conflict tussen Israël en de Palestijnen al tientallen jaren de achilleshiel van de verdedigers van de op regels gebaseerde internationale orde.
Het recente geweld biedt Rusland en China een opening om landen in het het mondiale Zuiden verder aan zich te binden, juist nu westerse landen hun steun zoeken in de diplomatieke strijd tegen Russische agressie. De jongste crisis helpt de cynische autocratische pogingen de oude wereldorde dood en begraven te verklaren wegens overmatige hypocrisie.
Zo profiteren de krachten van het kwaad op alle fronten. Hamas heeft zijn wraak, Teheran ook, en Poetin ziet een kans om zijn eigen misdaden tegen Oekraïne te relativeren. En ondertussen floreert het antisemitisme wereldwijd. Het zijn zwarte dagen.
Werk aan de winkel dus om betere krachten kansen te bieden, hoe moeilijk ook. Leidend daarbij zal niet het wenselijke, maar het mogelijke zijn. Biden gaf een goede aanzet, in Israël en met zijn verzoek om 100 miljard dollar. Uncle Sam wil met pensioen, maar bondgenoten en oorlogen trekken hem terug de wereld in. Amerikaanse hegemonie was voor bijziende Europeanen lang het grootste kwaad, nu branden velen er een kaarsje voor.
Europa mag aan de zijlijn roepen om een tweestatenoplossing, maar alleen de VS kunnen Israëls vijanden afschrikken en Israëls reactie intomen. Op termijn zal de geopolitieke schok van 7 oktober leiden tot een fundamentele heroriëntatie van hoe Amerika zich verhoudt tot Iran, de leider van de ‘As van Verzet’ waartoe ook Hezbollah en Hamas behoren. ‘Escalatiedominantie over Iran moet worden hersteld’, heet het in Washington.
En de Palestijnen? Die willen in Gaza, blijkt uit een peiling van voor 7 oktober, zelf ook van Hamas af. ‘De enige hoop’, schrijft commentator David Ignatius, ‘is dat gematigde Arabische landen eraan zullen werken een nieuwe, post-Hamas structuur te creëren.’ Israël moet ‘gered’ worden van zijn eigen toorn, de Palestijnen van hun eigen leiders en de regio van Iraanse ondermijning.
Source: Volkskrant