De afgelopen week was ik in het Franse Cannes voor een televisiebeurs, waar heel televisie makend Nederland naartoe afreist, om met de rest van televisie makend Nederland over televisie maken in Nederland te praten. Ik sprak er naast televisiemensen ook enkele influencers; de scheidslijn is vrij dun tegenwoordig. Zij vertelden enorm onder druk gezet te worden om ‘iets’ te vinden van de oorlog tussen Israël en Hamas, tot vele doodsbedreigingen aan toe.
Tot voor kort dacht ik dat het influencers zélf waren die zo nodig op elke hype of quasi-geëngageerde trend meenden te moeten inspringen. Maar ik begrijp inmiddels dat zij daartoe vooral gedwongen worden door hun volgers. Dat is eigenlijk nog erger: sociale media hebben de massa zo onwaarschijnlijk onnozel gemaakt, dat zij als eerste een statement van influencers eist, ook al zijn hun verdiensten beperkt tot een strippenkaart bij de plastisch chirurg of wellicht een bescheiden komisch talent.
Over de auteur
Sander Schimmelpenninck is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant. Eerder was hij hoofdredacteur van Quote. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
Tiktokkies en soulsisters moeten iets vinden van hypercomplexe geopolitiek, en wel nú. Ze hebben het er lastig mee; voor het eerst in de geschiedenis van het internet lijken ze zelf te beseffen bagage te missen. Dat geldt vanzelfsprekend niet in de troebele modderpoel der extreem-rechtse onderbuikdansers, waar de voorbarige en ongefundeerde mening er al is voordat de crisis zich goed en wel aandient.
Thierry Baudet zit momenteel in een ‘alles is de schuld van het militair-industrieelcomplex’-fase, terwijl andere wapfluencers het liefst zelf met een paraglider een kibboets in zouden vliegen. Anderzijds blijven Geert Wilders, Geenstijl en aanverwanten onvoorwaardelijk pro-Israël. En wat te denken van Johan Derksen, die zomaar partij koos voor de Palestijnen? Die kan een ‘reportage’ in De Telegraaf door IDF-vrijwilliger Wierd Duk voorlopig wel vergeten. Je moet het de Israëliërs en Palestijnen nageven; als je zelfs de immer gesloten rijen van domrechts weet te doorbreken, mag je met recht de moeder aller conflicten heten.
Dankzij sociale media leven we in een dystopische tijd waarin alles troebel raakt. De virale opwinding van mensen die niets met een conflict te maken hebben, de onstuitbare neiging tot zelfbetrekking en de gretige onwetendheid: het is allemaal ontzettend decadent. Werkelijk leed en onrecht, échte oorlogen worden ongeduldig misbruikt als accessoire voor de eigen, neppe online-identiteit. Elk geopolitiek conflict als een trend om op in te spelen, of erger nog, om het eigen misplaatste zelfmedelijden mee te decoreren.
Deze cirkel van zelfbetrekking is levensgevaarlijk, zo leren de aanslag in Rotterdam en het incident rond presentator Tim Hofman. Dankzij sociale media kennen we tegenwoordig ‘saladebarterroristen’, de wetenschappelijke naam schijnt ‘stochastisch terrorisme’ te zijn. Eenzame en gekrenkte mannen worden niet aangestuurd door een leider of ideologie, maar opgehitst door een ratjetoe van met name extreem-rechtse influencers. Online scharrelen zij een customized bordje rancune bij elkaar van het haatbuffet; een kwak vrouwen- en homohaat, met antiwokesaus en, vooruit, een snufje jihad.
Zo maken deze eenlingen toch deel uit van een netwerk: een netwerk van haat, opgejut door influencers die een panklare oplossing of zondebok bieden voor hun ongekanaliseerde woede. Of het nettoresultaat van dit stochastisch terrorisme erger is dan voorheen, valt overigens te betwijfelen; nu halen de daden van deze eenzame figuren als aanslag de voorpagina, terwijl ze voorheen slechts de pagina met familietragedies haalden.
Onmacht bij het wereldnieuws is heus begrijpelijk, maar de manier waarop velen er in het sociale mediatijdperk mee omgaan is potsierlijk en soms weerzinwekkend. Ergens je mond over houden, wanneer het niet over jou gaat, of je er geen verstand van hebt, is nog altijd een deugd.
Source: Volkskrant