Israël is vastbesloten Hamas ‘te vernietigen’ en zal zoveel mogelijk kopstukken willen liquideren. Wie zijn dat eigenlijk? De politiek leider, die niet in Gaza verblijft, en drie anderen die bovenaan de lijst zullen staan.
De harde taal vanuit Israël laat er geen twijfel over bestaan. Na de aanval op 7 oktober, waarbij 1.340 Israëliërs om het leven zijn gekomen, neemt het land geen genoegen meer met een verzwakt Hamas, zoals in het verleden het geval was. Het regime moet omvergeworpen worden, zodat het Israël nooit meer kan aanvallen.
In de praktijk zal dit betekenen dat Israël de gevechtskracht van de organisatie volledig wil decimeren: de raketten, de drones en de antitankwapens, maar ook de militaire commandocentra en de tunnels die door het hele gebied lopen. Daarnaast zal het zo veel mogelijk kopstukken van de organisatie willen liquideren.
Over de auteur
Sacha Kester schrijft voor de Volkskrant over België, Israël en het Midden-Oosten. Eerder was ze correspondent in India, Pakistan en Libanon.
De lijst met namen is lang, maar Ismail Haniye, de belangrijkste figuur, zal Israël niet kunnen raken: de politieke leider van Hamas zit helemaal niet in Gaza, maar leidt een luxeleventje in Qatar.
Kort na de aanval van Hamas ging er een filmpje rond waarin Haniye de ontwikkelingen volgt op de zender Al Jazeera vanuit zijn glimmende kantoor in Doha, de hoofdstad van Qatar. Hij wijst enthousiast naar het scherm en gaat daarna met zijn mensen voor God op de knieën, uit dankbaarheid voor het succes van de moordpartij.
Haniye (61) is de zoon van vluchtelingen; Palestijnen die na de oprichting van de staat Israël in 1948 werden verdreven en in een tentenkamp in Gaza terechtkwamen. Hij wordt in 1962 geboren in een povere wijk en is als student Arabische literatuur aan de Islamitische Universiteit in Gazastad al actief voor Hamas. In 1997 wordt Haniye persoonlijk secretaris van sjeik Yassin, de oprichter en geestelijk leider van de organisatie. In deze periode bouwt hij goede relaties op met landen die Hamas steunen: Iran, Qatar en Turkije – een kleinkind van Haniye is bijvoorbeeld vernoemd naar de Turkse president Erdogan.
The head of the Hamas Political Bureau, Ismail Haniyeh, his deputy, Saleh Al-Arouri, and other members of the Hamas leadership "prostrate in gratitude" for the ongoing attacks against Israel. pic.twitter.com/ACuajF4PTf
Tijdens de Palestijnse verkiezingen in 2006 is hij lijsttrekker van Hamas, en als deze door de organisatie worden gewonnen, mag hij zichzelf premier van Gaza noemen. De moeizame samenwerking met de rivaliserende Fatah-partij loopt een jaar later uit op een hevige burgeroorlog van een week, en het seculiere Fatah wordt uit Gaza verdreven.
Zijn positie maakt van Haniye een rijk man, vooral dankzij de 20 procent belasting die Hamas heft op de goederen die via tunnels vanuit Egypte naar Gaza worden gesmokkeld. Hij zou vele appartementen, villa’s en gebouwen hebben gekocht op naam van zijn kinderen (Haniye heeft er dertien) – in schril contrast met de armoede waarmee de meeste inwoners van Gaza worstelen.
Haniye is daar zelf allang vertrokken: in 2017 werd hij gekozen tot leider van het politieke bureau van Hamas en sinds 2019 leidt hij de organisatie vanuit Qatar. Ook dat is een groot verschil met het lot van de burgers in Gaza, van wie de meesten het smalle, overbevolkte stukje land nooit hebben verlaten.
Bovenaan de lijst van kopstukken die Israël wel kan raken staan drie namen. De eerste is die van Mohammed Deif, de militaire leider van Hamas. Deze geheimzinnige figuur is al jaren niet meer in het openbaar gezien, maar Israël houdt hem verantwoordelijk voor de dood van tientallen burgers door (zelfmoord)aanslagen.
Er zijn talloze pogingen gedaan om Deif te liquideren, en volgens Israëlische veiligheidsfunctionarissen is hij daarbij een arm, een been en een oog kwijtgeraakt, maar hij heeft elke aanslag overleefd. Zijn vrouw en zijn acht maanden oude zoon zijn in 2014 wel om het leven gekomen bij een Israëlisch bombardement op zijn huis, en ook zijn 3-jarige dochter werd gedood.
De tweede man is Yahya Sinwar, die verantwoordelijk is voor de dagelijkse gang van zaken in Gaza. Hij is de oprichter van de geheime dienst van Hamas, de Majd, die gaat over veiligheidszaken binnen de Gazastrook en Israëlische spionnen identificeert. Sinwar is drie keer gearresteerd en de laatste keer, in 1988, werd hij tot vier keer levenslang veroordeeld. In 2011 werd hij echter vrijgelaten in een gevangenenruil.
Sinds 2017 is hij de belangrijkste Hamasleider in Gaza en wordt hij binnen de organisatie als tweede man gezien. Hij geldt enerzijds als een hardliner, maar tegelijkertijd heeft Sinwar de betrekkingen met Egypte verbeterd en is hij een voorstander van verzoening tussen Hamas en Fatah.
Als laatste is er Marwan Issa, de rechterhand van Mohammed Deif. Ook hij is een schim die zich zelden in het openbaar laat zien. Hij is al decennialang actief voor Hamas, maar pas in 2011 werd bekend hoe hij eruitzag, toen hij op een groepsfoto bleek te staan bij de verwelkoming van uitgeruilde gevangenen. Aangenomen wordt dat hij een belangrijke rol speelt bij het plannen van aanslagen in Israël, inclusief die van twee weken geleden.
Maar wie Israël ook weet uit te schakelen, uiteindelijk zal de dood van het leiderschap weinig effect hebben: er zullen altijd weer mensen opstaan die Israël tot de dood willen bevechten. Er is bovendien nooit sprake geweest van één charismatische voorman: de beweging zelf staat altijd boven de leider. Hamas is een draak met vele koppen, die weer aangroeien zodra er eentje wordt afgehakt.
Source: Volkskrant