Door experts wordt ervan uitgegaan dat het leger sterk zal leunen op de inzet van Sayeret Matkal bij de bevrijding van de meer dan 210 gijzelaars in de Gazastrook. Op aanwijzing van deze ‘special forces’ zullen bommen worden gegooid en zal het leger zijn aanvalstroepen sturen. En waar ze kunnen, komen de commando’s ook zelf in actie. Volgens The Telegraph staan de commando’s klaar voor ‘bijzonder riskante’ acties. De Nederlandse brigadegeneraal Han Bouwmeester stelt dat de Israëlische commando’s al actief zijn in Gaza. Israël zelf doet er ondertussen het zwijgen toe.
De commando’s van Sayeret Matkal zijn getraind om in het diepste geheim, ver achter de vijandelijke linies, terroristen te elimineren, gijzelaars te bevrijden en bijvoorbeeld de beruchte tunnels van Hamas binnen te dringen.
Over de auteur
Michel Maas is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij oorlogsverslaggever en correspondent in Oost-Europa en in Zuidoost-Azië.
De geschiedenis van de speciale eenheden gaat terug naar de eerste Arabisch-Israëlische oorlog in 1948, toen het 54e bataljon van de Givati-brigade in het geheim en op vijandelijk gebied begon te opereren. Die commando’s kregen de bijnaam ‘Samsons Vossen’, naar het Bijbelverhaal waarin Samson 300 vossen ving en ze met brandende toortsen aan hun staarten door de velden van de vijandelijke Filistijnen joeg. De bijnaam wordt soms nog steeds gebruikt voor Israëlische commando’s.
De jaren ’50 waren de rommelige beginjaren van speciale acties. Op een dode meer of minder werd destijds niet gekeken, tot in 1953 en ’54 bij infiltraties in Palestijnse vluchtelingenkampen zo’n zestig Palestijnen werden vermoord. Die acties (die onder leiding stonden van de latere premier Ariel Sharon) werden wereldwijd veroordeeld, wat leidde tot ontmanteling van Israëls eerste commando-eenheid.
Helemaal weg waren de commando’s niet. De beroemde generaal met het ooglapje, Moshe Dayan, gaf opdracht de mannen van die eenheid onder te brengen bij de parachutisten. Hij wilde dat hun ervaring en geest van daaruit over het hele Israëlische leger verspreid zou worden. Hun invloed op het Israëlische leger schijnt groot te zijn geweest.
In 1957 werd toch weer een nieuwe speciale commando-eenheid opgericht, ‘Eenheid 154’, waarvoor ‘alleen de beste en de slimste’ jonge Israëliërs werden gerekruteerd. Een jaar later splitste een groep zich af, Sayeret Matkal, zich af, om al snel Israëls bekendste commando-eenheid te worden.
De meest aansprekende actie van Sayeret Matkal was de bevrijding van Israëlische gijzelaars, in 1976, van het Oegandese vliegveld Entebbe. Het Israëlische vliegtuig was gekaapt op een vlucht van Tel Aviv naar Parijs, en op last van de kapers geland in Oeganda, waar het door Oegandese regeringstroepen werd bewaakt. De mannen van Sayeret Matkal landden op Entebbe, bestormden het vliegtuig, doodden minstens zes Palestijnse en twee Duitse terroristen, en ‘tientallen’ Oegandese soldaten, en vertrokken met het vliegtuig richting Israël. Drie gijzelaars vonden de dood bij de actie, 102 anderen werden bevrijd.
Bij de actie kwam één commando om het leven: commandant Yonatan Netanyahu, de oudere broer van de Benjamin Netanyahu. De premier zei later over de dood van zijn broer: ‘Het heeft mijn kijk op de wereld niet veranderd, maar die alleen versterkt’.
Ook Benjamin Netanyahu zelf was lid van Sayeret Matkal. In 1972 had hij deelgenomen aan een bestorming van een gekaapt vliegtuig op het vliegveld van Tel Aviv. Daarbij werden twee kapers gedood en 90 gijzelaars bevrijd. Netanyahu kreeg een kogel in zijn arm. Zijn commandant bij de bevrijdingsactie was eveneens een latere Israëlische premier: Ehud Barak.
Een commando-actie in 1974 liep echter helemaal mis. Palestijnen hadden in een school in het plaatsje Ma’alot 115 Israëliërs, onder wie 105 schoolkinderen gegijzeld. Ze wilden die ruilen tegen 23 Palestijnen in Israëlische gevangenissen. In plaats van te praten bestormde Sayeret Matkal al na een dag het gebouw. De Palestijnen doodden tijdens de aanval 25 gijzelaars, bijna allemaal tieners, en er vielen 68 gewonden. ‘Het bloedbad van Ma’alot’ is nog altijd de grootste smet op het blazoen van Sayeret Matkal. Sinds deze mislukking wordt Sayeret Matkal alleen nog in het buitenland ingezet, wat meestal betekent: in Palestijnse gebieden.
Het grote voorbeeld van Sayeret Matkal is de Britse SAS, waarvan niet alleen de opleiding, maar zelfs het motto werd geleend: ‘Wie durft, wint’. De mannen werden getraind voor de zwaarste, geheimste ‘ongeregelde oorlogsvoering’, ‘blackops’, bevrijdingsacties en zelfs moord. Volgens de Times of Israel worden ze als onderdeel van hun training wekenlang gevangen gehouden, mishandeld en ondervraagd.
Eenheden zoals Sayeret Matkal zijn in Israël niet alleen legendarisch, maar ook razend populair. Er zijn boeken over ze geschreven, die weer hebben geleid tot films en televisieseries. Op Netflix is Fauda (‘chaos’) te zien, gemodelleerd naar eenheid 217, genaamd Duvdevan (‘Kers’). Net als in het echte leven trekken ook in de serie agenten undercover Palestijnse steden binnen om daar genadeloos op terroristen te jagen.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden