Het waren de groeiende hoeveelheden cocaïne die de doorslag gaven, zegt demissionair staatssecretaris van Financiën Aukje de Vries (VVD), verantwoordelijk voor de douane. ‘We zagen steeds grotere vangsten uit Ecuador. In 2022 hebben we contact gezocht en voorgesteld om hechter samen te werken.’ Dat mondde uit in een douaneverdrag dat De Vries donderdag tekende in Quito.
De inzet: betere en snellere informatie-uitwisseling om nog meer cocaïne te onderscheppen aan beide kanten van de Atlantische Oceaan. ‘Denk aan: hoe werken de drugscriminelen, waar verstoppen ze het in Ecuador, waar vinden wij het in Rotterdam?’, zegt de staatssecretaris donderdagmiddag via videoverbinding vanuit de Ecuadoraanse hoofdstad. Namens Ecuador neemt Ralph Suástegui, hoofd van de Ecuadoraanse douane, deel aan het gesprek.
Over de auteur
Joost de Vries is correspondent Latijns-Amerika voor de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad. De Vries werkte eerder op de economische en politieke redactie.
De twee vertegenwoordigen regeringen die achter de feiten aanlopen. Het land dat de meeste cocaïne exporteert naar Europa en het land met de grootste haven van Europa werkten tot nog toe grotendeels langs elkaar heen, zegt Suástegui. ‘Grote drugsvangsten in Nederland vernamen wij uit het nieuws. We opereerden als eilandjes. De internationale misdaad werkt als één geheel.’
Beide landen werden in recente jaren hardhandig met de neus op de feiten gedrukt. In een persbericht over het douaneverdrag noemt de staatssecretaris in één adem de twee moorden die respectievelijk Nederland en Ecuador onlangs het meest schokten: die op journalist Peter R. de Vries in 2021 op klaarlichte dag in Amsterdam en die op presidentskandidaat en onderzoeksjournalist Fernando Villavicencio afgelopen 9 augustus in Quito.
Nederland spreekt doorgaans eufemistisch over ‘ondermijnende criminaliteit’. Een Ecuadoraanse misdaadexpert concludeerde enkele weken geleden in de Volkskrant: ‘De georganiseerde misdaad is machtiger dan de staat.’
Drugscriminelen zwemmen in het geld dankzij de Zuid-Amerikaanse cocaïne, die al jarenlang minstens 50 duizend euro per kilo oplevert in Amsterdam en andere Europese hoofdsteden. Tot september dit jaar onderschepte de Ecuadoraanse politie 66 duizend kilo. Nederland trof in diezelfde periode 6.000 kilo aan in containers afkomstig uit Ecuador. De bendestrijd om een zo groot mogelijk aandeel van de miljardenbuit laat een spoor van lijken achter, van Colombia, Ecuador en Mexico tot Nederland, België en Italië.
‘De gevolgen zijn fors, ook in Nederland’, zegt staatssecretaris De Vries. ‘We zien dat steeds jongere jongens en meisjes worden geronseld om de drugs uit de containers te halen. In Rotterdam en Antwerpen gaan explosieven af in woonwijken. Bedrijven worden geïntimideerd.’ Beide landen kampen bovendien met infiltratie door drugscriminelen tot in de havens. De Nederlandse douane ontsloeg in vier jaar tijd tien corrupte medewerkers.
Nederlandse expertise kan de Ecuadoraanse autoriteiten weerbaarder maken, stelt het Ecuadoraanse douanehoofd Suástegui. ‘Dankzij Nederlandse kennis kunnen we een beter profiel maken van risicovolle bedrijven. En andersom kunnen we voortaan Nederland direct inlichten wanneer een verdachte container aan onze controles ontsnapt.’
Dagelijks vertrekken zo’n duizend containers met bananen uit de Ecuadoraanse havens. Het grootste deel vertrekt uit Guayaquil, Ecuadors belangrijkste havenstad en een van de gevaarlijkste plekken van het land. Suástegui schat dat Ecuador 35 procent van de containers kan controleren. Het verdrag met Nederland valt samen met een Ecuadoraanse investering in scanners die vanaf eind dit jaar de controlecapaciteit moeten verhogen naar 90 procent. De Nederlandse douane onderschept naar schatting 50 tot 60 procent van de drugs die in Rotterdam en Vlissingen arriveren.
Die percentages moeten door de samenwerking verder omhoog, al durft De Vries noch haar Ecuadoraanse douanecollega er een getal op te plakken. ‘Dat is heel moeilijk om te zeggen’, stelt Suástegui. ‘De criminelen zijn ontzettend slim, ze vinden voortdurend nieuwe manieren om hun product te verschepen. Ze zoeken bijvoorbeeld andere zwakkere havens. Als wij onze samenwerking en controles verbeteren, zullen Ecuador en Nederland minder aantrekkelijk worden.’
Dat scenario is niet ondenkbaar. Zo ging Antwerpen in recente jaren Rotterdam voorbij wat cocaïnevondsten betreft. En om Europese autoriteiten te slim af te zijn, slaan drugscriminelen hun producten over in Afrikaanse havens.
Maar Nederland zal aantrekkelijk blijven voor drugsorganisaties, zegt staatssecretaris De Vries. ‘Wij hebben een fantastische infrastructuur om veel goederen via Nederlandse havens naar het achterland te vervoeren. Ook criminelen weten daar helaas gebruik van te maken.’ De samenwerking met de Ecuadoraanse douane ‘maakt veel uit’, zegt ze, maar is tegelijkertijd slechts ‘een van vele puzzelstukjes’. ‘Het gaat om de hele keten, de fruitbedrijven, de rederijen, de terminals.’
Het douaneverdrag opent de deur naar Nederlandse training van Ecuadoraanse douaniers. ‘Als Ecuador die behoefte aangeeft, zou dat een goede optie zijn.’ Ook overweegt Nederland om een ‘douaneliaison’ naar Ecuador te sturen. ‘Sinds deze zomer hebben we iemand in Panama, dat heeft een enorme meerwaarde voor onze informatiepositie.’
Half oktober koos Ecuador de 35-jarige zakenman Daniel Noboa tot president. Hij erft een land dat tot voor kort als een veilige uithoek van Zuid-Amerika gold, maar waar nu 13 moorden per dag plaatsvinden. Noboa’s familie vergaarde een fortuin met de export van bananen. ‘De kennis van de aanstaande president zal absoluut van pas komen’, zegt douanehoofd Suástegui. ‘Geloof me, de exportbedrijven investeren veel geld in het bestrijden van drugssmokkel. Ze willen bananen verkopen. Als er drugs worden gevonden, verliezen ze hun fruit.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden