De oproep tot het gebed schalt door het vluchtelingenkamp. De 57-jarige Rafaat al-Murra rolt zijn gebedskleedje uit, sluit de ogen en laat zich op zijn knieën zakken. Nauwelijks hoorbaar prevelt hij de woorden ‘God is de grootste.’ Na een paar minuten is het gebed van de Hamas-woordvoerder voorbij, en staat hij weer op. Achter hem gaat de deur van de keuken open, zijn vrouw komt binnen met koffie en Milky Way-chocolaatjes.
Murra neemt plaats op een plastic stoel en kijkt met een schuin oog naar de tv in de huiskamer, waar permanent de Arabische zender Al Jazeera opstaat. ‘Kijk’, zegt hij, ‘de Israëli’s zijn bezig Ashkelon (een stad boven Gaza, red.) te ontruimen.’ Hij klinkt tevreden. Diezelfde ochtend heeft Hamas een aantal raketten afgevuurd richting het noorden van Israël, zonder dat daar overigens doden of gewonden bij vielen.
Over de auteur
Jenne Jan Holtland is correspondent Midden-Oosten voor de Volkskrant. Hij woont in Beiroet, en is auteur van het boek De koerier van Maputo (2021).
De raketten kwamen ditmaal niet uit de bezette Gazastrook, maar uit Libanon, waar Hamas sinds jaren actief is en de bescherming geniet van de geestverwanten van Hezbollah. Naast een dagelijkse, politieke leiding heeft Hamas in Libanon een wirwar van bonzen en woordvoerders, van wie Murra er één is. Glimlachend: ‘We zijn een complexe organisatie.’
Naar eigen zeggen werd hij 35 jaar geleden Hamas-lid, kort na de oprichting in 1987. Murra maakt deel uit van zowel de media- als de politieke vleugel, en doet zijn werk vanuit zijn woning in Bourj al-Barajneh, het vluchtelingenkamp in zuidelijk Beiroet dat door de jaren heen een sloppenwijk werd waar nu zo’n 20 duizend Palestijnse vluchtelingen wonen. Tot twee jaar geleden werd hij door persbureaus geciteerd als het hoofd van het ‘internationale mediabureau’ van Hamas. Hij bezocht Gaza één keer tijdens een kort bezoek in 2012.
Wat wist hij van tevoren van de verrassingsaanval op 7 oktober? ‘Niks. De details waren bij vrijwel niemand bekend. Daarom was het ook zo’n succes.’ Uitspraken van andere Hamas-kopstukken wijzen in een vergelijkbare richting. Ismail Haniye, de politiek leider die in Qatar verblijft, zei slechts in grote lijnen te hebben geweten wat er zou gaan gebeuren. De betrokken strijders zouden weken van tevoren hun telefoons hebben moeten inleveren, om te voorkomen dat er iets zou uitlekken.
‘Onze aanval heeft een aardbeving veroorzaakt in Israël’, vervolgt Murra. ‘Een aardbeving op politiek niveau en ook bij het Israëlische leger en de veiligheidsdiensten. Ze waren de controle totaal kwijt. Van die aardbeving gaan we meer naschokken voelen.’
Wroeging over het enorme bloedbad dat Hamas-strijders aanrichtten op een muziekfestival en op meerdere kibboetsen, hoef je bij Murra niet te verwachten. Hij wuift de vraag weg. ‘Onze operatie richtte zich op militaire doelen. We strijden tegen de Israëlische bezetting. We doden nooit onschuldige burgers. Maar ik was er zelf niet bij, ik weet niet precies wat er gebeurd is.’ Nog een keer vragen dan. ‘We zijn een islamitische organisatie, het is haram (verboden, red.) onschuldigen te doden. Ik denk dat de paniek in het Israëlische commandocentrum zo groot was dat men geruchten en leugens is gaan verspreiden.’
Bewijzen voor die laatste bewering heeft hij niet. Duidelijk is wel dat Israëlische burgers volgens de gestaalde logica van Hamas nooit helemaal onschuldig zijn, aangezien ze op voormalig Palestijns land leven. Murra: ‘Ze dienen de belangen van het Israëlische leger.’
De acties van Hamas zijn volgens hem alleen te begrijpen als je de frustraties onder ogen ziet van jonge Palestijnen in de Gazastrook. ‘Vanuit het noordelijkste puntje kun je het eerstvolgende Israëlische dorp zien liggen. Daar is het groen, heb je de prachtigste bomen en krijgen mensen vier keer zoveel water als de Gazanen. En bedenk dan: in Gaza is 70 procent vluchteling. Ze kijken uit op hun oude land waaruit ze ooit verdreven zijn en ze mogen er niet eens naartoe.’
De kolonisatie van de Westelijke Jordaanoever, zo voegt hij eraan toe, is het afgelopen jaar door de regering van Netanyahu versneld. ‘In dit kabinet leeft het idee dat Palestijnen het land uit moeten worden gezet, naar Jordanië bijvoorbeeld, of naar de Sinaï-woestijn, zoals nu wordt gesuggereerd voor inwoners van Gaza.’
Murra is zelf ook een kind van vluchtelingen. Zoals honderdduizenden andere Palestijnen werden zijn ouders, afkomstig uit het noordelijk dorp Suhmata, in de periode 1947-1949 door Joodse (later Israëlische) milities verdreven. De familie vluchtte naar Libanon, hun oude dorp werd een overwoekerde ruïne. ‘In de jaren zeventig en tachtig, toen Israël de Palestijnse bevrijdingsorganisatie PLO aanviel, hebben we zestien keer moeten verhuizen. Ons oude huis, hier verderop, is bij een bombardement verwoest.’
Op tv zag hij dinsdag de explosie in het al-Ahli baptistenziekenhuis in Gaza-stad, waarbij enkele honderden doden zouden zijn gevallen. Reconstructies wijzen erop dat de klap hoogstwaarschijnlijk het gevolg was van een mislukte Palestijnse raketaanval, maar daar wil Murra niets van weten. ‘Het was Israël, 100 procent zeker.’
Over de toestand van de naar schatting tweehonderd gijzelaars, onder wie een 18-jarige Nederlander, zegt hij niets te weten. ‘Maar voor Hamas is iedere gijzelaar waardevol. Als ze medicijnen nodig hebben, geven we die. We zorgen goed voor ze. Kijk maar hoe we met Gilad Shalit (Israëlische korporaal, gegijzeld tot 2011, red.) zijn omgegaan.’
Shalit kwam vrij in een gevangenenruil. De voorbije dagen bood Hamas opnieuw aan gijzelaars vrij te laten, in ruil voor een volledige stop op de Israëlische bommencampagne. ‘Maar Israël toont geen interesse en Amerika geeft premier Netanyahu alle ruimte. Ze zeggen dat ze Hamas willen elimineren. Maar als dat haalbaar was, had Israël dat toch allang gedaan?’ Hij is een kort ogenblik stil. ‘Ik weet zeker dat Gaza zal zegevieren. De overwinning is onvermijdelijk.’
Na afloop van het gesprek gaat Murra zijn bezoek voor naar buiten. In het smalle steegje zijn de kinderen van het kamp met stoepkrijt in de weer geweest. Eentje heeft met lichtblauw de ster uit de Israëlische vlag nagetekend. Om erover heen te stampen, zeggen ze, en rennen lachend weg.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden