Met een mep van de hamer zit het er vrijdag alweer op. ‘Er is geen voorzitter gekozen’, mompelt Patrick McHenry, interim-voorzitter van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, voor de derde keer in een week. Zijn toonloze dictie verraadt geen emotie. Kandidaat Jim Jordan, wéér niet verkozen, glimlacht onpeilbaar vanuit de banken.
Jordan werd voorgedragen met een donderende toespraak uit onverwachte hoek. Kevin McCarthy, twintig dagen terug zelf van de post verdreven, toonde zich bereid een zetje te geven. ‘Jim en ik hebben een lange geschiedenis’, begon McCarthy nog.
Baten mocht het niet. Het Huis blijft opnieuw zonder leider, en de Amerikaanse politiek uitzichtloos op drift. Zonder voorzitter kan geen wet worden aangenomen.
Over de auteur
Thomas Rueb is correspondent in de Verenigde Staten voor de Volkskrant. Hij woont in New York. Hij is auteur van het boek Laura H.
Terwijl de Verenigde Staten afstevenen op een financiële ‘shutdown’, er oorlog oplaait in het Midden-Oosten en president Joe Biden het Congres inmiddels zo’n beetje smeekt om steun voor Israël en Oekraïne, lukt het de Republikeinen maar niet om zich te verenigen.
Jim Jordan, een vertrouweling van Donald Trump, hoopte deze impasse te doorbreken met een snoeiharde campagne voor de hamer. Die lijkt zich nu te wreken. In plaats van de partij onder hoge druk tot één geheel te smeden, heeft Jordan de boel verder laten imploderen.
‘De telefoontjes die binnenkomen zijn belachelijk’, beklaagde Congreslid Ken Buck zich afgelopen week. ‘Ze lopen in de honderden, duizenden, bij elk kantoor nu.’ Zo ging dat bij vrijwel elke Republikein die zich uitsprak tegen Jordan. Hun lijnen stonden roodgloeiend. Mariannette Miller-Meeks uit Iowa ontving ‘een barrage van dreigende belletjes’. Steve Womack uit Arkansas werd bedolven onder ‘vuile taal’.
Zij menen de hand van Jordan te herkennen. Sinds de uiterst-rechtse conservatief in 2007 aantrad als Congreslid, is hij berucht om zijn nietsontziende tactieken. Oud-voorzitter John Boehner karakteriseerde Jordan ooit fameus als ‘legislatieve terrorist’.
Dissidente Congresleden voelden zich inderdaad geterroriseerd. Activisten uit de rechtse achterban deelden hun nummers, zakelijk en privé, op sociale media. Zelfs familieleden bleven niet buiten schot. Voor de school van de dochter van Congreslid Drew Ferguson moest een sheriff wachthouden. ‘Waarom is je man zo’n varken?’ schalde de gelekte voicemail van de echtgenote van een anoniem Congreslid. ‘We gaan je overal volgen.’
Die druk lijkt een averechts effect te hebben gehad. Doorgaans gematigde Republikeinen groeven zich steeds verder in. Een oproep van Jordan om met de belacties te stoppen, halverwege de week, kwam te laat.
De temperatuur loopt steeds verder op. In de eerste ronde, dinsdag, keerden zich 20 partijgenoten tegen Jordan. Woensdag waren dat er 22. En vrijdag blijkt het voorzitterschap, met 25 tegenstemmen, nog verder buiten bereik.
Het verzet is ditmaal niet afkomstig vanuit rechts – Jordans eigen biotoop – maar vanuit een groep gematigde, doorgaans dociele Republikeinen. Een deel, afkomstig uit electoraal wiebelige districten, vreest dat steun aan de ultraconservatief hun herverkiezing bedreigt. Maar er zitten ook oudgedienden tussen de mensen die vinden dat Jordan, een populist met in zijn zestien jaar als Congreslid nauwelijks een wet op zijn naam, niet als voorzitter zou functioneren.
Zolang Jordan zich kandidaat blijft stellen, dient zich echter geen alternatief aan; de meerderheid in het Huis is zo krap dat niemand kans maakt zonder de steun van Jordans bondgenoten. Zo houden rechtse en gematigden Republikeinen elkaar, en daarmee het hele land, strak in de houdgreep, zonder uitzicht op verlichting.
Voor een moment leek Jordan de hopeloosheid van zijn kandidatuur zelf te doorzien. Donderdag trok hij zich plotseling terug, in ruil voor een compromis: McHenry, de wat kleurloze interim-voorzitter, zou tijdelijk worden bevoegd om cruciale wetgeving toch te kunnen behandelen.
Dat leverde weer nieuwe woede op, ditmaal vanuit Jordans eigen kliek. Uiterst-rechts ziet zo’n compromis als verraad. Jordan zwichtte en meldde zich uren later opnieuw, vruchteloos, als kandidaat.
Zelfs kapelaan Margaret Kibben, die het Congres dagelijks voorgaat in het gebed, voelt de druk. ‘Een kakofonie van chaos heeft ons overweldigd’, prevelde Kibben deze week. Zij vroeg God om snel een uitweg te bieden.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden