Het bombarderen van Gaza is bedoeld om de risico’s voor de grondtroepen te minimaliseren, zegt Frans Osinga, hoogleraar krijgswetenschappen aan de Universiteit Leiden. Het is de belangrijkste manier om bekende verzetsplekken en tunnelsystemen uit te schakelen. Een fase die volgens hem zomaar langer dan drie weken kan duren.
‘Als Israël het écht had gewild, waren ze al lang begonnen’, zegt brigade-generaal b.d. Ruud Vermeulen, oud-voorzitter van de Nederlandse Officieren Vereniging (NOV). Als stafofficier bij de Nederlandse 1e Divisie was hij betrokken bij het uitdenken van grote legeroperaties. Vermeulen: ‘Zo te zien zijn ze er in Jeruzalem politiek-strategisch nog altijd niet uit. Met name over hoe de ‘eindsituatie’ eruit moet gaan zien. Gaan ze Gaza bezetten? President Joe Biden heeft ze dit afgeraden. Wie moet het gebied besturen als ze vertrekken? Zodra de politiek hierop het antwoord heeft, gaat het leger erin. Dan wachten ze echt geen dag meer.’
Volgens brigadegeneraal Han Bouwmeester, hoogleraar militair-operationele wetenschappen aan de Nederlandse Defensie Academie, is het grondoffensief eigenlijk al begonnen. ‘We zien vooral de luchtbombardementen. Maar tegelijkertijd zijn speciale eenheden al actief binnen de Gazastrook.’ Het gaat volgens hem bijvoorbeeld over de commando’s van de beruchte eenheid Sayeret Matkal, waar premier Netanyahu zelf ooit deel van uitmaakte. ‘Zij proberen de gevangengenomen Israëliërs op te sporen en te achterhalen waar Hamas zich verschanst’, aldus Bouwmeester. ‘Die inlichtingen zijn nodig voordat de grondtroepen naar binnen kunnen gaan.’
In tegenstelling tot wat velen verwachten, zal het Israëlische leger niet meteen massaal Gaza binnentrekken, denkt Osinga. Eerst zal voorzichtig worden afgetast waar de punten van verzet zijn. ‘Waar liggen de boobytraps? Waar zijn de snipers? Zodra dat duidelijk wordt, zullen ze vanuit de lucht meer raketten afvuren.’
Ook Bouwmeester betwijfelt of Israël meteen met veel manschappen Gaza in gaat. ‘Ze zouden elkaar alleen maar in de weg lopen. Ze houden er rekening mee dat Hamas verschanst zit, en ze hinderlagen in zal lokken.’ Drones met munitie, zoals die in de oorlog tussen Oekraïne en Rusland veel voorkomen, zullen voor Israël een belangrijk wapen zijn, denkt Bouwmeester.
Op satellietbeelden heeft Bouwmeester de opbouw van Israëlische troepen langs de grens bestudeerd. Hij zag gemengde eenheden met verschillende gevechtsvoertuigen, waaronder de moderne Merkava 4-tank, de zwaar gepantserde Namer-voertuigen en de D9 Caterpillar, een soort bulldozer op rupsbanden. Als de tanks in Gaza vastlopen, iets wat vrijwel zeker zal gebeuren, zullen de D9’s de hindernissen uit de weg ruimen.
De vorige keer viel Israël Gaza binnen van drie kanten. Dat zal nu anders zijn, denkt Osinga. ‘Ze hebben de bevolking verzocht naar het zuiden te gaan, dus daar zullen ze waarschijnlijk niet binnentrekken. Maar wel vanaf zee, vanuit het noorden en in het midden. Daar zullen ze vermoedelijk een soort separatiecorridor maken, zodat Hamasstrijders vanuit het zuiden niet naar het noorden kunnen komen om te vechten.’
Vermeulen denkt eveneens dat Gaza in tweeën wordt opgedeeld. Eerst kan er dan een ‘zuivering’ plaatsvinden van Gaza-stad en het noorden, waarna de operatie zich naar het zuiden kan verplaatsen. ‘Als Hamas de strijd alleen aangaat in het noorden, zou dat militair gezien dom van ze zijn. Hun kracht is tussen de bevolking zitten en een guerrillastrijd voeren. Dus ze zullen niet nu al de ultieme confrontatie aangaan, maar met veel manschappen uitwijken naar het zuiden.’
Hamas zal erop uit zijn zoveel mogelijk soldaten te doden, en volgens Vermeulen is het niet ondenkbaar dat dat ook lukt. ‘Ze kennen het gebied, ze weten waar je hinderlagen kan leggen en waar de tunnels zijn. Gebouwen zijn vernietigd, er is geen goed overzicht meer. Israël weet niet waar de doorgangen zijn, maar de Palestijnen wel.’
Volgens Osinga is de aanstaande grondoperatie vele malen groter dan de vorige Israëlische invallen in Gaza. ‘Deze keer wil men Hamas helemaal uitschakelen. Israël zal bereid zijn vele tientallen gesneuvelde militairen te accepteren. Maar voor de eigen bevolking zit daar wel een limiet aan. Als het te lang duurt, en er te weinig successen zijn, kan er in eigen land een dynamiek ontstaan die ervoor zorgt dat de operatie niet kan worden afgemaakt.’
Beelden van onschuldige slachtoffers gaan zich ook tegen Israël keren, denkt Bouwmeester. ‘Dat zie je nu al gebeuren. De kans bestaat dat het conflict nog meer overslaat op de Westelijke Jordaanoever. Wat gaat Hezbollah dan doen? En wat doen de Syrische rebellen, gesteund door Iran? Gaat er nog iets gebeuren op de Golanhoogte? Als Israël niet oppast, hebben ze straks een oorlog op vier fronten.’
Het is de reden dat Amerika al grote troepenmachten naar de regio heeft gestuurd. ‘Het doel daarvan is anderen ervan te weerhouden zich met dit conflict te bemoeien’, aldus Osinga. ‘Het zou zomaar kunnen dat Amerika die afschrikking ook moet gaan waarmaken, bijvoorbeeld in de vorm van een beperkte aanval vanuit de lucht.’
‘Israël is creatief en kan militair veel voor elkaar krijgen’, aldus Bouwmeester. ‘Maar Hamas is ook een soort gevoel bij mensen. Je kunt allerlei sleutelfiguren eruit schieten, maar de frustratie bij de mensen niet.’ Hij wijst erop dat Israël een decisive victory wil, een overwinning die er niet alleen voor zorgt dat Hamas wordt verzwakt, maar die definitief is. ‘Zonder een grotere, politieke oplossing, waarbij de frustratie in Gaza wordt weggenomen, wordt dat doel nooit bereikt.’
Osinga: ‘Israël weet ook dat je een ideologie niet kunt uitschakelen. Hun hoop zal zijn dat Hamas zó kan worden verzwakt, dat er politieke ruimte en draagvlak onder de bevolking komt om een gematigder gesprek aan te gaan. Maar daarvoor moet de infrastructuur van Hamas wel echt enorm zijn toegetakeld. Het is de vraag of dat kan.’
Binnen een half jaar kan Israël volgens Vermeulen een hoop bereiken, maar dat gaat veel soldaten, materieel en geld kosten. Omdat er gevochten wordt in dichtbevolkt gebied, zullen er ‘veel gruweldaden plaatsvinden’. ‘Je kan Gaza daarna bezet houden. Maar als Hamas dan aanslagen gaat plegen op de troepenmacht, heeft Israël de oorlog eigenlijk alsnog verloren.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden